Hoe bouw je een schrijfroutine op?

8 December vond in Boom Chicago de eerste Dag van de Bellettrie plaats, een middag van schrijvers voor schrijvers. Vijf sprekers gaven hun visie op het schrijverschap en ik mocht de aftrap doen. Ik vertelde hoe je een schrijfroutine opbouwt en een burn-out voorkomt. Op de foto zie je alle schrijvers: Gideon Samson, Mustafa Stitou, Alma Mathijsen, Marieke Nijkamp en ik naast presentatrice Ellen Deckwitz.

Hieronder vind je mijn speech in woord en beeld. Op het filmpje mist helaas de eerste minuut.

Hoe bouw je een schrijfroutine op (en voorkom je een burn-out)

Zomer 2016 verongelukten mijn schoonouders. Niet veel later werden mijn zoon en ik gediagnosticeerd met ADHD. Ondertussen kwam ik om in boek-deadlines, schooloptredens en commercieel opdrachtwerk. Ik probeerde wanhopig mijn hoofd boven water te houden.

Tevergeefs. Na een tijdje stortte ik volledig in.

Burn out.

Deel 4 van mijn superheldenserie werd voor onbepaalde tijd uitgesteld, net als mijn thriller voor volwassenen.

Ineens had ik alle tijd. Ik kon alleen niets meer. Zelfs niet slapen.

Maanden gingen voorbij. Deadlines en ‘moetjes’ waren verdwenen als sneeuw voor de zon. Kunstmatig gecreëerde drukte. Ik had alleen nog mijn gezin. En mijn schrijverschap.

Alleen schreef ik niet. Niet meer.

Hoe langer ik niet schreef, hoe groter de innerlijke noodzaak werd om te schrijven. En hoe groter de noodzaak, hoe groter de frustratie.

Gedachten spookten door mijn hoofd. Ik ben 50. Hoeveel tijd heb ik eigenlijk nog? Mijn schoonouders waren 74. David Bowie werd 69.

Jim Henson: 53.

Hoeveel boeken kan ik nog schrijven? En welke dan? En als schrijven zo belangrijk voor mij is, waarom besteed ik dan zoveel tijd aan onzin?

Misschien is burn-out wel gewoon een ander woord voor midlife crisis.

Ik ging boeken lezen. Dat lukte nog net. Non-fictie. Over routine en succes. Over Flow en Deep Work.

Uiteindelijk bleken ze allemaal over kiezen te gaan.

Kiezen om iedere dag hetzelfde te doen. Kiezen om je niet te laten onderbreken of afleiden tijdens je werk. Kiezen voor rust, in plaats van drukte.

Focus. Prioriteiten.

Success demands singleness of purpose. En die singleness bleek voor mij het toverwoord te zijn.

Kiezen voor één ding.

De juiste dingen doen en de rest laten liggen.

Rigoureus je tijd bewaken. Continu keuzes maken. Nee zeggen tegen stomme dingen maar ook – en misschien wel vooral – tegen leuke. Nee zeggen tegen lucratieve aanbiedingen. Bereid zijn om de prijs te betalen voor dat ene  boek dat geschreven móet worden, voor dat oeuvre dat móet worden opgebouwd. Voor de verhalen die ons gaan overleven.

Het leven is een curve. Wat je vandaag doet is onzichtbaar. Op de lange termijn is wat je vandaag doet allesbepalend.

Eén chocolaatje eten? Je komt geen grammetje aan. Iedere dág een bonbon? Een kilo per jaar erbij.

Minstens.

Een keertje sporten levert alleen maar spierpijn op. Drie keer per week, een half jaar lang? Ik verloor tien kilo.

Ze noemen het de 1% regel. Het is het verschil tussen falen en slagen.

Mensen verwachten vaak meteen resultaat. Wij schrijvers weten wel beter. Een boek wordt geleidelijk opgebouwd, woord voor woord, zin voor zin, pagina voor pagina en daarna twintig keer herschrijven.

Iedere dag opnieuw.

Na maanden niks doen, ging ik voorzichtig weer aan de slag. Ik maakte een plan. Geen deadline, wel een dagindeling.

Ik koos het boek dat ik als eerste af wilde hebben. Daarna claimde ik mijn schrijftijd: ’s ochtends wanneer de kinderen op school zaten. En ik blokkeerde mijn agenda. Geen andere afspraken.

In zes weken produceerde ik 30.000 woorden. En het was goed, beter dan ik gewend was van een eerste versie. Het ritme van elke dag schrijven beviel enorm. Wel leerde ik dat ik de weekenden vrij moest houden. Twee dagen rust leverde meer op dan twee dagen werk.

Het lukte niet altijd. Er vielen dagen uit. Ik bezocht weer scholen. Een enkele keer had ik een afspraak die echt alleen ’s morgens kon, bijvoorbeeld met een uitgever.

Geen probleem. Mits je de volgende dag het ritme gewoon weer oppakt.

Soms lukt niks. En dan schrijf je niet. Dat gebeurt ons allemaal. Heb op zo’n moment compassie met jezelf. Je bent geen robot en ons vak is raar. Het is geen lopende bandwerk.

Maar het is ook geen excuus om je routine te doorbreken. Dat is de grootste valkuil.

De tweede valkuil is afleiding.

Ik schrijf inmiddels drie a vier uur per dag. Aan een stuk door. Zonder onderbreking, behalve voor koffie, natuurlijk.

Dat ritme heb ik langzaam opgebouwd. Niet alleen omdat ik uit een burn-out kom, maar ik heb ook nog steeds ADHD.

Ik begon met een half uur per dag. Iedere week kwam een half uur erbij. Ik nam rust.

En Ritalin.

Inmiddels reserveer ik ook tijd om te lezen. Boeken over schrijven. Research voor mijn eigen titels. Boeken van collega’s, om van te leren.

Iedere dag. Maar niet ’s morgens. Want dan schrijf ik. Zonder iets anders te doen.

Doe jij dat ook? Zonder onderbreking?

Stel je voor dat een topsporter iedere paar minuten op zijn of haar telefoon kijkt. Raar, toch? Waarom doen wij dat dan wel?

Wist je dat het gemiddeld 20 minuten kost om weer in de flow te komen na een onderbreking? 20 minuten!

Schrijven is ook topsport! Stijl, thema, personages, dialogen, structuur, plot, je houdt tientallen ballen tegelijk in de lucht.

Onderbreking is funest.

Daarom blokkeer ik social media als ik schrijf. Mijn telefoon en tablet liggen ergens anders. Ik check geen e-mail. Het enige wat ik paraat heb is m’n laptop, mijn muziek …

én m’n ‘Niet-Nu-lijst.’

Op een ‘Niet-Nu-lijst’ schrijf je alles wat je eigenlijk had willen doen in plaats van schrijven. Ieder wissewasje, ieder telefoontje dat je wil plegen, iedere mail die je wil sturen.

Meteen daarna ga je weer door. En je voert niets uit van de lijst voordat je schrijftijd om is.

Geloof me: de helft blijkt achteraf niet relevant.

Daarna neem je rust.

Wist je dat een amateur zich ongeveer een uur lang aan een stuk kan concentreren?

Een expert?

Vier uur. Maximaal. Dan is op.

Schrijven is topsport. En geen sporter traint acht uur per dag.

Je kunt daarna gerust niet-geconcentreerd werk doen, zoals mails beantwoorden, of telefoontjes plegen. Je vermaken op Twitter of Facebook.

Je kunt je ook gaan vervelen.

Vervelen is een kunst die we verleerd lijken te zijn. Maar vervelen is zo belangrijk! En dat geldt dubbel voor schrijvers! Wanneer je niets doet, dan komen de ideeën. Wandel, fiets, sport, droom.

Lees.

Kortom:

Schrijf iedere dag. Het liefst op hetzelfde tijdstip.

Maak je niet druk als je een dag mist.

Gebruik het ook niet als excuus om het patroon te doorbreken

Neem je rust en durf je te vervelen

Heb compassie met jezelf, het leven is leren.

Na het ongeluk van mijn schoonouders, liet ik een tekst op mijn arm tatoeëren: You get what anyone else gets. You get a lifetime.

Hoe lang dat leven is, weet niemand. Wat je ermee doet, bepaal jij.

Ik heb mijn besluit genomen: ik ben schrijver. Iedere dag. En ik heb nog heel veel te vertellen.

Jij hopelijk ook.

 

 

Reacties

  1. Marcel,

    Wat een prachtige blog. En zo waar!

  2. Dank je wel Marcel. Het helpt mij om mijn keuzes voor 2018 te onderstrepen. Een lastige keuze die veel weerstand oproept en veel vragen van anderen verwacht ik. Maar nu focus op de 1% vooruitgang iedere dag.

  3. Margreet zegt:

    Heel inspirerend

  4. Frank Emigrant zegt:

    Bedankt om zoveel wijsheid in één blog weer te geven. Al jaren werk ik aan het boek dat ik nu schrijf en net nu het moment er is om er de laatste hand aan te leggen heb ik het moeilijk om mij te focussen. Misschien ligt het aan het pseudoniem; misschien aan de deathline van 15 februari 2018. Wat ik wel weet is dat jouw tekst mij enorm geholpen heeft.

  5. Bedankt voor het delen van je verhaal Marcel.
    Het is waar dat iedereen dezelfde tijd krijgt, maar interessant is wat dóen ze ermee.
    Ik ga mijn droom waarmaken in 2018. Dan verschijnt mijn eerste boek. Daarnu zullen er zeker meer volgen.
    Focus! 😁

  6. Een prachtig, persoonlijk en nuttig verhaal, Marcel. Ik herken er zo veel in; het lukt mij maar zo nu en dan om te doen wat ik me (toch echt vastbesloten!) heb voorgenomen te doen, maar jouw verhaal geeft me weer een flinke boost de goede kant op. Dank je wel!

  7. Dank je Marcel.
    Mooi dat je de draad weer hebt opgepakt.
    Ik kan niet schrijven ,ben alleen maar creatief. Ook ik ben nu zwevend. Mijn man is een half jaar geleden aan een hartstilstand overleden waar ik bij was.
    Ik ben aan t overleven , maar werk aan een stuk door vanaf de eerste dag na zijn dood. Ik weet dat t niet goed is. Maar na jou geschreven boek, emotie ga ik misschien anders 2018 in.
    Ik wens je een heel fijn 2018 en hoop nog veel over je te horen.
    Ik volg je trouwens op Twitter.☺
    Dank je wel!

    Loes en Geniet!

    • Marcel van Driel zegt:

      Oh, Loes wat erg …

      Gecondoleerd met je verlies. Ik herken het overleven heel erg. Fijn dat mijn schrijfsels je een klein beetje helpen …

      Ik wens jou hetzelfde!

  8. Het leven gaat voorbij aan futiliteiten. Prima als je daar zelf geen problemen mee hebt, maar soms (vaak door een heftig iets) kom je tot de conclusie dat je zo niet verder wil.
    Voor mij werkt inderdaad de ‘not-todo-lijst’. Niet de lijst met dingen die ik moet doen (die heb ik uiteraard ook), maar vooral ook de dingen die ik juist niet doe. Niet de telefoon checken, niet even op Facebook rondneuzen of zomaar willekeurige filmpjes op youtube kijken (hopla, avond voorbij).
    Jezelf voornemen om de dingen te doen en proberen je er niet vanaf te laten halen.

    • Marcel van Driel zegt:

      Ja, inderdaad.

      Voor mij werkt een not-to-do-lijst niet, omdat iets voornemen niet te doen niet lang vol te houden is (althans niet voor mij).

  9. Mieneke Vaas zegt:

    Dank je wel voor deze mooie boodschap!

  10. Joke hendriks zegt:

    Dank je wel Marcel !

  11. <3

  12. Wijze woorden!

  13. Gonneke zegt:

    Inspirerend, Marcel. Wat verschrikkelijk droevig van je schoonouders. Kan me goed voorstellen dat zoiets confronterend is en ervoor zorgt dat je een echte duidelijke keuze gaat maken. Ben bijna een beetje jaloers dat het jou al gelukt is. Niet echt hoor, want uiteraard gun ik je dit van harte, maar Ik wil ook meer en serieuzer met schrijven bezig zijn. Heb inmiddels al wel een paar stappen gezet en ga nu jouw tip van ‘elke dag op een vast tijdstip schrijven zonder social media afleiding’ maar eens in de praktijk proberen te brengen. Mooi voornemen voor het nieuwe jaar.
    Dank je wel!

  14. Jessica zegt:

    Fijn om te lezen dat het beter gaat met je Marcel! Liefs.

Laat wat van je horen

*