GRATIS IS WAARDELOOS

 

Het hele jaar door bezoek ik scholen en bibliotheken in Nederland. Dat doe ik niet voor niets, voor vier groepen optreden kost de school gemiddeld drie- tot vierhonderd euro.  Daarvoor krijgt de school vier keer een uur een multimediale voorstelling waarin ik vertel, filmpjes laat zien, spelletjes speel, grappen maak en – uiteraard – veel voorlees.

Een paar keer per jaar word ik gevraagd om op een zaterdag of zondag naar een talentenmarkt of schoolbraderie te komen. Ik mag dan mijn boeken verkopen, voorlezen en signeren. Ik krijg niet betaald, maar dat hoeft ook niet. De opbrengsten van dit soort evenementen komen altijd ten goede aan de school en daar lever ik graag een bijdrage aan, ook al verkoop ik meestal niet meer dan een paar boeken.

Maar op de een of andere manier is gratis synoniem aan: onbelangrijk. Als ik normaal op een school verschijn, zijn de kinderen voorbereid op mijn komst, hebben ze mijn boeken gelezen, is er tijd en ruimte gemaakt voor mijn komst. Als het gratis is, mag ik blij zijn als er iemand op de hoogte is dat ik zou komen.

Ik was uitgenodigd om op een talentenmarkt te staan in het park naast de school. Bij slecht weer gingen we naar binnen. Bij aankomst ging het al mis. Vanwege het slechte weer stonden de kraampjes in de gymzaal. Op één na: die van mij.
‘Niet acceptabel,’ zei ik en ik kreeg een kraam naast het podium. Ik wierp een blik op het volle podiumprogramma. Daar stond van alles op, maar niet mijn naam. Mijn ‘optreden’ bleek in de minuscule buitentent te zijn, terwijl tegelijkertijd op het hoofdpodium twee kinderen hun danskunsten vertoonden. En sorry, hoor, maar dat doe ik niet.

Gelukkig werd er wel naar mij geluisterd en kon ik een uur later alsnog het podium op om voor te lezen en te zingen voor een groepje enthousiaste kinderen.

Ik wil absoluut niet de VIP-schrijver uithangen, ik heb daar echt helemaal niks mee. Maar zodra ik ergens onbetaald verschijn, lijken de inspanningen omgekeerd evenredig te zijn met het honorarium. En dat verbaast mij.

In New York bood iemand ooit gratis een workshop aan voor een duur softwarepakket. Er kwam niemand. Nadat hij de prijs verhoogde naar 500 dollar liep het storm.

Gratis is kennelijk voor veel mensen hetzelfde als waardeloos. Ik ga maar weer gewoon geld vragen. Dan krijg ik in ieder geval een fatsoenlijke ontvangst.

Reacties

  1. Ik ben het geheel met je eens.
    Heel af en toe treed ik gratis op.
    Bijna altijd kom ik dan afgepeigerd en gefrustreerd thuis.
    Hoewel de uitnodigende persoon heel aardig en vleiend tegen je doet …
    Dat is ook meestal de enige persoon die jou kent en herkent.

    Ik kan je één advies geven: laat je niet verleiden tot ouderavonden in de bibliotheek.

    En treed noooooit op als er ook kinderen optreden. 🙂

  2. Patz van der Sloot zegt:

    Stelletje mopperkonten!

  3. Remco zegt:

    Wij waren ook al tot die conclusie gekomen!

    Een paar jaar geleden gingen we naar een benefiet-avond in een dorpshal vlakbij; op het programma stond een U2-coverband waar we wel in geinteresseerd waren, een andere artiest en er was te eten en drinken. We waren vroeg, betaalden onze entree (niet echt goedkoop) kwamen binnen tijdens de sound check van de U2 groep. Veel te luid, onaangenaam voor de oren. We wilden net onze biezen weer pakken en de avond afschrijven toen de andere muzikant op het podium klom.

    Er waren een paar tafels met groepen mensen. Op het podium – die man en z’n gitaar. Schitterend! Naderhand bleek dat Ken Haddock hier enorm gerespecteerd is binnen muziek-kringen, maar het was die avond niet te merken. Mensen aan andere tafels hadden ontzettende lol, lachen, schreeuwen, drinken. Het eerste nummer was over. Wij klapten, met z’n beiden. Aan de andere tafel werd gezopen en gelachen.

    Volgende nummer. Een familie, man vrouw en peuter, bezetten een tafel vlak bij het podium. De man haalt zijn fotocamera tevoorschijn. De vrouw tilt haar peuter op, en zet het voor de artiest neer. De peuter staat voor de gitarist, die een gevoelige blues ballade speelt. Moeder trekt de aandacht van de peuter. Ze wappert haar handen. “Oehoeh!” Vader neemt een foto. Flits!
    De artiest knijpt zijn ogen dicht om de vlekken te doen verdwijnen, maar speelt manhaftig verder.
    Uit respect voor de artiest, en de goede muziek, bleven we, en deden ons best om onze dank te laten blijken.

    Achterna stuurden we hem een email waarin we hem bedankten, en uitten onze sympathie.
    Hij schreef terug:
    “Hi, Thanks for your support, yea it was hard work but I was expecting that kind of reaction, you learn to live with it. I was doing a friend a favour, what can you do? ( country and western perhaps)”
    http://www.myspace.com/kenhaddock

    “Als ze paarlen willen, laat ze betalen. Willen ze dat niet, dan zijn het zwijnen”.

  4. Remco zegt:
  5. Ben ik naief te denken dat dit toch niet altijd zo is? Het komt toch meer voor dat mensen extra veel zorg hieraan besteden en waarderen wat je doet? Zelf heb ik in Belgie heel lang in het “verenigingsleven” gezeten: op vrijwillige basis tentoonstellingen, voordrachten, kinderschrijvers (zoals Marc de Bel) regelen. Als er iemand belangeloos kwam spreken, werd die extra in de watten gelegd. Ik vind het van mensen die jouw inspanning niet respecteren nogal kortzichtig, onbeleefd en inderdaad respectloos.

  6. Wat slecht geregeld zeg. Je hebt groot gelijk dat je er iets van gezegd hebt..

  7. Waar ik wel heel nieuwsgierig naar ben. Hoe ga je die drempel over: geld vragen.
    Ik blijf geld vragen moeilijk vinden. Ik heb verhalen verteld, voor events of bij trainingen, gratis, maar ook wel eens voor geld. Dat laaste vind ik lastig, en hoeveel durf ik te vragen?

    Ik zie het als drempel die ik over moet? Jullie die de drempel over zijn: hoe ging dat? Marcel, idee voor een blogpost? Of was er bij jou nooit een drempel?

  8. Oh toen ik je blog voorbij zag komen dacht ik..wat herkenbaar.
    Ook als singer/songwriter heb je hier nog wel eens mee te maken.
    Momenteel heerst er zelfs een soort van cultuur dat je blij moet zijn dat je een “podium” krijgt omdat er voor jou 3 miljoen andere zijn. Ik heb een poos lang “voor niks” gespeeld…ook natuurlijk om mezelf een stukje te promoten, daar is niets mis mee. Maar ook al verzorg je de hele dag/avond muziek.. er is niemand van de organistatie die je even komt helpen met het geluid ( dragen van de spullen). hetzelfde als het illegaal downloaden van muziek.een studio kost handen vol geld.WAar moet ik nieuwe opname van betalen als iedereen illegaal download??inmiddels speel ik niet meer voor “niets”.. behalve voor het goede doel of als er heel veel promotie tegenover staat. En als mensen het niet waard vinden om er voor te betalen kom ik niet.. dan heb ik een vrije middag;-) ik ben ook ‘waardevol’

  9. Zeer herkenbaar.
    Als verhalenverteller wordt er nogal eens verwacht dat je ‘gewoon leuk’ gratis komt optreden. In den beginne deed ik dit ook… goed om mijzelf te promoten, dacht ik.
    Los van het feit dat het dikwijls niet als ‘waardevol’ wordt gezien wanneer je ergens gratis je dienst verricht, geeft het ook voor jezelf geen goed gevoel allerlei inspanningen te verrichten, voortijds, tijdens en na de tijd en daar dan met en dankjewel errug leuk mee te worden ‘afgescheept’…

    Voortijds helder maken dat je graag wilt komen, maar niet voor niets, geeft meestal meteen duidelijkheid. Dat doe ik dan ook. En zo moeilijk is het niet. JIJ kunt iets wat en ander niet kan, nou, dat mag toch worden gewaardeerd?
    Boudewijn Betzema, verhalenverteller

  10. Inderdaad, ook voor mij zeer herkenbaar. De slechtst (c.q. niets) betalende opdrachtgevers stellen de hoogste, vaak ronduit onredelijke eisen en behandelen je het slordigst. Kennelijk redeneren ze in de trant van: ‘Ze vindt het blijkbaar leuk om te doen, dus waarom zouden we ook nog beleefd zijn?’

  11. ik kies heel zorgvuldig uit wat ik gratis doe. en dat gratis heeft dan ook nog kanttekeningen. ik wil naar waarde iets gratis doen; het gevoel hebben dat zij er iets aan hebben maar ik ook.
    ik begrijp ook niet dat bijvoorbeeld stichtingen gratis iets van je verlangen terwijl zij geld over de balk smijten met andere dingen (zichzelf uitbetalen bijvoorbeeld.)
    en vaak zeg ik nee. mijn schoorsteen moet ook roken. en dat waardebepaling achteraf crap heb ik ook geprobeerd maar dat vind ik echt vreselijk.

  12. Marcel, ik nodig je graag uit om een keer voor niets te komen.
    Wel zorg ik er voor dat je met alle egards ontvangen wordt 🙂
    Gratis=belangrijk in het onderwijs. Respect even zo.
    my2cents

Laat wat van je horen

*