#vraaghetdeuitgever

Vraag het de uitgever 0Ik begon mijn eerste werkdag na de vakantie met een kop koffie bij Bagels & Beans en een snelle scan van mijn twittertijdlijn. Daar viel mij direct een interessant initiatief op, genaamd #vraaghetdeuitgever. Zondagavond van acht tot half tien ’s avonds konden (aankomende) auteurs vragen stellen aan Maaike LeNoble (Uitgeefdirecteur Meulenhoff Boekerij), Susanne Diependaal (Uitgeefster kinderboeken en YA bij Van Goor (Best of YA).) en Barend Wallet (Adjunct-uitgever non-fictie Uitgeverij Het Spectrum). Ik vroeg Maaike hoe het initiatief ontstaan was:

‘Het was een idee van blogger en illustrator Emmy van Ruijven (@Zonenmaan) die Susanne van Unieboek had gevraagd die op haar beurt mij had gevraagd. Het was de eerste keer dat we dit deden, maar het is iedereen zeer goed bevallen!’

Vraag het de uitgever 1
Op haar blog kondigde Emmy de avond als volgt aan: “Op zondagavond 21 augustus vanaf 20.00 uur mag je de drie uitgevers alles vragen over het uitgeven van boeken e.d. Zij zullen proberen jouw vraag zo goed mogelijk te beantwoorden. Gebruik de hashtag #vraaghetdeuitgever.”

‘Het idee kwam eigenlijk samen met Susanne tijdens een #vraaghetdeboekblogger avond,’ vertelde Emmy mij. ‘We merkten dat er vraag was naar expertise van een andere tak in de boekwereld en besloten een uitstapje te maken. Volgens mij was het een erg groot succes en ik dan ook erg blij dat we het hebben gedaan. Wat mij opviel dat er veel vragen waren van aspirantschrijvers en bloggers die wilde weten hoe uitgevers naar hen kijken. Er deden sowieso veel bloggers mee. Superleuk! Ik denk zeker dat er een vervolg komt.’

Vraag het de uitgever 3

Wat mij opviel is dat er voornamelijk vrouwen vragen stelden. Toeval of niet?

‘Ja, het waren veel vrouwen, ik denk zelfs nog specifieker jonge vrouwen,’ mailt Barend Wallet mij. ‘Ik denk dat dit door de initiatiefneemsters komt, die beiden in de hoek van Young Adult literatuur zitten. Daardoor bijna geen vragen over specifiek non-fictie, vooral roman en kinderboeken.’

‘Er zaten heel veel goede vragen tussen. Veel gericht op hoe de vragenstellers tot het publiceren van een boek komen; dan is de meest algemene vraag misschien ook wel de beste: hoe maak ik het meeste kans?’ aldus Barend.

Vraag het de uitgever 4Susanne realiseerde zich door de vragen dat veel mensen niet precies weten wat een uitgever doet. ‘Veel mensen weten niet precies wat een uitgever op dagelijkse basis allemaal doet,’ legt ze uit ‘en dat bijvoorbeeld marketing een aparte afdeling is.’ Dat had ik van te voren niet bedacht. ‘De leukste vraag vond ik welk boek ik zelf dolgraag uit had willen geven.’

De antwoorden op alle vragen vind je op Twitter. Over een vervolg wordt nagedacht.

Vraag het de uitgever 5De hele conversatie is hier na te lezen.

 

De tweet die mijn leven veranderde

Drie

Mijn versies hebben nog een gedraaide ‘2’ en een ‘S’.

Op 2 november 2010 – vandaag exact vier jaar geleden – twitterde ik: “Ik ben op zoek naar een (kinderboeken)uitgever met heel veel lef voor waanzinnig plan. #durftevragen”. Een dag daarvoor was namelijk het thema van de kinderboekenweek bekend gemaakt: “Superhelden! Over dapper durven zijn.” En dat sloot perfect aan bij een boek waar ik mee bezig was!

Vier dagen later twitterde ik: “Van mijn spaargeld geen iPad maar een url gekocht.” Dat was natuurlijk www.superhelden.nl. Ik schreef een plan voor een boek plus een game. Ondertussen kwamen er via twitter veel reacties binnen, waaronder van uitgevers.

“Tipje van de sluier: Het Waanzinnige Plan is een boek voor kinderen van 9/11+ over kids die tegen hun wil ingezet worden als spionnen,” twitterde ik op 29 november. Inmiddels hadden er vier uitgevers gereageerd, waaronder Uitgeverij De Fontein.

23 december stuurde ik deze tweet de ether in: “Na mijn #waanzinnigplan voorgelegd te hebben 4 uitgeverijen, heb ik nu 1 nee, 1 ja-onder-voorbehoud en 2 ja’s. Nu moet ik knoop doorhakken.”

Het werd De Fontein en de rest is – zoals dat heet – geschiedenis.

Etalage

Etalage in De Utrechtse Kinderboekhandel

Vandaag is het precies vier jaar geleden dat ik mijn oproep de wereld instuurde. En overmorgen ligt het derde en laatste deel van de Superhelden.nl trilogie in de winkel. Van de eerste twee delen zijn er samen meer dan 20.000 (!) verkocht, de trailer is ruim 21.000 keer bekeken en het spel is door meer dan 10.000 kinderen gespeeld. In 2013 was het boek kerntitel tijdens de kinderboekenweek, volgend jaar verschijnt het eerste deel in Duitsland en er zijn meerdere gesprekken gaande met uitgevers uit andere landen.

En dat is niet alles. Bij David en Goliat – één van de andere vier uitgevers die reageerden – verscheen mijn prentenboek ‘Billy de Kip’ en de term ‘Waanzinnig Plan’ leverde een non-fictieboek op bij Uitgeverij Scriptum en een lezing die ik inmiddels een paar keer per maand geef. Daarnaast zorgde de trilogie voor zoveel naamsbekendheid dat ik ‘NMM’ – mijn thriller voor volwassenen – gecrowdfund kreeg en verkocht aan Uitgeverij Meulenhoff Boekerij.

Wie mijn blogs en tweets volgt weet dat de afgelopen vier jaar niet over rozen zijn gegaan. Maar vandaag vergeet ik alle tegenslagen en geniet ik van het verschijnen van mijn derde boek. Het is volgens mijn eigen bescheiden en zeer subjectieve mening het beste boek dat ik ooit schreef en ik ben super-, supertrots op de trilogie.

Trotse schrijver met redacteur Femke Geurts

Trotse schrijver met redacteur Femke Geurts

Maar dat niet alleen: ik ben ook dankbaar. Dankbaar voor de retweets, voor de belangstelling van lezers en uitgevers, voor de adviezen, kritieken, ideeën en ondersteuning die ik kreeg van mensen die ik vaak nog nooit ontmoet had. Voor de proeflezers, de fans, de ambassadeurs, de redacteurs, corrector, bureauredacteur en uitgever. Voor de ontwerpers, de pr-dames en niet te vergeten de boekhandels die vanaf dag 1 mijn boek ingekocht en gepromoot hebben.

Uit de grond van mijn hart: dank jullie wel.

Ik ben benieuwd wat jullie van mijn nieuwste kindje vinden.

Hilarisch boek zonder tekeningen

no pictures‘Heb jij dit gezien, Marcel?’ twitterde de één.

‘Weet jij hier een Nederlandse uitgever voor?’ Facebookde de ander.

‘Dit moet Marcel zien!’ tagde de derde.

Steeds weer kwam dezelfde link naar hetzelfde filmpje langs, een filmpje met de titel ‘This Man Opens A Book With No Pictures’.

Is dat echt zo bijzonder, een boek zonder plaatjes? dacht ik. Alle 11+ boeken en de meeste volwassenenromans hebben toch ook geen illustraties? Maar goed, als ik het MOET kijken, dan doe ik dat.

Alleen, het is kinderboekenweek, ik ben continu onderweg, met slecht internet en een attentiespanne van e-

Wat wilde ik schrijven?

Maar als zoveel mensen je hetzelfde linkje blijven sturen, dan moet je toch echt even kijken. En  dan zie je dit:

En ja, jullie hebben allemaal gelijk: dit is geweldig! En het MOET vertaald worden (lijkt mij ook niet echt een probleem). En het zou in Nederland net zo’n grote hit moeten kunnen worden als in Amerika.

Uitgevers, wie van jullie pikt dit op?

Vier redenen waarom het goed is als je manuscript wordt afgewezen

rejection-slips-lol-kittehDe meeste schrijvers balen er ontzettend van als een uitgever hun manuscript niet wil hebben. Dat is onterecht. Het is juist een goede zaak dat ze het niet publiceren. Ik leg je uit waarom.

Er zijn meerdere redenen waarom een uitgever een manuscript weigert. Dit zijn de belangrijkste:

  1. Het boek is niet goed genoeg.

De meest voorkomende reden waarom een uitgever een manuscript afwijst is overal hetzelfde: het is niet goed genoeg. Het is slecht geschreven, onorgineel, saai of allemaal tegelijk. Het staat vol spelfouten, bevat ongeloofwaardige karakters, heeft bizarre plotwending, kromme zinnen of het boeit gewoonweg niet.

survey

Een goeie uitgever of redacteur weet meestal al binnen tien of twintig pagina’s wat voor vlees zij in de kuip heeft. (Meestal al na één pagina, maar je wilt iemand nog een kans geven om op gang te komen). En dat manuscript dat niet goed genoeg is, kan dus heel goed dat van jou zijn.

Jouw manuscript

Je hebt een jaar aan je manuscript gewerkt, of misschien nog wel langer. Je hebt het laten beoordelen door proeflezers, herschreven, laten liggen, nog een keer herschreven en nog een keer en nog een keer. Je hebt de allerlaatste spelfouten eruit gehaald en een keurige begeleidende brief of mail opgesteld. Je hebt uitgezocht hoe de uitgever het manuscript aangeleverd wil krijgen. Daarna deed je het eindelijk op de post, of verstuurde je het via de mail: jouw kindje, waar je zo hard aan gewerkt hebt. Het enige dat je nog kan doen is wachten.

En dan komt eindelijk die brief of die mail. Misschien moest je drie maanden wachten, misschien nog wel langer.

Afgewezen, staat er. We willen het niet hebben.

snoopy_paper2Het gebeurde met mijn boek ‘De Werelddromer’. Het was mijn allereerste manuscript en het was – achteraf gezien – niet heel erg goed. Maar dat wist ik toen nog niet. Pas toen ik de afwijzingsbrief van Uitgeverij De Fontein kreeg, zag ik wat er allemaal niet aan klopte. De uitgever (nu mijn uitgever van ‘Superhelden.nl’) had de tijd genomen om de eerste zestig pagina’s te becommentariëren. En geloof me, de kritiek was niet mals.

Ik realiseerde mij dat ik geen idee had hoe je een boek schreef. Ik had een jaar aan ‘De Werelddromer’ gewerkt, maar na de afwijzing ging ik terug naar de basis. Ik las boeken over structuur, over de opbouw van karakters, ik herlas boeken die ik mooi vond en probeerde te ontleden wat er zo goed aan was. En van boeken die ik slecht vond, probeerde ik te achterhalen wat er niet werkte.

Ik begon, kortom, het vak te leren.

Na ‘De Werelddromer’ is er nooit meer een manuscript van mij afgewezen.

Nu had ik geluk dat De Fontein de moeite nam om mijn manuscript (deels) te beoordelen. Meestal gebeurt dit niet en krijg je slechts een afwijzing. Daarin staat soms dat ze het niet mooi vonden. Wordt dan niet boos. Ga niet roepen dat ze je werk niet hebben begrepen, maar ga wat doen met de kritiek. De grootste bestsellers zijn soms tientallen keren afgewezen, herschreven en opnieuw opgestuurd. Net zolang tot er een uitgever hapte.

Wees blij dat deze uitgever jouw slechte manuscript niet uitgeeft, maar je wijst op de tekortkomingen. Daar wordt je boek en jij alleen maar beter van.

Soms staat er ook iets anders:

2. Het boek past niet in ons fonds.

Die zin kan twee dingen betekenen. Ten eerste dat ze je boek een prul vonden, maar dat niet willen/durven te zeggen. Het kan ook zijn dat het manuscript daadwerkelijk niet in het fonds past. Bijvoorbeeld omdat ze het soort boek dat jij schreef niet uitgeven. In dat geval heb jij je huiswerk niet goed gedaan. Het heeft geen enkele zin om een thriller te sturen naar een literaire uitgever. Of een literair kinderboek naar de uitgever van G. Stilton. Dan kan je boek nog zo goed zijn, het hoort er gewoon niet thuis.

Het kan ook zijn dat ze juist teveel van dit soort boeken hebben. Een uitgever van Nicci French zit waarschijnlijk helemaal niet te wachten op een vergelijkbare thriller en wil iets heel anders. Ook in dat geval moet je blij zijn dat de uitgever geen ja heeft gezegd. Jouw boek en deze uitgever zijn dan gewoon een slechte match. Jouw boek krijgt dan ook niet de juiste aandacht, die gaat namelijk naar de boeken die al goed verkopen.

Er kan ook een andere reden zijn voor de afwijzing:

3. Het boek is niet commercieel genoeg.

Soms krijg je van een uitgever te horen dat ze je boek geweldig vinden, maar dat ze niet denken dat er een markt voor is. In dat geval zijn er twee mogelijkheden:

  1. Ze hebben gelijk.
  2. Ze hebben ongelijk.

In het eerste geval moet je blij zijn dat ze je boek niet uitgeven. Want waarom zou jij een boek willen uitgeven dat niemand wil hebben? Ik heb er verschillende op mijn naam staan en hoewel ik trots ben op de inhoud, vind ik het heel jammer dat ze hun publiek niet hebben bereikt.

rejection letterIn het tweede geval moet je blij zijn dat deze uitgever je boek niet uit wil geven. Want als zij niet denken dat het een succes wordt, dan gaan ze er ook hun best niet voor doen. En dan is ook deze uitgever niet de juiste match.

In 2015 verschijnen de eerste twee delen van Superhelden.nl in Duitsland. Eerder was er een andere Duitse uitgever geïnteresseerd in de boeken en wilde ze graag uitgeven. Alleen het sales team wilde niet. Ze vonden het concept teveel op The Hunger Games lijken.

Ik baalde in eerste instantie, maar later was ik blij. Als het sales team het boek niet ziet zitten, dan wordt het waarschijnlijk een flop. Die mensen gaan niet hun best voor je doen.

Moet je niet willen.

Dan is er nog een belangrijke reden waarom jouw boek wordt geweigerd door een uitgever:

4. De uitgever ziet de potentie niet van het boek.

RejectionHarry Potter, The Beatles, de voorbeelden zijn legio: bestsellers die geweigerd zijn. De vraag is: zouden ze ook succesvol zijn geworden als ze wél waren uitgegeven door de sceptici?

Misschien wel niet. Want als jouw uitgever niet in jou gelooft, waarom zou hij het boek dat de juiste aandacht geven, de juiste cover, de juiste marketing?

Moet je niet willen.

Wat veel mensen vergeten is dat je een relatie hebt met een uitgever. Het is geen gunst die ze je verlenen, wanneer ze besluiten jouw boek te publiceren. Het is een zakelijke deal waar je allebei beter van moet worden. Financieel, maar ook artistiek. Daarom moet je alleen maar uitgegeven willen worden door een uitgever die niet alleen achter jou en je boek staat, maar waar jij op jouw beurt ook achter de uitgever staat.

Zou je willen trouwen met een persoon die jou niet interessant vindt? Zich voor je schaamt, je niet ziet zitten? Nee, toch? Waarom willen sommige schrijvers dan toch koste wat kost uitgegeven worden door uitgevers die geen fan van jou zijn?

Omdat het boek anders op de plank blijft liggen?

Verkeerde reden.

Dus de volgende keer dat je een afwijzing krijgt, overweeg dan:

  1. dat het boek (nog) niet goed genoeg is.
  2. dat je niet in het fonds past.
  3. dat de uitgever er geen markt in ziet.
  4. dat je uitgever jou of je boek niet snapt.

En ga dan herschrijven. Of schrijf een nieuw boek. Of geef het zelf uit (maar dan wel goed). Of stuur het op naar een andere uitgever die het wel snapt.

Succes.

Wat het boekenvak kan leren van de porno-industrie (en van Bobbi Eden)

Bobbi EdenIk las met veel plezier de biografie van Bobbi Eden ‘Het openhartige verhaal van Nederlands meest succesvolle pornoster,’ waarin Eden verslag doet van haar carrière als naaktmodel en pornoactrice. Wat ik niet verwacht had, is dat ik er ook nog wat van zou leren.

“Dat er zo veel gratis porno te vinden is op internet betekent niet dat er minder aan verdiend wordt, integendeel. Ali Joone, de oprichter van Digital Playground, zei ooit in een interview: ‘Water is ook gratis, maar mensen betalen nog steeds voor water in flesjes.’ Het is maar hoe je het verpakt. Die gratis filmpjes zijn een middel om mensen naar betaalde sites te lokken. Want dat is waar nu veel geld mee wordt verdiend: je betaald een vast bedrag per maand en krijgt dan onbeperkt toegang tot een site,” aldus Bobbi Eden.

Water is gratis, maar mensen betalen nog steeds voor water in flesjes. Het is maar hoe je het verpakt.

In ons mooie boekenvak wordt van nature veel geklaagd, maar op dit moment lijkt het erger dan ooit. En de nieuwe boosdoener is het E-book. Vooral na berichten dat er slechts voor 1 op de 10 e-books wordt betaald. De rest is gratis of ‘illegaal’ gedownload. Er gaan zelfs stemmen op om maar helemaal te stoppen met E-books. Zo schrijft auteur Jeroen Guliker op Crimezone: ‘Zolang er geen fatsoenlijke oplossing is voor het illegaal downloaden, kopiëren en doorsturen, doe ik er niet aan mee.’

Schrijver Patrick van Rhijn gaat nog een stapje verder. Op zijn Facebookpagina meldt hij dat hij helemaal stopt met schrijven, omdat het ‘tegenwoordig namelijk normaal (schijnt) te zijn dat zodra je boek uitkomt – waar je als auteur een, twee, drie jaar met hart, ziel en zaligheid aan hebt zitten werken – het massaal illegaal geüpload en gekopieerd wordt.’

gotEven wat cijfers. De meest gekopieerde tv-serie aller tijden is ‘Game of Thrones’ niet geheel toevallig ook de meest succesvolle tv-serie van dit moment. De top tien aan gekopieerde films loopt nagenoeg gelijk op met die van de hits in de bioscoop of op dvd.

Zeg ik hiermee dat kopiëren maar gewoon moet kunnen? Of dat ‘gratis’ geen effect heeft op de verkoop? Nee, dat zeg ik niet. Maar dat iedere download een gemiste verkoop is, is domweg niet waar. En dat mensen niet willen betalen voor content die ook gratis is, is ook niet waar. Kijk maar naar water, kijk maar naar porno. Kijk maar naar Game of Thrones.

Toen Bobbi Eden in het vak begon, schoot ze drie scènes op een dag voor grote maatschappijen als Vivid of Private. Dat waren soms losse scènes maar vaker hele speelfilms met een verhaal en een script. Die films verschenen op dvd en brachten heel erg veel geld op. Die markt is nagenoeg ingestort. Dvd’s worden steeds minder verkocht en alles is op internet te vinden, óók gratis.

Bobbi Eden websiteOok de porno-industrie kampt met terugloop van inkomsten sinds alles gratis is. Toch zijn er nog steeds producenten die wél geld verdienen. Dat zijn degene die hun businessmodel hebben omgegooid. Sites met gratis korte films verwijzen naar betaalde sites met extra content. Ook Bobbi Eden doet daar aan mee. Ze filmt niet meer voor maatschappijen, maar heeft haar eigen site. Zoals ze in haar boek zegt: ‘De oude Bobbi heeft borsten in maat 75C, de nieuwe Bobbi heeft cup F. Al het materiaal dat nu met drie muisklikken gratis te downloaden is, daarop heb ik mijn oude borsten. De Bobbi met nieuwe borsten kun je alleen zien als je met me camt of lid wordt van mijn site.’

Bobbi snapt precies wat extra content inhoudt.

Bobbi (en de rest van de porno-industrie) klaagden niet over downloads, torrents of gratis sites, nee ze gooiden hun businessmodel om.

Nude‘Wij hebben besloten om geen nieuwe afleveringen meer te maken van Game of Thrones, want ze worden toch massaal gekopieerd,’ zegt helemaal niemand bij HBO. ‘We stoppen met het maken van porno, want alles is al gemaakt en gratis te verkrijgen,’ zegt geen enkele pornofabrikant. ‘Wij brengen geen films digitaal meer uit,’ zegt helemaal niemand in Hollywood.

‘Spotify voor books,’ papieren boeken met extra mooie vormgeving. Goedkopere e-books of juist duurdere e-books met extra content, boeken koppelen aan internet(games), dwarsliggers, luisterboeken, er is heel veel mogelijk. En nee, niet alles past bij ieder boek. De kunst is om per titel te kijken wat de meeste opbrengsten en de meeste lezers genereert. Het gaat om uitproberen, risico’s nemen. Het gaat om nieuwe businessmodellen. Zoals Bobbi Eden dat doet. Zij opent niet alleen haar eigen site, ze schrijft ook een boek over haar carrière. En kwam daarmee op nummer 32 in de Besteller top 60.

Kussende mensen: echt of nep?

first-kiss-600x450Sinds gisteren gaat er een filmpje van kussende mensen viral. Twintig wildvreemden zoenen elkaar uitgebreid op de mond, voor de camera. Ik vond het ontroerend om te zien en – ik geef het toe – ook behoorlijk opwindend.

Vandaag blijkt dat het om een reclamefilmpje gaat voor kledingmerk Wren Studio. ‘Het is nep!’ roept mijn halve timeline op Twitter en FB. Maar is dat zo? Het kledingmerk kondigde het filmpje zelf aan op Twitter: ‘We asked 20 strangers to kiss for the first time for our Fall14 collection.’  Ja, het waren voornamelijk professionele modellen en acteurs, maar ze zagen elkaar echt voor het eerst.

Melissa Coker

De zelf ook niet geheel onaantrekkelijke eigenaar van Wren Studio Melissa Coker

Eigenaresse van Wren, Melissa Coker zegt in een interview: “I emailed a bunch of people I know, though my personal life, through Wren. I tried to be diverse. Some of them are musicians. But the guy with the tattoos, he actually works at Wren.”

Dat het om alleen mooie mensen ging, dat kon je al zien. Een van hen werd ook ‘acteur’ genoemd in het filmpje. En op de aftiteling stond duidelijk dat SOKO, de zangeres van het begeleidende liedje, ook een van de zoeners was.

De vraag is natuurlijk: wat is echt en wat is nep? Wanneer worden we gemanipuleerd? Het antwoord is:

Altijd.

Iedere foto, ieder filmpje, ieder boek is een verhaal. En de verteller – of dat nou een fotograaf is, een filmmaker of een schrijver – haalt alles uit de kast om zijn of haar verhaal te vertellen. Alle technieken die wij daarvoor gebruiken zijn een vorm van manipulatie. Allemaal. Belichting, zinsconstructies, waar de camera staat en wie we ervoor zetten, alles is storytelling.

EllenDe reden waarom sommige mensen boos zijn, is omdat de context voor hen veranderd is. Eerst was het ‘spontaan’ filmpje, nu is het reclame. Hetzelfde gebeurde met de selfie van Ellen DeGeneres tijdens de Oscaruitreiking, wat later een vooropgezette reclamestunt van Samsung bleek te zijn.

Voor die mensen heb ik de volgende boodschap: alles dat online staat is manipulatie.

Alles is storytelling. Ook dit blog.

Update: De Vlamingen hebben inmiddels ‘echte’ mensen op straat met elkaar laten zoenen, om te zien wat er gebeurt. Het resultaat is niet heel anders (maar wel diverser) dan van het oorspronkelijke filmpje.

De teloorgang van Polare en het spook van de ontlezing

(Ontwerp: Villa Grafica)

(Ontwerp: Villa Grafica)

Ontlezing
‘Er wordt steeds minder gelezen
,’ zei Susan Smit gisteravond bij Pauw en Witteman. ‘Dat is een feit.’

Er worden in Nederland steeds minder boeken verkocht. Dát is een feit. Maar worden ze ook minder gelezen?

Ik betwijfel het.

DVDmarkt
In 2013 daalde de omzet op de dvd-markt met meer dan 20%. ‘Er wordt in Nederland steeds minder film en televisieseries gekeken!´ Riep helemaal niemand. Uiteraard niet! Je hoeft de gesprekken maar te volgen op Twitter, Facebook of bij de koffiemachine. Iedereen heeft een mening over de laatste acht afleveringen van Breaking Bad, ondanks dat de VPRO ze pas vanaf maart 2014 uitzendt, de dvdbox nog niet verschenen is en ze nog niet op Netflix staan. Als je iets wilt zien, dan kan dat, betaald of niet. Zou dat met lezen echt anders zijn?

Ik geloof er niets van.

Kobo_ereader_touch_black_frontEngelse boeken
Vroeger kocht ik mijn Engelse boeken bij Amazon.com. Mijn geld kwam niet in Nederland terecht. Een paar jaar later schafte ik ze aan bij The American Book Centre, bestelde ze bij Broese Kemink of via Bol.com. Dat is Nederlandse omzet. Inmiddels heb ik een Kindle en gaat mijn geld weer naar de USA. Sinds ik een e-reader heb, lees ik alleen maar meer, maar het geld dat ik uitgeef is niet zichtbaar in de Nederlandse boekenomzet.

Ben ik de enige? Vast niet.

Wel koop ik substantieel minder boeken om cadeau te geven. Hoe komt dat? Omdat ik steeds vaker te horen krijg: ‘die titel heb ik al op mijn iPad staan.’ ‘Heb je daar ook voor betaald?’ vraag ik dan voorzichtig.

Nee.

Polare
Vanaf vandaag zijn alle Polarewinkels gesloten. Volgens de directeur is dat tijdelijk. ‘De Polare-winkels blijven zo kort mogelijk dicht’, zei de directeur Jan van de Wouw bij Pauw & Witteman. ‘Ik hóóp dat ik ze morgen weer kan openen. Ze zijn gesloten om te voorkomen dat er beslag wordt gelegd.

Polare BolDe ‘schuld’ lag bij het Centraal Boekhuis en de uitgevers, zei hij impliciet, die geen drie miljoen wilden investeren in een prachtig winkelconcept. Op Twitter werd de man afgemaakt. ‘Manager van #polare lijkt net zo liefdeloos over boeken te praten als zijn winkels,’ zei Sywert van Lienden. ‘Die directeur heeft wel een slecht verhaal, leiderschap en visie ontbreekt,’ aldus JanHenk Bouman. ‘Gasten bij #penw reageren alsof we nog in voor internet tijdperk leven en niemand online kopen of illegaal e-books lezen,’ vulde Irene Vonkeman terecht aan.

Wie ontlezing met harde cijfers kan staven, is een held. Erover beginnen omdat ’n paar boekwinkels sluiten, vind ik een zwaktebod,’ twitterde mr. John Lapré. Toch kwamen alle clichés weer langs: het lag aan de iPad, aan de kinderen die hun aandacht over steeds meer media moeten verdelen.

Ontlezing
Maar lezen kinderen écht minder? Uit een onderzoek in 2006 bleek het tegendeel. Toen was er ook al internet, toen waren er ook al games. Ook toen waren er kinderen die lazen en kinderen die nooit een boek aanraakten. Zijn al die lezers ineens minder gaan lezen?

Ik geloof er niets van. En deze cijfers laten een heel ander verhaal zien:

leesplezier

Monitor/meting 2012-2013 ‘Lezen meten – een basis voor beleid’

Waarom vind ik het zo belangrijk om het spook van de ontlezing te benoemen? Omdat er tegen spoken niet te vechten valt! Zodra het woordje ‘ontlezing’ valt gooit de halve branche haar handen fatalistisch in de lucht. ‘Er wordt nou eenmaal minder gelezen, dat is een feit.’

De daling in verkoop is mijns inziens een verschuiving. Zoals Leander Tijdhof twitterde: ‘Ik begrijp commotie over voortbestaan van het boek niet helemaal. Iedereen weet toch dat mediagebruik al jaren verandert?’

foto(10)Precies. Er wordt nog volop gelezen, boeken bereiken de klanten wel degelijk. Er wordt alleen niet altijd voor betaald.’ Omdat ze ‘illegaal’ zijn gedownload. Of omdat ze tweedehands worden aangeschaft. En áls er voor betaald wordt, dan niet altijd in de boekwinkel en niet altijd in Nederland. Dáár ligt de uitdaging: zorgen dat de klanten onze boeken weer willen (en kunnen!) kopen. Bij ons, de uitgevers, schrijvers en (online) boekhandel.

Het gaat niet over ontlezing, maar over slecht geleide boekwinkels,’ twitterde Anneke Dirkx. Het had de kop van dit blog kunnen zijn.

Daan van der Valk, boekverkoper van het jaar 2012 en werkzaam bij H. de Vries Boeken in Haarlem, zegt er dit over: ‘Boeken verkopen is een vak, dat doe je met passie en kennis van zaken. Je luistert naar de markt en je klanten. Je bent niet bang voor nieuwe ontwikkelingen, je durft keuzes te maken. Het gaat meer dan om alleen maar geld, boekwinkels die vanuit een hoofdkantoor volgepropt worden en centraal gestuurd worden is niet meer van deze tijd! Een goed voorbeeld zag ik afgelopen jaar in de VS, de grote centrale ketens zijn omgevallen. In het afgelopen jaar zijn 400 nieuwe onafhankelijke zelfstandige boekhandels succesvol gestart waar ik echt goede voorbeelden van heb gezien: kleinschaliger, persoonlijker. Leve de zelfstandige onafhankelijke boekhandel!

Amen.

Originaliteit verkoopt niet

wtf-happened-to-movie-posters-video-presentationVia de filmsite Dark Horizons kwam ik bij dit geweldige filmpje terecht. Het heet ‘WTF Happened to Movie Posters?’ en laat zien hoe filmposters steeds meer op elkaar gaan lijken. Bij sommige posters is het bijna niet meer te bepalen voor welke film ze zijn, zo generiek zijn ze.

In het filmpje worden verschillende posters van films met verschillende genres naast elkaar gelegd. En wat blijkt: ontwerp, kleurgebruik, plaats van de letters, alles komt overeen! Kijk zelf maar.

Circus Patz

Ik zette het filmpje op Facebook en kreeg meteen een reactie van Patz van der Sloot van Circus Patz. ‘Bij boekomslagen zie je het ook steeds meer,’ stelde hij.’Daarom ben ik zo trots op deze.’

Kick FearlessPatz is terecht blij, want de Circus Patz boeken onderscheiden zich van de concurrentie met hun prachtige vormgeving. En daarin zijn ze een behoorlijke uitzondering, want, zoals uitgever Timo Boezeman (A.W. Bruna) opmerkte: ‘Bestsellers worden gekopieerd. Niet alleen in omslagen ook in plots. Linda van Rijn lijkt wel erg op Suzanne Vermeer. Qua omslagen, plots, genres en pseudoniem,’ aldus Timo.

Superhelden3.nlSuperhelden.nl

Ik zal de laatste zijn om te ontkennen dat het stramien van de Superhelden.nl-trilogie geïnspireerd is door filmposters. Toch is het mijns inziens geen generiek boekomslag. Wél laat het in één klap zien wat voor soort boek je kunt verwachten. Zoals Edgar Kruize op Twitter zei: ‘Ik vind los van de originaliteit dat het daar (Superhelden.nl – MvD) juist bijdraagt aan het ‘gezicht’ van de reeks.’

Ik ben het daar uiteraard mee eens. En gezien de verkopen van Superhelden.nl (de vijfde druk van deel 1 en de derde druk van deel 2 werd vanmorgen aangekondigd!) heeft ontwerper Wil Immink de perfecte balans gevonden tussen vertrouwd en onderscheidend.)

Originaliteit verkoopt niet

Maar verkoopt originaliteit ook? Een poster, of boekomslag moet in een fractie van een seconde informatie over zien te brengen. En originaliteit kan dat behoorlijk in de weg zitten. Ik werkte ooit bij Dutch FilmWorks en zag een geweldige en heel originele poster voor een film met Robert De Niro. ‘Die gebruiken we alleen voor het dvd-omslag als de film een bioscoophit is geweest,’ zei mijn baas. ‘Zo niet, dan komt gewoon het hoofd van Robert De Niro op de voorkant, anders verkopen we geen exemplaar.’

De commentaarstem aan het eind van het bovenstaande filmpje claimt dat het gebrek aan originaliteit bij de filmposters een budgetprobleem is. Ik geloof daar niks van. Ik denk dat ‘vertrouwd’ gewoon beter verkoopt. En misschien is dat precies het probleem is waarom prachtige boeken als onze eigen ‘Billy de Kip’ zoveel moeilijker te slijten zijn dan generieke boeken.

Of is het allemaal niet waar wat ik beweer? Wat denk jij?

BULLSHITBINGO VOOR BOEKEN

Empty bookstoreHet boekenvak zit in zwaar weer. Voor veel uitgevers, boekhandels, schrijvers en bibliotheken is het code rood. En het waait voorlopig niet over. Om de week schijnt er een boekhandel te sluiten, e-books worden nauwelijks verkocht (maar wel gedownload), bibliotheken moeten het met minder filialen doen, schrijvers verkopen (veel) minder boeken of raken hun manuscripten niet meer kwijt.

Maar achter de wolken schijnt de zon en de crisis zorgt er ook voor dat mensen op zoek gaan naar andere mogelijkheden. Mijn eigen boek+game Superhelden.nl is daar een goed voorbeeld van, maar ook de apps van AW Bruna (Leesditboek), de bibliotheek (Vakantiebieb) en Books2Download (Timo en het Toverboek/-stokje) laten zien wat er wél kan.

Dat betekent echter niet dat er simpele oplossingen zijn. We zijn met z’n allen vooral op zoek, dingen aan het uitproberen, kijken wat er wel en wat er niet werkt. En dat betekent dat we er ook veel over praten, online, maar ook tijdens workshops, seminars en debatten over het boekenvak. En wat daar opvalt is dat iedereen altijd met dezelfde (tegen)argumenten komt.

‘1e keer dat ik op een bijeenkomst over digitale boeken kom,waar iemand niet zegt ‘het papieren boek zal niet verdwijnen’ geef ik een rondje,’ twitterde digitale uitgever Bert Vegelien.

‘En bij geen ‘geur van papier’ een ruime schaal borrelgarnituur?’ reageerde uitgeefster Marieke Hoogwout.

bullshitIk suggereerde om een Bullshit bingokaart voor boeken te maken. (Voor wie het niet kent, Bullshit of Buzzword Bingo is een spel waarbij je van te voren ‘jeukwoorden’ op een bingokaart zet. Iedere keer dat iemand het woord ‘Synergie,’ ‘out-of-the-box denken’ of ‘Iets 2.0’ kruis je de kaart aan, totdat je bingo hebt).

Marieke reageerde enthousiast en had meteen aanvullingen: ‘‘innovatie omarmen’, ‘denken in mogelijkheden’, ‘gewoon een nieuw businessmodel verzinnen’

Mijn persoonlijke favoriete zijn ‘Spotify for Books’ en ‘gewoon de prijzen voor e-books verlagen.’

Ze hebben allemaal één ding gemeen: ze leggen de discussie stil. Op het moment dat iemand roept dat ‘papier nooit zal verdwijnen’ als er over digitaal publiceren wordt gesproken, of voor de zoveelste keer ‘Spotify for e-books’ voorstelt als hét antwoord op de boekencrisis, wordt er niet meer nagedacht, geëxperimenteerd of gezocht naar daadwerkelijk nieuwe mogelijkheden. Want als papier nooit zou verdwijnen, hadden we nu geen crisis. En als Spotify for Books’ daadwerkelijk dé toverformule zou zijn voor het vak, dan was het er al. Want staat er iemand bij stil wat ‘Bookify’ zou betekenen voor de boekhandel en de bibliotheken, als we alle boeken voortaan digitaal lenen? Wat de gevolgen zijn voor de businessmodellen van de uitgever, auteurs en illustrators?

Ook het verlagen van de prijs van e-books is minder simpel dan het lijkt. De grootste kostenpost bij het maken van een boek is namelijk niet het drukken. De werkelijkheid is veel complexer. Zo zit er op e-books 21% BTW (tegen 6% voor exact dezelfde titel op papier) wat een e-book al meteen 15% duurder maakt. Hoewel ik de eerste ben die vind dat e-books te duur zijn, levert het structureel verlagen van de prijs meteen weer heel andere problemen op.

Er moet wat veranderen, daar zijn we het allemaal over eens. Wat er moet veranderen, daarover verschillen de meningen. Wat we in ieder geval moeten doen is blijven innoveren. Niet door te roepen dat we ‘innovatie moeten omarmen’ (BINGO!) maar door het daadwerkelijk te doen. Door kinderboeken in een cloud te zetten, zoals Boekenwolk doet, en te kijken wat er gebeurt. Door te experimenteren, online maar zeker ook offline, zoals deze week met Schrijvers op Tournee. En niet door maar wat te roepen en ondertussen alles in stand te houden. Want dan roepen we heel hard: BULLSHIT!

Wie maakt die kaart?

p.s. Timo Boezeman bleek ook al eens wat Bullshit Bingokaarten uit het boekenvak in een blog te hebben geplaatst, die weer andere aspecten van het vak belichten.

WAAROM ZIJN ER IN HEMELSNAAM TWEE KINDERBOEKENEVENTS IN DEN HAAG?

Ik mocht met mijn fans op de foto.

Ik mocht met mijn fans op de foto.

De bekendste kinderboekenschrijvers vind je in het Kinderboekenmuseum, de leukste in het Atrium op de Kinderboekenmarkt,’ twitterde ik vanochtend.

Dat was natuurlijk flauwekul, mijn favoriete collega’s waren namelijk op beide locaties te vinden. En ik heb zelf zowel in het museum als in het Atrium gesigneerd. Mijn tweet was wél een poging om op een grappige manier mijn verbazing weer te geven: waarom zijn er in hemelsnaam ieder jaar weer twee events met kinderboekenschrijvers in dezelfde stad om op dezelfde dag de Kinderboekenweek af te sluiten?

Ik snap dat niet. En ik ben niet de enige. Ook mijn uitgever snapt dat niet. Mijn collega’s snappen dat niet. En het publiek snapt het al helemaal niet!

Foto Otto Wollring

Druk op de kinderboekenmarkt (foto Otto Wollring)

Op Facebook kreeg ik de volgende reactie: ‘Pas bij de Kinderboekenparade begreep ik dat de Kinderboekenmarkt heel ergens anders was. Werd weer teruggestuurd naar het station…opgebroken… naar buiten…regen…wind…Atrium Stadhuis?? Ken Den Haag niet goed….heb het dus laten zitten. Vond het echt jammer want ging speciaal naar Den Haag voor dit evenement. Graag volgend jaar één event dat versterkt elkaar!’

Het is ook niet uit te leggen. In deze tijd waar boekhandels, uitgevers, schrijvers en illustratoren extra hard moeten werken om hun prachtige boeken onder de aandacht te brengen, moeten we juist samenwerken op alle fronten. De handen ineenslaan, samen het publiek duidelijk maken hoe mooi en bijzonder het is wat we doen.

Met Loes Riphagen signeren bij De Fontein

Met Loes Riphagen signeren bij De Fontein

Wat we niet moeten doen, is onduidelijkheid scheppen. Elkaar beconcurreren door te schermen met wie de leukste heeft, of de bekendste, de best verkochte of de meest bekroonde. We moeten daar met z’n allen staan op één locatie met alle schrijvers en alle uitgevers en alle illustratoren.