ONTLEZING IS EEN FABELTJE

Mensen lezen minder. Het is waarheid als een koe en verklaring voor iedere omgevallen boekhandel of slecht verkopende schrijver. En het komt door het internet/de televisie/het gebrek aan aandacht/de jeugd van tegenwoordig (doorhalen wat niet van toepassing is).

Ook NRCNEXT haalde dit algemeen bekende feit aan in een stuk over de vertrekkende  directeuren van Selexyz. Er stond, met vetgedrukte letters: ‘Een ander probleem is dat er toch echt sprake is van ‘ontlezing’. Dat denken althans veel mensen in het boekenvak.’ Welke mensen dat zijn, stond er niet bij. Waarop zij deze conclusie baseren, vroeg de journalist zich kennelijk ook niet af. Waarom ook, het is toch volstrekt logisch dat mensen minder lezen?

Alleen, het is (waarschijnlijk) niet waar.

Laten we ons beperken tot het lezen van boeken (en tijdschriften en internetpagina’s, online kranten, blogs, mail, sms’jes en tweets buiten beschouwing laten). Een recent rapport uit De Verenigde Staten laat zien dat er – ondanks de crisis – sprake is van een gezonde industrie. Ook voor Nederland wordt een omzetstijging verwacht. Price Waterhouse Coopers voorspelt zelfs een groei van 0,9% voor de komende jaren. En uit dit onderzoek blijkt dat het lezen van e-books aanzet tot meer lezen.

Zoals schrijver Django Mathijsen op Twitter opmerkte: ‘Het lijkt me dat deze mensen #ontlezing verwarren met #ontpapiering.’

Een tweede misvatting is dat jongeren niet van lezen houden. Uit dit onderzoek uit 2006 blijkt het tegendeel. Het lijkt mij sterk dat het percentage lezende jongeren in de afgelopen vijf jaar dramatisch gedaald is, aangezien er in 2006 ook al televisie, internet, spelcomputers en sport bestonden. Dat blijkt ook wel uit de verkopen van jeugdboeken die nog steeds ieder jaar stijgen.

Waarom verkopen boekhandels dan minder boeken? Dat komt grotendeels door de internetwinkels met hun schijnbaar onuitputtelijk assortiment. Bol.com pluste in 2009 maar liefst 20% en in 2010 15%. Een van de groeifactoren bij Bol blijkt de tweedehands boeken te zijn. En dat is misschien nog wel een grotere factor dan E-books (die hier in Nederland nog niet zoveel verschil maken als in het buitenland). Want hoe vaak lenen wij boeken van elkaar? Van de bibliotheek? Hoeveel boeken worden er verkocht via Marktplaats? Ik heb geen idee, maar het aanbod is enorm. Als de tweedehands verkopen via Bol.com een indicatie zijn, dan vermoed ik dat er behoorlijke aantallen verkocht worden via het internet.

En dat is het hele probleem. Boeken worden niet meer automatisch verkocht via de boekhandel, maar bereiken hun lezers elektronisch, via webwinkels, marktplaats etc. Dat kun je jammer vinden (als schrijver en liefhebber van boekhandels vind ik dat best jammer), maar om daaruit de conclusie te trekken dat er minder gelezen wordt, gaat mij drie stappen te ver.

Met dank aan Bas Vermond en Timo Boezeman.

p.s. U heeft weer 450 woorden gelezen.

Reacties

  1. Ik ben het helemaal met je eens! Ik heb pas nog negen boeken gekregen van mijn collega, omdat zij ze anders weg ging gooien. Persoonlijk ga ik ook vrijwel nooit meer naar een boekhandel. Zeker niet nu er sites bestaan waar je geen verzendkosten hoeft te betalen en ik exact hetzelfde betaal als in bijv. een selexyz, dus dan bestel ik het liever via internet; die indeling van selexyz snap ik na vier jaar nog steeds niet xD

  2. In ieder geval wordt ook een weblog aardig gelezen. Jammer dat inhoudelijke reacties nauwelijks bij het bericht worden geplaatst.
    Ik ben het erg met je eens. Boeken gaan langs heel veel verschillende kanalen door de handen van verschillende lezers. Ik ben zelf grootverbruiker van boeken: via bibliotheek, bol.com, management.nl en boekhandel. Ook in mijn omgeving zie ik mensen veel boeken aanschaffen al worden ze wel veel selectiever. In ieder geval wordt een deel van de informatieve boeken nu via het internet gelezen. In woonhuizen zijn boeken minder prominent zichtbaar.
    Een nieuw fenomeen zijn ook de elektronische boeken. De boekenwereld schuift en daar is niks mis mee. Voor de branche en de auteurs is het lastig.
    Ik hoop dat de kwaliteit vooral bewaakt blijft. Dat men niet alleen maar voor de verkoop gaat maar ook voor goede informatie en uitdagende, prikkelende, oogstrelende, geestverrijkende literatuur.

    • Ik merk dat sommige blogs veel reacties oproepen, maar degene die vooral veel instemming krijgen, worden kennelijk alleen gelezen en geRT’ed. Ik vermoed dat de mensen uit het boekenvak die het er niet mee eens zijn, mij niet volgen 🙂

  3. @Peter te Riele: “Dat men niet alleen maar voor de verkoop gaat maar ook voor goede informatie en uitdagende, prikkelende, oogstrelende, geestverrijkende literatuur.”
    Dat lijkt mij nou bij uitstek waar de boekhandel een meerwaarde kan bieden ten opzichte van de internetboekwinkels. Persoonlijk ben ik dol op de boekwinkel: struinen en auteurs ontdekken die je nog niet kende. Op internet kan dat niet; daar ga je gericht op zoek naar een titel. Ik zou zeggen: laat de zg. bestsellers aan bol.com en boekhandel: ga voor het mooie, bijzondere boek waar we nog nooit van gehoord hadden.

    • Daar ben ik het erg mee eens. Bibliotheken en boekenwinkels hebben een belangrijke functie om te verstrooien en nieuwsgierig te maken. Maar dan moeten ze wel in een nieuwe vorm mee gaan met hun tijd. Gelukkig lijkt dat ook te gebeuren, ze moeten wel.

  4. een huis zonder een boekenkast… ik moet er niet aan denken!

  5. Irt ontlezing: behalve dat veel mensen lezen onterecht nog lijken te koppelen aan papieren boeken: hoezo is het lezen van een boek (al dan niet e-boek) meer waard dan het lezen van websites, blogs, wikipedia, facebook-berichten, emails, tweets etc? Natuurlijk zijn er verschillen tussen een verhaal, en 1000 tweets. Aan de andere kant: veel mensen (incl tieners) lezen niet alleen veel woorden (op de genoemde media), maar dat doen ze ook nogeens in meer talen dan alleen Nederlands (alhoewel NL voor de jongeren vast het merendeel van de gelezen woorden is), maar ze schrijven (en dan bedoel ik dus het noteren van woorden, niet met een pen, maar op blogs, tweets, facebook) veel meer dan vroeger en communiceren veel meer dan vroeger. En dan is de vraag: wat is meer waard?

Trackbacks

  1. […] Maar lezen kinderen écht minder? Uit een onderzoek in 2006 bleek het tegendeel. Toen was er ook al internet, toen waren er ook al games. Ook toen waren er kinderen die lazen en […]

Laat wat van je horen

*