Ik heb het lichaam van een oude man

In het KBM

In het kinderboekenmuseum. Is dat mijn boek?

Mijn coach op de sportschool bestudeerde de uitslag van de fitnesstest die ik net had gedaan. Gewicht, lengte, fitnessniveau en spier- en vetgehalte werden tegen elkaar afgezet. ‘Je hebt het lichaam van een 56-jarige man,’ zei ze. Fijn, dacht ik. Dat is acht ouder dan ik ben! Ze moet de teleurstelling van mijn gezicht hebben gelezen, want ze vervolgde bemoedigend: ‘Je bent er wel op vooruit gegaan! Vorig jaar was je 47 en had je ook het lichaam van een 56-jarige man. Goed bezig, Marcel!’

Zo voelde het niet. Ik voelde me oud.

Ik voel me al een tijdje oud. Ik heb sinds een jaar een leesbril en zie echt geen steek meer zonder. Ik kan niet eens meer twitteren en Facebooken op mijn iPhone zonder bril (en wie mij kent weet hoe vreselijk ik dat vind). Ik belde mijn vader. ‘Ik heb het lichaam van een 56-jarige,’ zei ik bedrukt. ‘Ik ook!’ antwoordde hij.

Mijn vader is bijna 76…

Sinds twee weken heb ik vakantie. Of beter gezegd: hebben mijn kinderen vakantie. Ik wilde gewoon blijven schrijven. De eerste week bleven we thuis, de tweede week pasten we op een huis in Den Haag. We deden de leukste dingen, we bezochten Nemo en het Scheepvaartmuseum in Amsterdam, we gingen naar Madurodam en het Kinderboekenmuseum in Den Haag en voor de zoveelste keer naar het Spoorwegmuseum in Utrecht. We gingen naar het strand (zij zwommen, ik las) bij Kijkduin, naar de film (Binnenstebuiten is dé film van het jaar!) en deden spelletjes.

Eén ding deed ik echter niet en dat is schrijven. Het idee was dat ik ’s morgens om zeven uur op zou staan en aan mijn boek zou schrijven, terwijl de kinderen tv keken. Zou. Want iedere ochtend word ik om negen uur wakker. Of tien uur. En dan gaan we ontbijten en samen leuke dingen doen. En dan is de dag weer om.

Strand

Die stipjes in de verte zijn mijn kinderen.

Is dat erg? Nee, want we hebben het ontzettend naar ons zin met z’n drieën. En vanaf volgende week is mijn echtgenote ook vrij en gaan we met z’n vieren op vakantie. Maar ik moet ook wat loslaten! Dat schrijven en vakantie-met-jonge-kinderen niet samengaan. Dat ik best maandenlang en zonder problemen om vijf uur op kan staan, maar niet tijdens de vakantie, wanneer mijn leven een heel ander ritme heeft. Dat vakantie echt ‘niks doen’ betekent. Dat ik een paar weken niet schrijf.

En dat ik niet zo fit ben als ik zou willen zijn.

Sinds een paar weken hou ik weer bij wat ik eet en beweeg (in de app FatSecret). Dat werkt. Ik ben twee kilo afgevallen en me veel bewuster van wat (slechte) voeding voor effect op mij heeft. Ik heb een nieuw programma voor op de sportschool(dat ingaat na de vakantie) en beweeg ondertussen zoveel mogelijk tijdens de vakantie.

En ik geniet van het leven.

BiancaMastenbroek

Een trotse Bianca Mastenbroek, hier mét rolstoel.

Vanmorgen twitterde mijn collega Bianca Mastenbroek dat haar rolstoel kapot is en dat ze nu gedwongen in bed ligt. Bianca is al sinds haar geboorte gehandicapt, dicteert haar boeken via spraaksoftware en kan (bijna) helemaal niks zonder haar stoel. Ze is ook één van de meest positieve mensen die ik ken (en een geweldige schrijfster die on langs genomineerd werd voor de Thea Beckmanprijs voor haar boek ‘Vrij!’). Ze tweette mij: ‘Mijn lichaam is nu in tweeën gedeeld. Mijn stoel afgeven voelt alsof ze mijn armen en benen afhakken en ze meegeven aan een kannibaal.’

Dan valt acht jaar ouder uit de test komen dan je bent nog best mee.

Stuff happening!

Met de robot uit 'Robot op hol' van Mark Janssen!

Met de robot uit ‘Robot op hol’ van Mark Janssen!

Mei en juni zijn maanden waarin alles samen lijkt te komen. Boeken die bijna naar de drukker gaan of op het punt staan om uit te komen, lessen die zijn afgerond, buitenlandse collega’s die ik mag interviewen.

Omdat ik social media momenteel even oversla (om er voor te zorgen dat de boeken ook allemaal daadwerkelijk de boekhandel terecht komen) is hier een kort overzicht van alles wat er binnenkort van mijn hand te verschijnt of onlangs is afgerond. Hoop dat er wat voor je bij zit!

 

 

Lauren Beukes

broken-monstersLauren Beukes is een Zuid-Afrikaanse schrijfster van genre-fiction en een van de meest oorspronkelijke schrijvers van dit moment. Ik ben dan ook erg blij dat ze volgende week naar Nederland komt en dat ik haar 30 mei mag interviewen voor publiek bij de American Book Centre in Amsterdam. Er zijn nog een paar stoelen vrij, dus als je erbij wilt zijn, reserveer dan snel! Ik beloof je een mooie avond.

Je kunt ook nog steeds haar laatste boek ‘Broken Monsters’ winnen (in het Nederlands of in het Engels) en mijn recensie lezen!

TelekidsTelekids Boeken

Na ‘Elly’s Choice’ (een boekenabonnement voor vrouwen) is er nu ook ‘Telekids Boeken’ een digitale kinderboekenclub waarin diverse uitgeverijen en RTL samenwerken om kinderen aan het ‘digitale’ lezen te krijgen. Voor 2,99 per maand (iets meer dan 35 euro per jaar) kunnen kinderen en andere liefhebbers van jeugdliteratuur tien e-boeken per maand downloaden. Deze maand o.a. boeken van Paul van Loon, Marianne Busser & Ron Schröder, Bette Westera, Marion van de Coolwijk, Carry Slee. Ook mijn ‘Superhelden.nl’ serie is er te lezen. Deze maand staat het eerste deel erin, de andere delen volgen later. Hier kun je lid worden.

Ik heb geen idee of het e-lezen de toekomst gaat worden of niet, maar ik ben erg benieuwd naar de resultaten. Laat mij vooral weten wat jouw ervaringen met ‘Telekids boeken’ zijn.

parents-with-three-children-watching-televisionKinderboekeninternettelevisieprogramma

Al vier jaar loop ik rond met het Waanzinnige Plan om een maandelijks internettelevisieprogramma te produceren rond kinderboeken en kinderboekenschrijvers. Ik heb met vele producenten en mensen uit het boekenvak gesproken, maar hoewel iedereen heel enthousiast reageert, resulteerde dat nog niet in een concreet programma.

Daar is nu verandering in het komen! Op dit moment wordt er een pilot voor het programma ontwikkeld door studenten van de Hogeschool Utrecht met mij als opdrachtgever. Ik heb de eerste ontwerpen net gezien en het wordt geweldig! De items voor de pilot worden de komende weken geschoten, eind juni komt de pilot gratis online te staan en kan zowel thuis als in de klas bekeken worden. Binnenkort meer hierover.

23331-boj-robot-osRapp en Rob

Rapp en Rob zijn twee broers waarvan er één een robot is. In ‘Robot op Hol’ en ‘Het verdwenen geluid’ beleven zij spannende avonturen wanneer zij besluiten om ongevraagd de uitvindingen van hun moeder te ‘lenen’. De boeken zijn de eerste twee uit een reeks voor de middenbouw en verschijnen deze zomer bij uitgeverij Zwijsen. De werkelijk fantastische tekeningen zijn van Mark Janssen.

De boeken zijn nu te bestellen bij Uitgeverij Zwijsen én sluiten aan bij het thema van de kinderboekenweek 2015 ‘Raar maar waar’.

 

Boek losGeen Tijd, Geen Geld, Toch Doen

Mijn ‘vervolg’ op ‘Waanzinnige Plannen’ heet ‘Geen Tijd, Geen Geld, Toch Doen’ en is bijna af! Ik ben nu de derde – en laatste – versie aan het herschrijven en lever het manuscript volgende week in bij uitgeverij Scriptum. Het boek – dat 12,50 gaat kosten en hopelijk gaat zorgen dat er nog veel meer mooie en waanzinnige plannen gerealiseerd gaan worden de komende jaren – ligt voor de zomervakantie in de winkel. Na de zomer kun je – naast mijn Waanzinnige Plannenlezing – ook een lezing GTGGTD boeken via www.waanzinnigeplannen.nl.

SpannendNachtmerrieman

Iedere ochtend sta ik om vijf uur op om aan ‘Nachtmerrieman’ te schrijven. En nee, dat is geen ‘nachtmerrie, man’ maar een zegen. Het huis is doodstil, geen kinderen of mail of telefoon. Het enige dat ik hoor zijn de vogels en het geratel van mijn toetsenbord. Ik heb inmiddels de structuur en de toon van het boek gevonden en moet het ‘alleen nog maar’ schrijven. 1 juni vertrek ik naar Frankrijk om daar zeven dagen fulltime aan de thriller te schrijven in gezelschap van tien andere auteurs. Volgens mijn huidige planning lever ik het manuscript voor het einde van dit jaar in bij uitgeverij Meulenhoff Boekerij en verschijnt het ergens in 2016.

En donderdag 28 mei mag voor het eerst naar De Avond van Het Spannende Boek in de hoedanigheid van thrillerauteur!

child-writing-pictureSchrijver op school

De afgelopen maanden heb ik vier bovenbouwklassen van de Montessorischool Oog in Al in Utrecht in vier lessen geleerd hoe verhalen in elkaar zitten en hoe ze die zelf kunnen schrijven. Hoe belangrijk een eerste zin is die de aandacht trekt en de fantasie van de lezer prikkelt. Hoe je een personage opbouwt en hoe je van ogenschijnlijk simpele gebeurtenissen spannend verhalen maakt. Extra bijzonder was dat mijn zoon Daniel eindelijk oud genoeg was om mee te mogen doen!

Tijdens de vakantie zijn de leerlingen zelf aan de slag gegaan. Soms alleen en soms in duo’s hebben ze verhalen geschreven over inbrekers, weeskinderen met een geheim, meisjes die mishandeld werden door hun vader, kinderen die strandden in de bergen van Irak of wakker werden in een rijdende trein zonder een idee hoe ze daar terecht waren gekomen. Grappige verhalen, spannende verhalen, maar vooral: goed geschreven verhalen.

Ik ben enorm trots op wat deze vier groepen bovenbouwers gepresteerd hebben, hoe hard ze hebben gewerkt en vooral: met hoeveel plezier. Ze dachten mee, stelden kritische vragen en wilden alles weten over hoe boeken, tv-series en films werken.

Ik hoop dat ik ze een beetje heb kunnen laten zien wat het vak van een schrijver inhoud. En hoe de verhalen die zij zelf lezen zijn opgebouwd. En misschien – heel misschien – staat één van hen over twintig jaar wel voor de klas om de nieuwe generatie te vertellen hoe het is om schrijver te zijn. Aan het talent zal het niet liggen, want de verhalen die ik voorgelezen heb gekregen waren prachtig!

Wil je dat ik ook bij jou op school kom lesgeven over hoe kinderen zelf je verhalen kunnen vertellen, neem dan even contact met mij op.

superhelden-nlSuperhelden.nl

Goed nieuws: Superhelden.nl wordt alsmaar vaker en vaker gelezen! Dankzij de enthousiaste verhalen van de fans en de inspanningen van de boekverkopers gaat deel 1 al naar de achtste druk! In Duitsland zijn ze inmiddels begonnen met de vertaling en een aantal andere landen zijn zeer geïnteresseerd in de rechten. En er staat een nieuw deel op stapel voor volgend jaar! Daar binnenkort meer over.

Kinderboekenweek

Het thema van de kinderboekenweek 2015 is ‘Raar maar waar’ en gaat over wetenschap. Voor de onderbouw kom ik vertellen over ‘Billy de Kip’ en zijn robots (en kunnen kinderen achteraf hun eigen kijkdoos bouwen met tekeningen uit het boek). De middenbouw krijgt alles te horen over ‘Rapp en Rob’ en hun uitvindingen en in de bovenbouw gaan we natuurlijk lezen en gamen met ‘Superhelden.nl’. Speciaal voor hen wordt er op dit moment een apparaat gebouwd die ik kan bedienen met de chip in mijn arm.

Wil je mij boeken voor de kinderboekenweek, wees er dan snel bij, want het loopt al behoorlijk vol!

En dan zijn dit de boeken en de projecten waar ik al over mág vertellen. Wat er is nog veel meer gaande…

Wordt vervolgd!

Wat we kunnen leren van ‘Whiplash’ of: hoe ver wil je gaan voor je kunst?

WhiplashIk heb een hekel aan bullies, mensen die je met fysiek dan wel geestelijk geweld proberen te kleineren. Ik heb beide vormen van pesten te vaak meegemaakt. Op de basis- en middelbare school kreeg ik veel naar mijn hoofd geslingerd, maar het was met name het fysieke geweld waardoor ik niet meer naar school durfde en mij verstopte in boeken.

Tijdens mijn werkzame leven in loondienst kwam ik in aanraking met verbale mishandeling. Managers die sarcastische opmerkingen maakten als medewerkers (of ik) een handeling niet in één keer snapten, die hun positie probeerden te bewaken door anderen onderuit te halen, of hun personeel dacht te motiveren door ze uit te schelden.

Over die laatste aanpak gaat de film Whiplash. Drummer Andrew Nieman (Miles Teller) wil dolgraag in de jazzband spelen van dirigent Fletcher (J.K. Simmons die een Oscar won voor zijn rol) maar de leraar blijkt een tiran die zijn jongens tot de bodem toe afbrandt om te zien wie er overblijft.

KatmanHoewel ik mijn pestverleden met succes achter mij heb gelaten (onder andere door er een boek over te schrijven: ‘Help, Katman! Help!’ genaamd), blijf ik het lastig vinden om naar dit soort scènes te kijken. Ik had echt de neiging om naar het scherm te schreeuwen: ‘Ga weg! Doe iets anders met je leven, laat het niet verknallen!’ Maar tegelijkertijd bekroop mij een ander gevoel. Hoe goed zou ik zijn als iemand mijn boeken op dat niveau zou bekritiseren? Zou ik een betere schrijver worden of zou ik de handdoek in de ring gooien?

Op het meest cruciale moment van de film, zegt Fletcher tegen Andrew: ‘There are no two words in the English language more harmful than “good job”.’ Wat hij hiermee wil zeggen, is dat je niet beter wordt van complimenten. Iemand die wil excelleren, móet tegen harde kritiek kunnen. Sterker nog: zonder kritiek kun je niet beter worden. Hij zegt daarover: ‘I was there to push people beyond what’s expected of them. I believe that’s an absolute necessity.’

En ik moest denken aan de Paul Harland prijs. De PHP is een prijs voor het beste fantastische korte verhaal. Afgelopen jaar deden er 202 verhalen mee. Dat betekent dat er 201 verhalen niet de beste waren. Die verhalen kregen commentaar van de jury, soms kort, soms lang. Soms positief en vaak negatief. En vooral op dat laatste was kritiek. Sommige schrijvers vonden het commentaar te bot. Anderen schreven dat kritiek opbouwend moest zijn en nooit aanvallend, anders konden ze er niets mee.

En ik dacht: die komen er niet. Nooit.

Paul-Harland-Prijs-2014-trofeeEr is een tijd en een plaats voor opbouwende kritiek. Maar is soms ook absolute noodzaak voor harde kritiek. Voor duidelijk maken dat je er op deze manier niet komt. Voor pijnlijke keuzes maken. Kijk maar naar de sport. Lieve coaches maken geen kampioenen.

Maar dat is wat anders dan pesten. En dat is wat Fletcher doet. Fletcher is geen coach, hij is een bully, een klootzak van het zuiverste water. Hoe goed zijn bedoelingen ook mogen zijn, zijn methode deugt niet en beschadigt mensen.

Maar zoals Martijn Aslander altijd zegt: ik heb misschien geen gelijk, maar ik heb wel een punt. Fletcher heeft wat mij betreft geen gelijk, maar als hij zegt dat zachte heelmeesters stinkende wonden maken, heeft hij wel een punt.

Ik kwam behoorlijk onder de indruk uit de bioscoop en twitterde: ‘Whiplash. Intense film! Tweede vijfsterrenfilm van dit jaar.Ik kreeg meteen een reactie van Mieke van Stigt, schrijfster van het boek ‘Alles over pesten’. Ze tweette: ‘De zoveelste rechtvaardigingstheorie voor #pesten: je krijgt er goede drummers van? Lees ook Kuitenbrouwer NRC 19/2’.

Brody-Whiplash-1200

Haar reactie verbaasde me. Want de boodschap van de film is absoluut niet gelijk aan die van het personage Fletcher. Waar Fletcher met liefde 99% van zijn studenten afbrandt om dat ene talent op grote hoogte te krijgen, laat de film zien wat voor effect dit heeft op hem en zijn band. Iemand pleegt zelfmoord, de hoofdpersoon laat alles en iedereen in de steek en verandert langzaam in een kloon van Fletcher. En Fletcher zelf raakt alles kwijt waar hij voor vecht.

Fletcher is ook absoluut de antagonist van de film, de tegenstander, de slechterik. Hij is niet de ‘inspirerende leraar’ uit Dead Poets Society, hij is Sergeant Hartman in Full Metal Jacket.

Ik zocht het stuk op Kuitenbrouwer. Hij noemde ‘Whiplash’ een k*tfilm, historisch onjuist en gebaseerd op Dr. Phil-psychologie, waarbij het sociopathische gedrag van Fletcher de genialiteit van Nieman moet laten ontluiken, die vervolgens ‘manisch gaat zitten trainen, als een soort Rocky met drumsticks, tot het bloed uit zijn handen spat,’ aldus Kuitenbrouwer.

De fout die Kuitenbrouwer maakt, is dat hij de beweegredenen van de antagonist verwart met die van de filmmaker. Alsof schrijver/regisseur Damien Chazelle ons wil vertellen dat bullying dé manier is om talent boven te laten komen drijven. En dat gaat er bij mij niet in. Niet na het zien van de film. Want zonder het einde van ‘Whiplash’ te willen verklappen, is het op z’n minst ambivalent te noemen.

Chazelle

In een interview bevestigde Chazelle mijn vermoedens. De film is deels op zijn eigen ervaringen als muzikant gebaseerd en op de vraag of muziek spelen leuk moet zijn of dat je koste wat kost de beste moet willen worden. Chazelle antwoordt daarop: ‘I guess it’s still something I’m not sure about. If you’re going to play music or do any art form, just as a hobby or as purely a source of enjoyment, then yeah, you should enjoy it. But I do believe in pushing yourself. If you actually take the idea of practice seriously—to me, practice should not be about enjoyment. Some people think of practice as “You do what you’re good at, and that’s naturally fun.” True practice is actually about just doing what you’re bad at, and working on it, and that’s not fun. Practice is about beating your head against the wall. So if you’re actually serious about getting better at something, there’s always going to be an aspect of it that’s not fun, or not enjoyable. If every single thing is enjoyable, then you’re not pushing yourself hard enough, is probably how I feel. But this movie takes it to a extreme that I do not condone. [Laughs.]’

‘Als ieder aspect leuk is, dan maak je het jezelf niet moeilijk genoeg.’ En daar kan ik me helemaal in vinden!

Gisteren vroeg iemand mij op twitter: ‘Marcel, hoe lukt het jou als schrijftijger, om elke dag weer zo productief te zijn?’ Ik antwoordde iets over ‘iedere tijd inplannen en deadlines’ maar het gaat natuurlijk over iets heel anders. Ik MOET dat boek schrijven. Ik wil absoluut beter worden, mijzelf overstijgen, de uiterste grenzen van mijn kunnen opzoeken. Niet schrijven is geen optie, net zoals niet oefenen geen optie is voor Andrew Nieman.

De vraag is: hoe ver wil jij gaan voor je kunst?

De tweet die mijn leven veranderde

Drie

Mijn versies hebben nog een gedraaide ‘2’ en een ‘S’.

Op 2 november 2010 – vandaag exact vier jaar geleden – twitterde ik: “Ik ben op zoek naar een (kinderboeken)uitgever met heel veel lef voor waanzinnig plan. #durftevragen”. Een dag daarvoor was namelijk het thema van de kinderboekenweek bekend gemaakt: “Superhelden! Over dapper durven zijn.” En dat sloot perfect aan bij een boek waar ik mee bezig was!

Vier dagen later twitterde ik: “Van mijn spaargeld geen iPad maar een url gekocht.” Dat was natuurlijk www.superhelden.nl. Ik schreef een plan voor een boek plus een game. Ondertussen kwamen er via twitter veel reacties binnen, waaronder van uitgevers.

“Tipje van de sluier: Het Waanzinnige Plan is een boek voor kinderen van 9/11+ over kids die tegen hun wil ingezet worden als spionnen,” twitterde ik op 29 november. Inmiddels hadden er vier uitgevers gereageerd, waaronder Uitgeverij De Fontein.

23 december stuurde ik deze tweet de ether in: “Na mijn #waanzinnigplan voorgelegd te hebben 4 uitgeverijen, heb ik nu 1 nee, 1 ja-onder-voorbehoud en 2 ja’s. Nu moet ik knoop doorhakken.”

Het werd De Fontein en de rest is – zoals dat heet – geschiedenis.

Etalage

Etalage in De Utrechtse Kinderboekhandel

Vandaag is het precies vier jaar geleden dat ik mijn oproep de wereld instuurde. En overmorgen ligt het derde en laatste deel van de Superhelden.nl trilogie in de winkel. Van de eerste twee delen zijn er samen meer dan 20.000 (!) verkocht, de trailer is ruim 21.000 keer bekeken en het spel is door meer dan 10.000 kinderen gespeeld. In 2013 was het boek kerntitel tijdens de kinderboekenweek, volgend jaar verschijnt het eerste deel in Duitsland en er zijn meerdere gesprekken gaande met uitgevers uit andere landen.

En dat is niet alles. Bij David en Goliat – één van de andere vier uitgevers die reageerden – verscheen mijn prentenboek ‘Billy de Kip’ en de term ‘Waanzinnig Plan’ leverde een non-fictieboek op bij Uitgeverij Scriptum en een lezing die ik inmiddels een paar keer per maand geef. Daarnaast zorgde de trilogie voor zoveel naamsbekendheid dat ik ‘NMM’ – mijn thriller voor volwassenen – gecrowdfund kreeg en verkocht aan Uitgeverij Meulenhoff Boekerij.

Wie mijn blogs en tweets volgt weet dat de afgelopen vier jaar niet over rozen zijn gegaan. Maar vandaag vergeet ik alle tegenslagen en geniet ik van het verschijnen van mijn derde boek. Het is volgens mijn eigen bescheiden en zeer subjectieve mening het beste boek dat ik ooit schreef en ik ben super-, supertrots op de trilogie.

Trotse schrijver met redacteur Femke Geurts

Trotse schrijver met redacteur Femke Geurts

Maar dat niet alleen: ik ben ook dankbaar. Dankbaar voor de retweets, voor de belangstelling van lezers en uitgevers, voor de adviezen, kritieken, ideeën en ondersteuning die ik kreeg van mensen die ik vaak nog nooit ontmoet had. Voor de proeflezers, de fans, de ambassadeurs, de redacteurs, corrector, bureauredacteur en uitgever. Voor de ontwerpers, de pr-dames en niet te vergeten de boekhandels die vanaf dag 1 mijn boek ingekocht en gepromoot hebben.

Uit de grond van mijn hart: dank jullie wel.

Ik ben benieuwd wat jullie van mijn nieuwste kindje vinden.

Writer’s Block bestaat niet, dus wat doe je eraan?

Writers BlockHave you ever had writer’s block?’ was de vraag aan schrijver Neil Gaiman in SFX Magazine. ‘I don’t believe in writer’s block,’antwoordde hij. ’I really don’t. I believe that writers are really clever and we made up writer’s block to impress people because it sounds so much better than “I got stuck” or even “I didn’t have anything to say”. […] One of the things that I learned doing Sandman on a monthly deadline was that you can write on the bad days. You may not get as much done, and you may think it’s all stupid, but the truth is that the next day may be one of the good days. […] Ten years later you can’t remember what pages you wrote on the day when you said “I’m useless – why am I doing this?” and the day words dripped from your fingers like liquid diamonds.’

Dat laatste herken ik al maar al te goed! Vorig jaar om deze tijd tijd leverde ik mijn manuscript in voor het derde deel van Superhelden.nl. Ik was niet tevreden maar kon er de vinger niet op leggen wat er mis mee was. Het afgelopen jaar heb ik het hele boek herschreven. Ik werd soms gek van het stemmetje in mijn hoofd dat zei: ‘Hou er maar mee op, je kan het niet, dit wordt nooit meer wat.’ Ik heb nog nooit zo met mijzelf in de clinch gelegen tijdens het schrijven als bij dit boek.

En nu? Superhelden.nl dl 3 ligt bijna in de winkels en ik denk dat het de beste van de drie is. En ik heb geen idee welke bladzijdes ik schreef op de goeie en welke op de slechte dagen, precies zoals Gaiman zegt.

Elmore820FIk denk ook dat writer’s block niet bestaat. Dat wil echter niet zeggen dat je niet vast kan zitten in een verhaal. Misschien weet je dat er iets schort aan je verhaal, maar weet je niet wat. Misschien ben je het verhaal wel helemaal zat en heb je afstand nodig. Misschien ben je verzandt in oninteressante details en haak je af op het punt waarop ook de lezers af gaan haken. Denk in dit geval aan regel 10 van ELMORE LEONARD’S 10 RULES OF WRITING: ‘Try to leave out the part that readers tend to skip.’

Er is een heel simpele manier om erachter te komen of het probleem bij jou of of het verhaal ligt: ga wat anders schrijven. Lukt dat wel? Dan heb je geen writer’s block maar ligt het aan het verhaal. Laat in dat geval je boek even liggen en geef je geest de ruimte om op onverwachte momenten met een oplossing te komen. ONDER DE DOUCHE bijvoorbeeld.

Lukt het je ook niet om aan een ander verhaal te schrijven? Dan is er waarschijnlijk iets anders aan de hand. Wanneer ik bijvoorbeeld in een persoonlijk of zakelijk conflict zit met iemand, vind ik het erg lastig om mij te focussen op een tekst. Bloggen lukt vaak nog wel, maar aan een roman werken zelden. Dat komt omdat ik mij op dat moment veel te druk maak over het onopgeloste meningsverschil. Al mijn energie gaat zitten in vragen als: ‘Hoe los ik dit op? Ligt het aan mij of moet ik op mijn strepen blijven staan?’ Zolang ik het probleem niet oplos of loslaat, kan ik niet schrijven.

Maar dat is geen writer’s block.

Ik denk dat wat veel schrijvers writer’s block noemen, een algehele twijfel is aan jezelf. Kan ik het (nog) wel? Heb ik het eigenlijk ooit gekund, schrijven? Eigenlijk is het allemaal bagger wat ik schrijf. Wanneer val ik door de mand?

Neil-Gaiman-2Daar heb ik ook regelmatig last van. Zeker bij een eerste versie van een manuscript, wanneer ik het idee heb dat alle ogen op mij gericht zijn, zoals bij Nachtmerrieman, waar zoveel donateurs op zitten te wachten. In dat geval zit er eigenlijk maar één ding op: ga schrijven. Zoals Neil Gaiman in ZIJN SPEECH ‘MAKE GOOD ART‘ zegt: ‘Life is sometimes hard. Things go wrong, in life and in love and in business and in friendship and in health and in all the other ways that life can go wrong. And when things get tough, this is what you should do.

Make good art.

I’m serious. Husband runs off with a politician? Make good art. Leg crushed and then eaten by mutated boa constrictor? Make good art. IRS on your trail? Make good art. Cat exploded? Make good art. Somebody on the Internet thinks what you do is stupid or evil or it’s all been done before? Make good art. Probably things will work out somehow, and eventually time will take the sting away, but that doesn’t matter. Do what only you do best. Make good art.

Make it on the good days too.’

En voor al die mensen die – net als ik – erop zitten te wachten tot de wereld erachter komt dat je eigenlijk niets kan, kijk dan dit filmpje over The Fraud Police van rockzangeres Amanda Palmer, niet geheel toevallig de echtgenote van Neil Gaiman.

Boos op De Bijenkorf

Bijenkorf Liz‘Je boek ligt bij De Bijenkorf!’ twitterde Liz. Ze doelde op Superhelden.nl en inderdaad, de eerste twee delen bleken in het Amsterdamse filiaal in de kast te staan. Ze twitterde er als bewijs een foto van.

En ik werd teruggeworpen in de tijd.

Het was 2001. Ik had kort geleden mijn baan als Multimedia Manager bij ECI opgezegd omdat ik zo nodig een boek moest schrijven. Ik had mijn eengezinswoning in Houten verkocht en ingeruild voor een oud (en vies) maar ook goedkoop appartement in Rotterdam. Daar schreef ik iedere dag aan wat mijn eerste jeugdroman zou moeten worden: ‘De Werelddromer’.

Na een aantal weken vloog ik tegen de muren op. Ik was van een fulltime baan met tientallen collega’s naar het eenzame beroep van schrijver gegaan en ik miste aanspraak. Daarnaast raakte mijn gespaarde geld sneller op dan verwacht én liep ik onverzekerd rond. Ik besloot een bijbaantje te nemen.

Bijenkorf RotterdamNiet veel later werkte ik twaalf uur per week op de boekenafdeling van de Rotterdamse Bijenkorf. Dat was een vreemde tijd. Ik vond boeken verkopen geweldig en mijn collega’s waren heel fijn. Maar mijn twee directe chefs waren dat niet. Regelmatig werd ik er aan herinnerd dat omdat ik mijn vorige functie hoger in de hiërarchische boom zat, ik niet moest denken dat ik hier iets te vertellen had. En hoe leuk mijn collega´s ook waren, dat ik schrijver wilde worden werd door niemand serieus genomen. Het deerde mij weinig, ik ging naar mijn werk, verkocht boeken en wanneer ik thuis was, schreef ik aan mijn eigen manuscript.

Op een dag raakte ik in een gesprek met een collega van een andere afdeling. Het was een leuk meisje en ik stond waarschijnlijk een paar minuten langer met haar te praten dan strikt noodzakelijk. Ik werd door mijn leidinggevende op het matje geroepen en kreeg een ultimatum: geen ijdel gekeuvel onder werktijd, anders lag ik eruit.

Ik hield de eer aan mijzelf en nam ontslag. Mijn collega’s vonden het jammer om me te zien vertrekken en wensten mij veel succes met mijn boek. Ik had niet het idee dat er iemand geloofde dat ik het ooit echt voor elkaar zou krijgen.

Ik was woest en één gedachte beheerste mij: ik zou het ze laten zien! Op een dag zouden mijn boeken in De Bijenkorf liggen!

Mijn boek mislukte faliekant en ik zocht weer een baan op mijn niveau. In mijn vrije tijd begon ik aan een klein boekje bij Zwijsen, dat een jaar later in de schoolbibliotheken lag.

Maar niet in de winkel.

BijenkorfHet is zestien jaar later en mijn boeken liggen eindelijk bij De Bijenkorf. Ook in Rotterdam. Ik weet het zeker, want ik ben er wezen kijken en nam er deze foto. De afdeling is verhuisd naar een andere verdieping en behoorlijk kleiner geworden.

En geen van mijn vroegere collega’s werkt er nog.

En ik? Ik voel geen triomf. Dat hoeft ook niet, want ik hoef niets meer te bewijzen. Ik besef nu dat mijn woede vooral te maken had met onzekerheid. Kan ik echt schrijven, kan ik mijn droom echt waarmaken?

Nu ben ik vooral trots. Trots en blij dat mijn boeken overal in Nederland verkrijgbaar zijn, in alle boekhandels. Zelfs bij De Bijenkorf. (En deel 3 ligt 4 november in de winkel).

Zo schrijf je een boek

bigstock_story_2226743Vandaag kreeg ik deze 3 tweets van @roelofspeelman

‘Na vijf jaar de boot afhouden ben ik begonnen met schrijven. Het is precies zoals jij omschrijft.’

‘Hard werken, doorgaan, ook als je geen inspiratie hebt.’

‘En ik heb me aangemeld voor  de Nanowrimo. Stok achter de deur.

 

Voor wie het nog niet weet, dit is wat ik altijd roep:

–        500 woorden per dag is een boek per jaar (en internet zet je dan even uit met Cold Turkey)

–        Je schrijft niet wanneer je inspiratie hebt, je krijgt inspiratie omdat je schrijft. Want inspiratie is overschat.

–        De eerste versie is altijd poep, dus wees niet te kritisch en schrijf gewoon door. Het echte boek ontstaat pas tijdens het herschrijfproces.

–        Zorg voor regelmaat, liever iedere dag een half uur dan af en toe een paar uur.

–        Niks van wat ik zeg is waar

En je hoeft niet perse vijf jaar te wachten om de uitdaging aan te gaan. (En als je manuscript wordt afgewezen, dan is dat juist goed)

Nog niet overtuigd? Lees dan dit:

–        How to write a book – the short honest truth

Afscheid van mijn superhelden

RegenBuiten hoost het. Een gordijn van regendruppels verduistert mijn werkkamer, slechts af en toe zijn de lampen overbodig, wanneer een bliksemflits de ruimte verlicht.

Amsterdam schijnt al ondergelopen te zijn.

Het is een mooie soundtrack bij de dag, want vandaag neem ik afscheid. Afscheid van mijn Superhelden. De persklaarmaker heeft het manuscript van Superhelden3.nl met een stofkam doorgenomen en zinnen strak getrokken. ‘Ik kwam behoorlijk wat anglicismen tegen,’ schreef ze. ‘Dat vond ik apart voor een Nederlands boek. De inspiratiebronnen van de auteur zijn duidelijk niet van Nederlandse bodem ;)’

Dat klopt wel. Wie de boeken heeft gelezen, weet dat mijn inspiratiebronnen inderdaad van Engelse en Amerikaanse bodem zijn. En in mijn hoofd praten de karakters Engels tegen elkaar, de voertaal op Pala. Menig zin heb ik moeten vertalen naar het Nederlands voordat ik hem opschreef.

Superhelden3.nlDat hoeft nu niet meer, want dit is de laatste keer dat ik naar het boek mag kijken. Ik mag alleen nog veranderingen doorvoeren op woordniveau, want het boek is af. Klaar. Het avontuur dat ik in 2011 begon, is afgerond. Iris, het meisje dat in Superhelden.nl ontvoerd werd uit Utrecht en op Pala terecht kwam, is haar onschuld verloren. In het laatste deel moet ze de moeilijkste beslissing van haar leven nemen, eentje die enorme consequenties heeft voor haar vrienden en voor de mensheid.

Mijn moeilijkste beslissing was toen ik vorig jaar – samen met de uitgever – besloot dat het derde deel niet aan onze strenge eisen voldeed en herschreven moest worden. Daarom verscheen Superhelden3.nl niet in november 2013 maar komt het in oktober 2014 uit. Het was geen makkelijke beslissingen, maar wel de juiste. Want nu durf ik te zeggen dat deel drie beter is geworden dan de eerste twee. Het is de meest emotionele van de drie geworden en waarschijnlijk ook de spannendste.

Ik ben trots, maar ook een beetje verdrietig. Want deze week neem ik afscheid van mijn karakters. Iris, Alex, Fiber, YunYun en Mr. Oz moeten het vanaf nu zonder mij doen. Ze moeten hun eigen beslissingen nemen, hebben mij niet meer nodig. Ik heb ze vier jaar van mijn leven gegeven.

Mijn Superhelden vliegen uit.

Mijn eigen kinderen zijn deze week uit logeren (Charlie) en naar Summer School van de Universiteit Utrecht (Daniel). Ik ben alleen thuis met de regen en de bliksem en mijn helden. Nog vier dagen en dan neem ik definitief afscheid van ze.

Nachtmerrieman

Nachtmerrieman

Nog heel even zijn ze bij mij. Daarna keer ik terug naar Rotterdam waar mijn nieuwe karakters vol ongeduld op mij wachten. Hun reis is pas net begonnen.

Ze moeten nog heel even wachten tot volgende week. Hopelijk is het dan ook weer mooi weer.

Nachtmerrie in Frankrijk

De poort naar de hemel

De poort naar de schrijfhemel

Ik schrijf meestal overdag wanneer de kinderen op school zitten, een enkele keer ’s avonds. En hoewel het mijn beroep is, heb ik regelmatig het idee dat ik het er ‘even tussendoor doe.’ Naast de jongens wegbrengen en halen, mijn deel van het huishouden doen en koken, heb ik effectief 20 uur in de week om te schrijven, lezingen te geven/scholen te bezoeken, mail te beantwoorden, blogs te schrijven en sociaal te doen op Facebook en Twitter.

Dat is geen klacht. Dat is de constructie die wij thuis hebben afgesproken en hij werkt. En ik ben blij dat ik zoveel tijd met mijn twee jongens kan doorbrengen. Maar een paar keer per jaar ga ik een week tussenuit om elders te schrijven. Dan schrijf ik de hele dag en avond. Soms doe ik dat in mijn eentje, bijvoorbeeld op Vlieland, of in het huis van mijn ouders. En één (soms twee) keer per jaar vertrek ik met een groep collega’s naar Frankrijk. Daar doen we niets anders dan schrijven, eten, drinken en kletsen over het vak.

Moorden bespreken wij tijdens het eten.

Moorden bespreken wij tijdens het eten.

Deze week is het weer zo ver.

Ik ram

Ik ram

De komende dagen verblijf ik met ruim tien collega´s in een prachtige boerderij die gerund wordt door een Nederlands echtpaar. Ze zorgen drie keer per dag voor een heerlijke maaltijd en laten ons verder vooral onze gang gaan. Er zijn verscheidene ruimtes waar we kunnen zitten. Sommige hebben een koptelefoon op (ik sta erom bekend dat ik op de maat van rockmuziek op mijn toetsenbord ram), anderen werken in doodse stilte.

Afgelopen weken heb ik de manuscripten van ‘Superhelden3.nl’, ‘Trippel Trappel’ en drie AVI-boekjes ingeleverd. Ondertussen werkte ik karakters uit voor ´NMM´ (alias Nachtmerrieman), schreef de plot-achter-de-plot voor de thriller en bezocht het verlaten Tropicanazwembad om inspiratie op te doen voor de eerste moord. Deze week ga ik meters maken met het boek. Omringd door collega’s met hetzelfde doel, zonder kinderen, verantwoordelijkheden of digitale afleiding (er is geen wifi) ga ik de eerste hoofdstukken neerpennen over Madeline Finn, het lijk en de dader.

Het is het begin van een compleet nieuwe reis. Na twaalf jaar jeugdboeken schrijven, het succes van de Superheldentrilogie, het non-fictieboek ‘Waanzinnige Plannen’ en een geslaagd crowdfundingproject, is dit de start van mijn carrière als thrillerschrijver voor volwassenen.

Ik kan niet wachten.

Meer weten? ‘NMM’ heeft een eigen site en ik sta deze week in de Rotterdamse editie van het Algemeen Dagblad.

Ook een keer mee naar Frankrijk? Klik hier voor meer info.

Vier redenen waarom het goed is als je manuscript wordt afgewezen

rejection-slips-lol-kittehDe meeste schrijvers balen er ontzettend van als een uitgever hun manuscript niet wil hebben. Dat is onterecht. Het is juist een goede zaak dat ze het niet publiceren. Ik leg je uit waarom.

Er zijn meerdere redenen waarom een uitgever een manuscript weigert. Dit zijn de belangrijkste:

  1. Het boek is niet goed genoeg.

De meest voorkomende reden waarom een uitgever een manuscript afwijst is overal hetzelfde: het is niet goed genoeg. Het is slecht geschreven, onorgineel, saai of allemaal tegelijk. Het staat vol spelfouten, bevat ongeloofwaardige karakters, heeft bizarre plotwending, kromme zinnen of het boeit gewoonweg niet.

survey

Een goeie uitgever of redacteur weet meestal al binnen tien of twintig pagina’s wat voor vlees zij in de kuip heeft. (Meestal al na één pagina, maar je wilt iemand nog een kans geven om op gang te komen). En dat manuscript dat niet goed genoeg is, kan dus heel goed dat van jou zijn.

Jouw manuscript

Je hebt een jaar aan je manuscript gewerkt, of misschien nog wel langer. Je hebt het laten beoordelen door proeflezers, herschreven, laten liggen, nog een keer herschreven en nog een keer en nog een keer. Je hebt de allerlaatste spelfouten eruit gehaald en een keurige begeleidende brief of mail opgesteld. Je hebt uitgezocht hoe de uitgever het manuscript aangeleverd wil krijgen. Daarna deed je het eindelijk op de post, of verstuurde je het via de mail: jouw kindje, waar je zo hard aan gewerkt hebt. Het enige dat je nog kan doen is wachten.

En dan komt eindelijk die brief of die mail. Misschien moest je drie maanden wachten, misschien nog wel langer.

Afgewezen, staat er. We willen het niet hebben.

snoopy_paper2Het gebeurde met mijn boek ‘De Werelddromer’. Het was mijn allereerste manuscript en het was – achteraf gezien – niet heel erg goed. Maar dat wist ik toen nog niet. Pas toen ik de afwijzingsbrief van Uitgeverij De Fontein kreeg, zag ik wat er allemaal niet aan klopte. De uitgever (nu mijn uitgever van ‘Superhelden.nl’) had de tijd genomen om de eerste zestig pagina’s te becommentariëren. En geloof me, de kritiek was niet mals.

Ik realiseerde mij dat ik geen idee had hoe je een boek schreef. Ik had een jaar aan ‘De Werelddromer’ gewerkt, maar na de afwijzing ging ik terug naar de basis. Ik las boeken over structuur, over de opbouw van karakters, ik herlas boeken die ik mooi vond en probeerde te ontleden wat er zo goed aan was. En van boeken die ik slecht vond, probeerde ik te achterhalen wat er niet werkte.

Ik begon, kortom, het vak te leren.

Na ‘De Werelddromer’ is er nooit meer een manuscript van mij afgewezen.

Nu had ik geluk dat De Fontein de moeite nam om mijn manuscript (deels) te beoordelen. Meestal gebeurt dit niet en krijg je slechts een afwijzing. Daarin staat soms dat ze het niet mooi vonden. Wordt dan niet boos. Ga niet roepen dat ze je werk niet hebben begrepen, maar ga wat doen met de kritiek. De grootste bestsellers zijn soms tientallen keren afgewezen, herschreven en opnieuw opgestuurd. Net zolang tot er een uitgever hapte.

Wees blij dat deze uitgever jouw slechte manuscript niet uitgeeft, maar je wijst op de tekortkomingen. Daar wordt je boek en jij alleen maar beter van.

Soms staat er ook iets anders:

2. Het boek past niet in ons fonds.

Die zin kan twee dingen betekenen. Ten eerste dat ze je boek een prul vonden, maar dat niet willen/durven te zeggen. Het kan ook zijn dat het manuscript daadwerkelijk niet in het fonds past. Bijvoorbeeld omdat ze het soort boek dat jij schreef niet uitgeven. In dat geval heb jij je huiswerk niet goed gedaan. Het heeft geen enkele zin om een thriller te sturen naar een literaire uitgever. Of een literair kinderboek naar de uitgever van G. Stilton. Dan kan je boek nog zo goed zijn, het hoort er gewoon niet thuis.

Het kan ook zijn dat ze juist teveel van dit soort boeken hebben. Een uitgever van Nicci French zit waarschijnlijk helemaal niet te wachten op een vergelijkbare thriller en wil iets heel anders. Ook in dat geval moet je blij zijn dat de uitgever geen ja heeft gezegd. Jouw boek en deze uitgever zijn dan gewoon een slechte match. Jouw boek krijgt dan ook niet de juiste aandacht, die gaat namelijk naar de boeken die al goed verkopen.

Er kan ook een andere reden zijn voor de afwijzing:

3. Het boek is niet commercieel genoeg.

Soms krijg je van een uitgever te horen dat ze je boek geweldig vinden, maar dat ze niet denken dat er een markt voor is. In dat geval zijn er twee mogelijkheden:

  1. Ze hebben gelijk.
  2. Ze hebben ongelijk.

In het eerste geval moet je blij zijn dat ze je boek niet uitgeven. Want waarom zou jij een boek willen uitgeven dat niemand wil hebben? Ik heb er verschillende op mijn naam staan en hoewel ik trots ben op de inhoud, vind ik het heel jammer dat ze hun publiek niet hebben bereikt.

rejection letterIn het tweede geval moet je blij zijn dat deze uitgever je boek niet uit wil geven. Want als zij niet denken dat het een succes wordt, dan gaan ze er ook hun best niet voor doen. En dan is ook deze uitgever niet de juiste match.

In 2015 verschijnen de eerste twee delen van Superhelden.nl in Duitsland. Eerder was er een andere Duitse uitgever geïnteresseerd in de boeken en wilde ze graag uitgeven. Alleen het sales team wilde niet. Ze vonden het concept teveel op The Hunger Games lijken.

Ik baalde in eerste instantie, maar later was ik blij. Als het sales team het boek niet ziet zitten, dan wordt het waarschijnlijk een flop. Die mensen gaan niet hun best voor je doen.

Moet je niet willen.

Dan is er nog een belangrijke reden waarom jouw boek wordt geweigerd door een uitgever:

4. De uitgever ziet de potentie niet van het boek.

RejectionHarry Potter, The Beatles, de voorbeelden zijn legio: bestsellers die geweigerd zijn. De vraag is: zouden ze ook succesvol zijn geworden als ze wél waren uitgegeven door de sceptici?

Misschien wel niet. Want als jouw uitgever niet in jou gelooft, waarom zou hij het boek dat de juiste aandacht geven, de juiste cover, de juiste marketing?

Moet je niet willen.

Wat veel mensen vergeten is dat je een relatie hebt met een uitgever. Het is geen gunst die ze je verlenen, wanneer ze besluiten jouw boek te publiceren. Het is een zakelijke deal waar je allebei beter van moet worden. Financieel, maar ook artistiek. Daarom moet je alleen maar uitgegeven willen worden door een uitgever die niet alleen achter jou en je boek staat, maar waar jij op jouw beurt ook achter de uitgever staat.

Zou je willen trouwen met een persoon die jou niet interessant vindt? Zich voor je schaamt, je niet ziet zitten? Nee, toch? Waarom willen sommige schrijvers dan toch koste wat kost uitgegeven worden door uitgevers die geen fan van jou zijn?

Omdat het boek anders op de plank blijft liggen?

Verkeerde reden.

Dus de volgende keer dat je een afwijzing krijgt, overweeg dan:

  1. dat het boek (nog) niet goed genoeg is.
  2. dat je niet in het fonds past.
  3. dat de uitgever er geen markt in ziet.
  4. dat je uitgever jou of je boek niet snapt.

En ga dan herschrijven. Of schrijf een nieuw boek. Of geef het zelf uit (maar dan wel goed). Of stuur het op naar een andere uitgever die het wel snapt.

Succes.