JE HEBT HELEMAAL GEEN BUDGET OM VOOR NIKS TE WERKEN!

FreeIk krijg bijna wekelijks een variatie op deze mail:

‘Geachte heer van Driel, wij van organisatie *** zijn een fan van uw werk en willen u graag vragen als spreker/schrijver/interviewer. We hebben helaas geen budget.’

Eigenlijk zeggen ze: ‘We willen u inhuren vanwege uw expertise, maar we willen u niet betalen voor uw expertise.’

Zo werd ik gevraagd door een commerciële uitgeverij of ik een Russische schrijver wilde interviewen. Maar wel voor niks, want ze waren pas net begonnen. ‘Er komt vast media-aandacht voor,’ zei de uitgever, ‘want het is een populaire schrijver.’

Voor wie zou de publiciteit zijn, denk je, voor mij of voor de Russische schrijver?

Foto Iris CompietMijn eigen uitgever Meulenhoff vroeg mij schrijver Neil Gaiman te interviewen. Dat kostte – naast de twee interviews en de reistijd, ook een dag om de vragen voor te bereiden. Twee dagen waarvoor ik keurig werd betaald. De publiciteit die het genereerde ging – terecht – naar Gaiman en niet naar mij.

Universiteiten, netwerkorganisaties, uitgevers, noem maar op, ze sturen allemaal dit soort mails. Als ik overal ja op zou zeggen, ben ik minimaal één dag per week onder de pannen.

Maar wel onbetaald.

Ik ben niet de enige die regelmatig het verzoek krijgt om voor niks te werken. Schrijvers, ontwerpers, filmmakers, vertalers, fotografen, sprekers, allemaal worden ze enorm gewaardeerd om hun kundigheid en inzet, maar niet altijd genoeg om er voor betaald te krijgen.

Daarom dit advies: doe het niet. Je hebt namelijk helemaal geen budget om gratis te werken! Gratis werken is alleen weggelegd voor mensen met genoeg tijd en geld.

designvalueNee, ook niet voor publiciteit. Publiciteit is namelijk geen wettig betaalmiddel.

(En ook niet ‘zodat je voor een volgend project wél betaald kan worden,’ want organisaties zonder geld, hebben ook volgende keer geen geld. Dan vragen ze gewoon de volgende sukkel om voor niks te werken en heb jij het nakijken.)

Mag je dan nooit ja zeggen tegen een gratis project? Tuurlijk wel! Ik doe het regelmatig. Maar wat mij opvalt is dat de organisatoren van fantastische evenementen heel ander soort mails sturen. Die leggen uit wat ze willen bereiken met het event, wie ze willen raken, wat voor waarde ze willen creëren, voor mij en voor anderen. Op dat soort mails ga ik wél in, mits ik er tijd voor heb. En dat kan ook, omdat ik betaald word voor alle andere evenementen.

Dus zeg gewoon ‘nee’ tegen gratis, net zolang tot je je het kan permitteren om ‘ja’ te zeggen tegen de gratis evenementen die je gewoon leuk vindt. Daar heb je dan ook gewoon wel tijd en budget voor.

Wil je mij inhuren voor een (huiskamer)lezing ‘Waanzinnige Plannen’ ga dan naar de site. Het is helemaal niet zo duur.

Een mooie aanvulling op dit blog komt van Hennie Tibben: ‘Voor gratis geven heb je een budget

Reacties

  1. 100% eens!

  2. Uit mijn hart gegrepen dit stuk. Ik doe het ook niet. Ook niet “eens informeel sparren” of “een informele ontmoeting”. Dat draait namelijk altijd uit op gratis advies en coaching.
    Klanten die zeggen dat het voor acquisitie is, of voor de toekomst zeg ik: “ok, dan betaal je gewoon mijn factuur en dan kan ik je een korting geven op een eventueel vervolg”. Zijn ze meteen stil.

    Je gaat toch ook niet naar de bakker met “mag ik dit brood gratis meenemen dan kom ik er morgen eentje kopen?”. Idioot vind ik en het maakt me ook kwaad.

  3. #notetoself *legt knoop in zakdoek* 😉

  4. 🙂

  5. Grotendeels mee eens Marcel. Ook ik ben met gratis klussen gestopt en kreeg afgelopen week (terecht) de deksel op mijn neus toen ik dacht een bevriende advocaat een gratis advies te kunnen ontfutselen.

    Maar er is één uitzondering. Een bizarre, realiseer ik me. Hoewel ik graag bij een omroep zou willen werken en zeker weet dat ik een bijdrage kan leveren op het gebied van presentatie, muzieksamenstelling of productie, doe ik alles wat ik op omroepgebied doe juist onbetaald. Ik besteed maar liefst 20 uur per week aan mijn radioprogramma Carte Blanche, dat ‘slechts’ op lokale omroepen en online te horen was. Ik heb best ooit de illusie gehad dat dit een mooie showcase van mijn kunnen zou zijn en ben zelfs een paar keer gevraagd een demo te maken, maar men heeft vervolgens niet eens de beleefdheid een ontvangstbevestiging te sturen, laat staan om inhoudelijk te reageren. En ondertussen ben ik 44, terwijl voor het opleidingstraject vooral 16-jarigen geselecteerd worden.

    Mocht dit overigens gefrustreerd klinken, dan is dat niet de bedoeling. Ik zie mijn radioprogramma als een fantastische hobby, en ik wéét dat ik er mensen een plezier mee doe (http://stoerboek.nl/pleidooi-voor-een-online-radioprogramma). De motivatie om daar zoveel tijd in te steken komt dus uit mijzelf, niet uit mijn portemonnee. Al zou ik een eventueel aanbod om van die hobby mijn werk te maken niet afslaan 😉

    Daarnaast ga ik per 1 december nieuwslezen bij een lokale omroep. *Dus* onbetaald. Maar dat zie ik weer wèl als een investering in mijzelf, aangezien ik ambities heb op het gebied van stemacteren en voice-overwerk. Het biedt me een mooie gelegenheid om mij hierin verder te bekwamen en hopelijk komt daar (betaald) werk uit voort. Het is de omroep overigens wel duidelijk dat eventueel betaald werk vóór deze onbetaalde klus gaat, maar met een beetje plannen moet het niet zover hoeven komen. Want laat duidelijk zijn: behalve nuttig lijkt nieuwslezen mij ook gewoon erg leuk.

    Dat zijn dus best veel niet vergoede uurtjes per week, maar ik (en gelukkig ook mijn vrouw) heb er geen probleem mee om dit in avonduren en/of weekends te compenseren.

    Kortom: ja Marcel, ik ben het met je eens en leef in principe ook naar deze regel. Anderzijds investeer ik bewust en graag in activiteiten die mij hopelijk verder kunnen brengen. Dan gaan de kosten weleens voor de baat uit.

    Niettemin een prima eye-opener weer! 😉

    • Marcel van Driel zegt:

      Volgens mij is dat ook anders, Werner. Hoe je het ook wendt of keert, Carte Blanche maak jij voor jezelf, net zoals ik mijn boeken in eerste instantie voor een publiek van één schrijf: moi. En daarna ga je op zoek naar zoveel mogelijk luisteraars/lezers. Je werkt niet gratis voor een ander, maar doet wat jij graag wilt. Iets mooiers is er volgens mij niet.

  6. Ik vind dat je helemaal gelijk hebt, Marcel.
    Creatief werk zoals van schrijvers, schilders en muzikanten, dient betaald werk te zijn.
    Je gaat een handelsonderneming zoals bijvoorbeeld een supermarkt of een benzinestation toch ook niet vragen om de artikelen maar gratis weg te geven?
    Grote humanitaire hulpacties of iets dergelijks zijn misschien een uitzondering, maar verder is iedereen helaas afhankelijk van geld verdienen om van te kunnen leven. Het is echt onvoorstelbaar ongelijk dat het ene talent hoger gewaardeerd wordt dan het andere en dat mensen er dan maar vanuit gaan dat je gratis werk zult gaan leveren. Wat voor beeld hebben ze dan van jou als medemens? Doen ze zelf hun werk soms ook gratis? Nee, toch?

  7. Hear, hear, Marcel! De volgende keer als ik een aanbieding krijg om betaald te worden met ‘exposure’ in plaats van met geld, dan copy-paste ik deze blog in mijn antwoordmail. 🙂

  8. Waar ik sowieso NEE tegen zeg zijn organisaties die mij vragen iets gratis te doen, terwijl zij zelf wel betaald worden. Dan ben ik ook niet te beroerd om daar een lullige mail over terug te sturen. Dat anderen zo gek zijn moeten ze zelf weten, maar ik doe er niet aan mee. Bij andere vragen kijk ik altijd hoe de organisatie zelf werkt. Krijgen zij ook niet betaald, past het bij mij, is het goed opgezet, kan ik het onder mijn eigen voorwaarden doen en dient het echt een mooi doel? Dan is er best een kans dat ik JA zeg. En dan nog mijn eigen projecten die ik onbetaald doe, juist om iets terug te geven aan de maatschappij. Ik hoef geen 40 uur te werken. 20 uur werken is ook prima als ik vervolgens die andere 20 uur kan investeren in het opbouwen van anderen. 🙂

  9. Ik vroeg de mensen meestal of het dan goed was of ze in ruil 2 dagen voor mij kwamen werken. Het plafond moest nog gewit worden en de schuur opgeruimd. Dat leek mij een goede ruil, als ze dat niet wilden deed ik het ook niet.

    Dan snapte ze mijn punt wat beter.

  10. Tja, er zit absoluut wat in. Maar je zegt zelf al terecht dat je ‘ gratis’ en ‘gratis’ hebt. En, afgezet tegen de uren die er in zitten, heb ik mijn liedjesboeken ook bijna ‘gratis’ gemaakt. En Billy de Kip waarschijnlijk ook 🙂 En wat te denken van het kinderfeestje waar ik volgende week voor 50 euro exclusief alles ga zingen, maar waar ik wel een groep verstandelijk beperkte kindertjes heel erg blij mee maak? Ik zie het iets minder zwart-wit, maar blijft interessant. Kan het de vragers ook niet heel erg kwalijk nemen. Vragen staat vrij.

    • Marcel van Driel zegt:

      Dat is precies wat ik bedoel, Jeroen. Als ik naar een kinderziekenhuis ga, dan is dat heel erg waardevol. Dat ik daar niet voor betaald word, maakt ook niks uit.

      Wat betreft de boeken ben ik het niet met je eens. Dat je er weinig aan verdient, betekent niet dat je het gratis hebt gedaan. Het zijn jouw boeken (of in het in het geval van Billy: ons boek), die maakten we niet voor anderen die wel geld verdienen. Of we er veel of weinig aan over houden is ondernemersriscio.

  11. Terwijl ik dit lees wens ik vurig dat ik afgelopen augustus mijn hersenen had gebruikt. Ik hoop dat er iemand is die me een tip kan geven of een klap voor mijn kop… dat mag ook!

    In augustus werd ik gebeld met de vraag of ik op korte termijn set dresser wilde zijn voor een ‘goede doelen’ film mbt stofwisselingsziekten. Ik zei ja tegen twee weken intens draaien (want ze vleiden, beloofden me een goed cv, veel contacten, dagvergoeding etc etc.) Ik – net afgestudeerd illustrator – en op het wanhopige af op zoek naar werk en ieder dubbeltje omdraaiend – zei ja. Niet omdat ik dacht dat het totaal gratis zou. Immers stond er in de mailing ‘lowbudget’ betaald. Low budget bleek (eenmaal bezig) no budget te zijn en een miscommunicatie van de productieleider. Achteraf bleek dat de hoogste in rang van de departementen wel werden betaald. Als zijnde ‘niet willen opgeven’ heb ik de dagen uitgezeten en mijn beste beentje voor gezet. De tweede draaiperiode heb ik vriendelijk geweigerd. Helaas blijkt nu een deel van de props kwijt. Onder die props een paar goed lederen schoenen die ik had geleend van een goede vriend. Helaas zijn ze onvindbaar en wil ik ze graag vergoed hebben. Nu is de hele productie opeens onbereikbaar en wordt er niet gereageerd op telefoonverkeer ed. Ik zou bijna een factuur willen schrijven alleen al omdat ze me onder valse voorwendselen het project in hebben gelokt. Maar het allerergste is dat ik nu een goede vriend niet kan teruggeven wat ik – ten gunste van de film – met alle goede intenties van hem geleend heb. Wat te doen?

  12. Het gaat er om, vind ik, dat je het doet vanuit een bewuste keuze en niet vanuit angst. Dat is wel wat vaak gebeurt, denk ik. Mij (vroeger) ook. Bang dat mensen je het niet waard vinden en niet durven vragen wat je waard bént. Bang voor afwijzing.
    Je moet volgens mij heel duidelijk voor ogen hebben of het je iets oplevert en wat het je dan oplevert. Publiciteit kan voldoende zijn, maar onderhandel dan ook over wat die publiciteit precies in zal houden. Ga je mee in hun nieuwsbrief (en heeft die een interessant bereik)? Krijg je een advertentie op de site? Mag je een aanbieding doen aan de klant van je klant? Kun je waardevolle mensen op je mailing list krijgen? LinkedIn recommendations? Of doe je waardevolle ervaring op?
    Gratis werken als onderdeel van een strategie kan een prima idee zijn. Ik heb onbetaald werk gedaan voor kleine bedrijven toen ik zelf zonder werk zat en daar heb ik aan te danken dat ik nu doe (betaald) wat ik nu doe en ben waar ik ben. Het gaf me de kans om ervaring op te doen en die had ik hard nodig.
    Maar gratis werken omdat je bang bent dat je het niet waard bent, het geld: nee.

  13. Hearhear!
    Hopelijk kent iedereen deze:
    http://www.youtube.com/watch?v=R2a8TRSgzZY
    Heb er al tientallen keren hardop om gelachen. Maar ook is het precies de vinger op de zere plek.

  14. Recht uit het hart gegrepen. Ik ben ook een paar keer getrapt in ‘dan kun je het gebruiken voor je portfolio’ of ‘zo kun je werken aan je naamsbekendheid’. De ergste: “We kunnen je er natuurlijk niet voor betalen. Dat begrijp je wel.” Ook een mooie: “We hebben geen budget, maar je mag je dan wel zo veel promoten als je wilt!”

    Het heeft er sterk aan bijgedragen dat ik ben gekapt met freelancen.

  15. ‘Maar je doet het voor de exposure!’ … Gros van de organisaties krijgen zelf wel betaald, da’s nog het allerergste.

  16. Haha, wat zijn jullie leuk. Als ik een slechte bui heb, lees ik deze blog met de reacties gewoon even terug

  17. Gratis = waar niets tegenover staat.
    Er hoeft niet altijd geld tegenover te staan. Leereffect, vriendendienst, omdat je het graag doet, naamsbekendheid vergroten, het kan allemaal. Zelf blijven bepalen of hetgeen dat er tegenover staat voor jou waarde heeft. Als je al zo beroemd bent als ene Marcel van Driel, dan kun je niet meer aankomen met je krijgt gratis publiciteit.
    Overigens valt mij op dat de vragers zelf vaak in loondienst zijn. Zelfstandigen onderling “ruilen” vaak eerlijker. Heb ik de indruk.

  18. Niet al het bovenstaande gelezen, maar wat ik wel las herken ik. Ook in mijn vak, de architectuur, onder het mom van prijsvraag of wedstrijd, kan je wekelijks voor niets je goede ideeën inclusief copyright gratis weggeven. Ik doe het ook niet meer.

    Als het gratis moet doe ik het voor instanties die ik zelf uit kies, zoals nu voor de Herbergier in Delft. Noem het vrijwilligerswerk. En ook hier staat iets anders tegenover: Ze zorgen daar heel liefdevol voor mijn dementerende moeder.

    En verder in dit kader: Vandaag sprak ik met een uitvoerder. Hij overweegt te stoppen. Zzp-ers in de bouw worden genadeloos tegen elkaar uitgespeeld. Er wordt geschermd met prijzen van “Polen” die niet op papier staan, met de mededeling om te zakken met de prijs tot belachelijk lage bedragen of geen opdracht. Deze jongen is in 2 jaar van een goedlopende vakman verworden tot een verbitterde, depressieve man die veel thuis zit of werkt tegen afbraak prijzen.

    De crisis biedt kansen, maar helaas soms ook op een negatieve manier. Kansen voor uitwringers.
    Inderdaad: niet voor niets werken en als je zelf iets door een ander laat doen, zorg dat je waar voor je geld krijgt, maar be fair! Doe niet aan een ander wat je zelf ook niet aangedaan wil worden.

  19. Ik doe het ook niet meer. In het begin nog wel want ik dacht dat het erbij hoorde, maar ik werk full-time naast het schrijven dus het kost me meestal een vakantiedag en aangezien ik nogal gehecht ben aan mijn vakantiedagen vind ik wel dat er wat tegenover mag staan. Een flesje wijn is dan toch niet genoeg….. Natuurlijk maak ook ik uitzonderingen. Soms heeft het voor mij inderdaad waarde het ‘gratis’ te doen omdat het me dan iets anders oplevert. Maar ik kijk tegenwoordig veel kritischer, dat is een ding wat zeker is.

  20. Heel herkenbaar, Marcel. Ik was toevallig met een soortgelijk blog bezig.

    Gratis is in mijn ogen voor de ontvanger nog altijd iets “cadeau krijgen” en voor de gever iets “cadeau geven”. In het ritueel van cadeaus ontvangen en geven ga je niet vrágen om een cadeau. De gever bepaalt of hij iets cadeau wil doen.

    (Als je een wederdienst krijgt, vind ik dat niet gratis)

  21. Voortaan stuur ik dit blog naar ze toe Marcel!

    Ik heb het op vele manieren geprobeerd ‘recht’ te trekken door te vragen om:

    – meetbare aandacht (hoeveelheden mensen? hoeveel tijd? publicatie in tijdschriften/op flyers?)
    – 1-op-1 aandacht (soms zijn er sprekers/medewerkers die ik ook gaaf vind, die spreek ik graag prive)
    – 1-op-1 aandacht voor mij, als ik dan een dag gratis doe; dan ook volle bak. Maak dan tijdslots voor mij waarop mensen kunnen inschrijven
    – MOEITE! Zodra je gratis komt, doen ze geen enkele moeite meer voor je. DAT MAG NIET!

    Ik heb ze zelf ook georganiseerd; evenementen waar je sprekers vraagt zelf hun verhaal te komen vertellen. Voor nop; in ruil voor mijn ‘sociaal kapitaal’, ik doe vaak/veel dingen voor mensen en verbind ze graag.

    De vraag is altijd; wat krijg je er voor terug of; is t een leuke kerel/vrouw?

    Een anonieme organisatie krijgt je blog van me, voor jou kom ik nog graag een keer langs Marcel; hoe ver ik ook van je vandaan woon 🙂

  22. Erik v/d Ende zegt:

    “gratis werken is alleen weggelegd voor mensen met genoeg tijd en geld”
    Typisch gevalletje van de asocialisering van Nederland!
    Mensen denken tegenwoordig alleen nog maar aan zichzelf en vooral aan hun portemonnee.
    Maar zij realiseren zich niet dat zonder alle sociale mensen die wel vrijwilligerswerk doen, Nederland op z’n gat zou liggen.

    Ik ben ongeneselijk ziek, heb 24/7 pijn en ben 100% afgekeurd. Ik heb in een gemiddelde maand net genoeg geld om mezelf voor 2 weken van voedsel te voorzien. Geld voor kleding, sociale activiteiten en vakanties heb ik niet.
    Volgens de redenatie van de Heer van Driel zou ik dus vooral geen vrijwilligerswerk moeten doen. Mijn budget is immers niet eens toereikend om mijzelf te onderhouden.

    Ik ben echter goed opgeleid en ik kan slecht stil zitten, en ben daarom blij dat ik mijn expertise kan delen, ook al is het gratis.
    Ik heb 3 banen als vrijwilliger, waar ik gemiddeld zo’n 30 uur per week aan besteed.
    Daarmee help ik niet alleen een hoop mensen in mijn omgeving, maar ook mezelf.
    Want dit vrijwilligerswerk heeft ervoor gezorgd dat ik praktisch elke dag te eten heb, en zorgt er tevens voor dat ik af en toe kan deelnemen aan sociale activiteiten.

    Ik ben niet op zoek naar waardering, ik probeer u alleen duidelijk te maken dat er niets mis is met wat vrijwilligerswerk. Als de Heer van Driel ja zou zeggen op elk verzoek tot vrijwilligerswerk dan zou hij minimaal 1 dag per week daar mee bezig zijn, is dat zo erg?
    Verdient u in die andere 4 dagen per week niet genoeg om uzelf (en familie) te onderhouden?

    Nederland zou een stuk mooier en socialer zijn als iedereen zijn steentje bij zou dragen!
    Dus mijn advies is, negeer het advies van de Heer van Driel!!
    Als ik met mijn budget gratis kan werken dan kan iedereen dat, en naar mijn mening zou iedereen dat ook moeten doen!!!

    • Marcel van Driel zegt:

      Beste Erik,

      Deze blog gaat niet over vrijwilligerswerk. Want daar geldt wat ik zeg uiteraard niet voor.

      Deze blog gaat specifiek over betaald werk dat voor (veelal) commerciële organisaties wordt gedaan, werk dat aangevraagd wordt door mensen in loondienst, maar waar de ZP’er niet voor betaald krijgt, omdat er ‘exposure’ is, omdat er geen budget is, of omdat het ‘toch je passie is’. Ik heb het over schrijvers en fotografen en designers en filmmakers die ineens geacht worden om gratis hun vak uit te oefenen. Als je daar ‘ja’ tegen zegt, dan komt er dus geen brood op de plank, kun je de huur of hypotheek niet betalen en je kinderen niet kleden of te eten geven. Met andere woorden: wij kunnen het ons niet permitteren om gratis ons vak uit te oefenen.

      Vrijwilligerswerk is heel wat anders. Ik heb in mijn leven veel vrijwilligerswerk gedaan en die dat nog steeds. Zowel als vader, als als schrijver. Als vader help ik mee op school, ben ik vrijwilliger in de speeltuin in de straat, ondersteun ik buurtactiviteiten. Als schrijver werk ik mee aan evenementen, doe ik dingen voor goede doelen, lees ik voor in kinderziekenhuizen enz. Het zou inderdaad heel raar zijn als je daar geld voor zou vragen. Bij mij zou dat ook niet in mij opkomen.

      Ik ben het helemaal met je eens dat vrijwilligerswerk heel belangrijk is en ik vind het geweldig dat jij – ondanks je tegenslag – daar zoveel tijd en moeite insteekt. Ik sluit mij wat dat betreft ook volledig bij je verhaal aan.

      Maar dat is niet waar dit blog overging.

  23. Enno de Witt zegt:

    Ik denk er genuanceerd over, zoals altijd. Kwam ooit via pro deo werk voor website terecht bij klant waar ik jarenlang met veel plezier en aardige inkomsten voor heb gewerkt. Die zouden nooit bij me terechtgekomen zijn als ik mijn stukjes daar niet op had staan. Een soort investering dus, een advertentie, waarmee je laat zien wat je kunt. Ander voorbeeld: gratis meewerken aan een heel leuk project, soort liefhebberij van eigenaar reclamebureau, die me vervolgens jarenlang inhuurde voor van alles en nog wat, wel betaald. Nog een voorbeeld: werk nu betaald voor een organisatie waar ik als vrijwilliger al wat langer actief was, werk viel op en ik kreeg een leuk aanbod. Zichtbaarheid is kortom wel wat waard.

    De tarieven voor lezingen over mijn boek zijn wisselend, afhankelijk van de draagkracht van de organisatie. Mijn ervaring is wel dat als een organisatie niets kan betalen en je het zo leuk vindt dat je het toch doet, ze je in de watten leggen en nooit met lege handen naar huis laten gaan. Een mooie middag in Goes of avond in Bloemendaal is altijd de moeite waard.

    Ik vraag me tenslotte nog iets af: ik zie dat werk dat ik vroeger gewoon betaald deed nu wordt gedaan door stagiairs. Zouden die niet in de gaten hebben dat als zij de arbeidsmarkt opkomen het werk waar ze nu zo druk en onbetaald voor werken door een nieuwe lichting stagiairs voor niks wordt gedaan?

  24. Vroeger deed ik gratis, voor scholen, omdat ik dacht dat het zo hoorde. Na afloop bleek dan bijvoorbeeld dat een andere auteur, (die ook op die school op dezelfde dag kwam) via SSS betaald werd en ik … met een doosje Merci en een kater naar huis ging. later nog een keer bij een andere school geweest en omdat ik daar gratis stond, werd ik prompt een jaar later weer uitgenodigd om ‘gratis’ te komen met de belofte dat degene die mij inhuurde mij daarna vol zou promoten bij de andere scholen. Het ging om een pilot waarbij ik overdag de kinderen mediawijsheid lessen gaf en ’s avonds de ouders een lezing gaf. Natuurlijk bleef het bij die ene keer, want ik gaf aan dat dit de laatste keer gratis was.
    Het valt me op dat veel bedrijven ook zo werken. Kijk maar naar stagiairs. Ik ken creatieve bureaus waar ze met vooral stagiaires werken, maar die moeten vervolgens wel opdrachten voor klanten doen en het gaat het bedrijf er helemaal niet om dat ze die stagiaires leuk begeleiden maar dat ze gratis krachten krijgen, keer op keer. Ik stoor me enorm aan die houding, want zo neem je werk weg van mensen die betaald op die positie zouden kunnen werken, maar sommigen menen dat het de redding van zo’n bureau is omdat ze failliet zouden gaan zonder de stagiaires. Dan klopt je businessmodel dus niet…. blijkbaar is je echte overhead, als je iedereen eerlijk zou betalen, hoger dan wat binnenkomt en creëer je een schijnbalans door met gratis mensen te werken die je keer op keer vervangt. Ik geloof dat bij het bureau dat ik ken, 3 vaste krachten werken en 4 stagiaires… En het komt steeds vaker voor. Kijk maar eens naar de redacties van bladen – die zoeken overal stagiaires voor. Nu gaat het ook niet echt goed met de bladen, maar toch. Langs de lijn staan steeds meer mensen werkeloos toe te kijken hoe banen door stagiaires ingevuld worden. Vanuit die mentaliteit verwacht een school of organisatie wellicht ook dat je als auteur graag gratis komt. Ik doe het in principe niet meer, tenzij de uitgever het vraagt. Afgelopen kinderboekenweek had ik 1 gratis optreden op een school in een dorp waar veel geld zit. Het was mijn naarste optreden, nog geen bedankje in de vorm van een doosje merci. Ontgoocheld reed ik daar weg. Alle andere optredens, ook op scholen waar nauwelijks geld zat, waren top! Betaald en met een leuke attentie. Ik geloof niet meer in gratis, want daarmee zeg ik ‘ik ben uw geld eigenlijk niet waard.’ En dat ben ik wel. 🙂

  25. Jeroen G zegt:

    Dag Marcel,

    Helemaal met je eens! Vorige week je blog gelezen en wil nu toch eens reageren. Hoewel ik aan het starten ben als freelancer naast mijn baan in loondienst, herken ik je verhaal goed. Ik denk dat het meeste al gezegd is in de reacties. Het gaat om waarde uitwisselen en elkaar kunnen helpen. Dat lijkt me het alle belangrijkste. Zo heb ik ook mijn eerste betaalde klusjes gekregen na onbetaald werk in de tijd dat ik werkzoekend was en is er via via de grotere serieuze opdrachten binnen gekomen. Maar de mensen die vragen om alles voor nop te doen zonder tegenwaarde kom ik ook nog tegen.

    Mijn ervaring: pas heel goed op met overheden. Ik doe vrijwilligerswerk bij een stichting die de rol van de oude VVV heeft overgenomen. Die lever ik mijn vak; ict, internet en marketing. Is ooit zo gegroeid in de tijd toen ik werkzoekend was en ik gun de persoon die alles coördineert en mij in die tijd hielp het graag. Maar ik moet tegenwoordig steeds meer op mijn strepen staan. De stichting heeft namelijk een relatie met de gemeente en voert gemeentebeleid rondom recreatie en toerisme uit. Het gebeurt vaak dat duur betaalde communicatiemedewerkers bij de gemeente iets verzinnen en het droppen bij de stichting met de mededeling “jullie hebben toch vrijwilligers?” en voor ik het weet ben ik gratis aan het werk voor een gemeente ipv de persoon die ik wil helpen, aangezien hij totaal de kennis er niet voor heeft. Het ergste is ook nog dat de betreffende gemeente allerlei eisen oplegt waar ik dan aan zou moeten voldoen, zoals deadlines. Daar ben ik dus enkele keren tegenin gegaan en ze heel goed duidelijk gemaakt dat ik totaal geen enkele verplichting heb tegenover de gemeente. Ik heb help enkel iemand die ik het gun, omdat hij mij ook veel gegund heeft/gunt. Dan kijken de ambtenaren je glazig aan en vragen ze met een dreigende toon wie mijn werkcoach is (die ik dus niet heb)..

    In de verlengde hier van ben ik dan ook felle tegenstander van de nieuwe “participatiewet” die een “tegenprestatie” eist, wanneer je een (bijstands)uitkering aan zou vragen. Het klinkt wel heel rechtvaardig; je krijgt geld van de maatschappij en je levert een bijdrage aan die maatschappij terug. Niks mis daarmee. Klinkt heel wederkerig. Het gaat echter mis op het moment dat het een verplichting wordt. Er zijn al veel gevallen bekend waarbij gemeentes en bedrijven gretig misbruik maken van dit nieuwe leger aan gratis personeel zonder enige rechten. Er zijn mensen die compleet uitgebuit worden op deze manier. Maar het raakt ook de mensen die nog wel werk hebben. Zo zijn er mensen die een baan hadden die goed betaald werd en nu precies hetzelfde werk mogen doen tegen minder dan minimumloon zonder enige rechten. Nu zal dit waarschijnlijk niet zo snel spelen voor ZP’ers die zich redelijk weten te redden, maar voor veel mensen in loondienst is het een ware nachtmerrie en werkelijkheid.

    Waarom haal ik dit politiek onderwerp aan? Omdat ik dus zie dat er zo een klimaat geschapen wordt waarin iedereen maar alles voor nop of voor veel minder moet gaan doen, zelfs als je helemaal niet in een uitkeringssituatie zit. Als jouw werk gratis gedaan kan worden door een bijstandsgerechtigde onder dwang, is er de kans dat jezelf ook een bijstandsgerechtigde wordt als je je niet weet te onderscheiden. De participatiewet maakt zo de hele markt kapot. Ik zag het dus ook in mijn aangehaalde voorbeeld; duur betaalde ambtenaren die hun werk gewoon door willen schuiven naar onbetaalde vrijwilligers.

    En dat is natuurlijk pure misbruik. Ik ben het helemaal met Erik eens dat vrijwilligerswerk een mooi iets is. Maar het moet ook zo worden behandeld en gekoesterd. Het is net zo asociaal en egoïstisch om van een ander te eisen om iets gratis voor je te doen. Vrijwilligerswerk moet vanuit de vrijwilliger zelf komen.

    Trouwens, mijn toppunt betreffende dit onderwerp was toen ik uitgenodigd werd om te spreken op een pedagogiek congres. De line up was wel zeer belovend met namen van Nederlandse autoriteiten in dat vakgebied. Ik wou het zelfs wel tegen een onkostenvergoeding doen. Na wat heen en weer gemail bleek echter dat er sprake was van een entreekaartje van 500 euro die ook de sprekers of hun werkgevers moesten betalen. Ook konden ze mij niet de reis- en hotelkosten vergoeden. Ik heb toen maar vriendelijk bedankt en uitgelegd dat ik ook geen geld krijg van mijn bakker als ik een brood uit zijn winkel haal.

  26. Jeroen G zegt:

    @Marlies: Daar noem je ook iets heel goeds; bedrijven die misbruik maken van stagiaires. Eigenlijk hetzelfde verhaal als met de uitkeringsgerechtigde. De stagiaires moeten wel, anders kunnen ze niet verder (af)studeren wat dan ook nog leek te worden bestraft met een langstudeerboete. Tevens is er ook een tekort aan stageplaatsen in veel branches, waardoor veel studenten maar aannemen wat ze tegenkomen, ongeacht of ze er iets van leren of niet.

    Wat betreft je mediawijsheidlessen; in dat veld heb ik ook gezeten en herken je verhaal daar ook. Het was voor mij een reden om dat werkveld wat te verlaten. Zolang scholen niet structureel iets willen doen met media-educatie en daar de kennis niet voor willen inhuren, zal er niks veranderen op dat gebied. Het zelfde geldt trouwens ook voor bibliotheken. En laat dan nou ook net de hoek zijn waar flink op wordt bezuinigd.

  27. Weet je dat ik je geen ongelijk kan geven, maar dat ik je door dit blog ook helemaal niet meer heb durven vragen of je iets op Imagicon wilde doen? Wij maken het zelfs nog bonter: iedereen, en dan bedoel ik ook echt iedereen, moet zelfs z’n eigen entree betalen… Dus dan moet je het al wel ERG leuk vinden 😉

  28. Goed stuk!
    Ik sta er bijna voor hetzelfde gevoel in als @Elja1op1. Bovendien ben ik van mening dat je toch een stukje ‘goodwill’ creëert door af en toe een gratis klus te doen. In de hoop – en dat wordt helaas meestal een teleurstelling – dat ’t je uiteindelijk toch die andere klus of misschien zelfs een job oplevert. Hetzij door positieve mond-tot-mondreclame, danwel een andere aanbeveling via de Sociale Media-kanalen. Desalniettemin houdt ’t me wel van de straat. En m’n brein bezig. Wat vooral voor je eigen gemoedsrust een belangrijke factor kan zijn om iets toch ‘gratis’ te doen. Soms – echter – baal ik er wel eens van, maar wil altijd weer denken aan die goede karma in m’n volgende leven!

Trackbacks

  1. […] november schreef ik mijn blog ‘Je hebt helemaal geen budget om gratis te werken.’ Mijn verhaal – over hoe ik keer op keer weer gevraagd word om gratis mijn vak uit te […]

  2. […] krijg nog steeds veel reacties op mijn blog ‘Je hebt helemaal geen budget om voor niks te werken!’. Freelancers zijn het helemaal zat om onder het mom van ‘gratis publiciteit’ hun werk […]

  3. personal finance articles for students

    JE HEBT HELEMAAL GEEN BUDGET OM VOOR NIKS TE WERKEN!

  4. personal finance software for mac free

    JE HEBT HELEMAAL GEEN BUDGET OM VOOR NIKS TE WERKEN!

  5. […] Bonusje met dank aan Marcel van Driel: deze link vertelt je of je gratis moet werken of niet (EN). Lees ook zijn blog ‘Je hebt helemaal geen budget om voor niks te werken‘. […]

Laat wat van je horen

*