Ruggegraat

Dit blog gaat niet over mij.

Vandaag mocht ik optreden in het zuiden des lands. De dame van de bibliotheek pikte mij ’s morgens op bij mijn hotel en bracht mij van school naar school, waar ik voor de groepen 7 en 8 mijn subrozavoorstelling deed. Het ging goed en de kinderen waren enthousiast.

Na de pauze maakte ik mij klaar voor de laatste groep. Ik was moe en ik weet nog steeds niet of dat in mijn voor- of in mijn nadeel heeft gewerkt. Ik dronk mijn koffie, begaf mij naar de klas en zette de websites klaar op het smartboard, in afwachting van de groepen 7 en 8.

Het waren twee verschillende klassen die zich in een voor hen onbekend klaslokaal bevonden, aangezien hun eigen ruimte geen smartboard had. Groep 8 ging achterin zitten en groep 7 voorin. Ik stelde mij voor aan de twee leerkrachten, wenste de kinderen goedemiddag en wachtte tot het stil genoeg was, om te kunnen beginnen.

Dat werd het niet. Ook niet toen meerdere leerlingen hun hand opstaken (een teken aan je medeleerlingen dat het tijd wordt om je mond te houden). Ook niet toen ik langer wachtte. Ook niet toen de leerkracht om stilte vroeg.

Ik begon. En stopte. En begon weer. En stopte weer. Ik maakte grappen, vertelde enthousiast mijn verhaal, keek af en toe iemand streng aan. Ik probeerde  alles wat ik tijdens de afgelopen zeven jaar geleerd heb, en waar ik groepen van meer dan 100 kinderen probleemloos muisstil mee heb gekregen. Ik haalde alles uit de kast.

Het had geen enkel effect.

Ik vertelde de lerares dat dit voor mij niet werkte en zij greep zeer effectief in. De klas werd stil, er werden kinderen uit elkaar gehaald, en er werd een ultimatum gesteld: wie nu nog dwars door de voorstelling heen praatte, mocht eruit.

Ik begon. En stopte. En begon. En stopte. Er ging iemand uit. En nog een. En nog een. Eén van de jongens weigerde om op te stappen en ging in discussie met de leerkracht. Hij werd uiteindelijk de klas uit gezet.

Ik was te moe om er tegen te vechten en legde de voorstelling stil. Ik ging in dialoog met de kinderen. ‘Wat is hier de situatie?’, vroeg ik. Wat hier ook aan de hand was, het had niets met mij had te maken, dat was overduidelijk. Een van de meisjes, die stil had zitten luisteren, nam het woord: ‘Onze klas heeft jongens met autisme, ADHD en gedragsstoornissen. In groep acht zitten jongens met gedragsstoornissen. In groep acht zitten jongens die kinderen in groep zeven pesten.’ Ze zei het matter of fact, zonder wrok, of ergernis, het was een feit, iets waar ze zich allang bij neer had gelegd.

De juf vulde aan dat de eigen leraar gisteren ziek was geworden en zij de klas er vandaag bij deed. Ik vroeg of het klopte dat groep 7 en 8 elkaar niet lagen. Dat werd beaamd.

Wat ik zag was een klas vol stille vechters. Jongens, maar vooral meisjes die stil wachtten tot we weer verder gingen. Die gewend waren te wachten tot ze weer verder gingen. Die gewend waren op de tweede plaats te komen.

Iets in mij brak op dat moment.

We weten dat leerkrachten het soms zwaar hebben met een klas. Dat het een dankbaar maar ook volstrekt ondankbaar beroep kan zijn. Dat het een beroep is dat iemand kan slopen.

We weten dat jongens (het zijn zelden meisjes) met gedragsproblemen, autisme of ADHD hulp nodig hebben. Dat er niks mis met ze is (de twee grootste stoorzenders vandaag waren op hun eigen onhandige manier de hele tijd aan het proberen mij te helpen) en dat ze niet gemeen, verwend of vervelend zijn, maar zich vaak juist geen raad weten met zichzelf. (Laten we eerlijk, ik was vroeger één van die jongens die niet stil te krijgen was.)

Maar hoevaak staan we stil bij de rest van de klas? Bij de stille jongens en meisjes, degene die hard werken, die hun best doen, die een helpende hand reiken (of opsteken) en die afwachten tot er eindelijk tijd is voor hen is? Die geleerd hebben stil te zijn en geen aandacht op te eisen, omdat er geen ruimte voor hen is, omdat er met hun niets aan de hand is? Wat voor effect heeft het op hun leven om iedere dag in deze situatie te zitten?

De rest van de middag was bijzonder. De kinderen die overgebleven waren, kwamen los, lachten en deden mee. Het meisje dat zo helder had uitgelegd wat de situatie was, bleek een bijzonder analytische geest te hebben en legde feilloos de onderliggende thema’s van mijn boek bloot.

Ik rondde af, bedankte de kinderen en ging naar huis. Overstuur, maar dat gaat wel weer over. Want deze blog gaat niet over mij. Hij gaat over de stoere, slimme, standvastige kinderen die ogenschijnlijk op de tweede plaats staan. Maar die – misschien wel zonder dat ze het weten – de spil, de ruggegraat van een klas vormen.

Reacties

  1. peter te riele zegt:

    Dag Marcel,

    Een herkenbaar verhaal. Een groep is reuze krachtig, in positieve en negatieve zin. Een individu kan niet tegen een groep op. Vooral als patronen in de groep zich hiërarchisch voltrokken dan is dat als begeleider, gast of leerkracht moeilijk te doorbreken. Ons klassikale schoolsysteem laat groepen soms bijna 8 jaar in stand. Geen wonder dat er een grote kans is op een negatieve spiraal.

    Het wordt tijd dat we eens goed nadenken over het klassikale systeem. Moeten we niet uitgaan van heterogene groepen in plaats van homogene groepen? Wellicht dat een voorstelling als die van jou nog beter uit de verf kan komen en dat gasten in de klas met meer respect worden behandeld.

    Succes met de volgende voorstellingen!

  2. Wat heb je dat mooi verwoord, Marcel! Heel flexibel opgesteld, kudos!!

  3. Uitstekend verhaal, Marcel. Vaak moet je als ‘gewoon’ en ‘gezond’ kind (en volwassene) het onderspit delven. Ook die kinderen willen graag aandacht en zorg. En zelfs af en toe als bijzonder kind behandeld worden. Want alle kinderen (lees mensen) zijn bijzonder.

  4. Wat een ontroerend mooie blog!

  5. Goed gehandeld en goed verwoord. Prachtig, Marcel.

  6. Als een stil meisje met twee drukke broers en jarenlang de stille te zijn geweest in een drukke klas waarin ook haat en nijd de stemming domineerde… dank je wel voor het zo prachtig verwoorden van de impact die dit heeft. Ik vind het fijn dat je hebt gekozen voor die kinderen die hier zoveel plezier aan hebben beleefd. Ja, kinderen met autisme/ADHD/pdd-nos kunnen een bijdrage leveren, en kunnen ook andere kinderen wat leren, mits binnen goed gestructureerde kaders.

    Wat ik nu zo hoop is dat diegene die je vandaag bereikt hebt, bv het meisje met de analytische geest, deze middag zullen gebruiken om er zich aan op te trekken. 🙂

    Dank.

  7. Ingeping75 zegt:

    Wat een bijzondere groep kinderen. Ik vind het heel mooi van je dat je in gesprek bent gegaan met de groep. Dit getuigt van veel lef en liefde denk ik voor kinderen!

  8. @Lauvrou zegt:

    Ik werk op een vmbo school…dat betekent voor een docent elk uur een andere klas…wat heel positief maar ook heel negatief kan zijn!
    Maar het verschil in groepen komt dan vooral duidelijk in groepen!en wat heb jij als docent een invloed op die groepsprocessen…ik moet er niet te vaak bij stil staan…want soms vind ik de verantwoordelijkheid zwaar!! Ook de verantwoordelijkheid om elk kind te zien!!
    Maar wat kun je ook veel plezier uit je werk halen, als dat rustige kind bij je komt om te vertellen dat ze zin heeft in de volgende les!
    Jammer dat niet iedereen inziet wat voor een belangrijke werk je doet als docent!

    Groeten Laura
    @Lauvrou

  9. Marcel, wat een mooi en ontroerend blog. Herkenbaar ook, voor mij als (stille) leerling en later als docent, tegenwoordig als schrijver die ook lezingen geeft.
    Ik zie je blog als een eerbetoon aan al die stille leerlingen die verdragen en gelukkig vaak krachtiger zijn dan wij denken. Zulke mensen heeft onze lawaaierige wereld waar helaas vaak het recht van de sterkste/hardste schreeuwer geldt, straks hard nodig.

  10. Liv Rump zegt:

    Mooie blog, en bijzonder treffend geschreven. En ook voor mij – als voormalig leerling en docent – (soms pijnlijk) herkenbaar. Stille vechters inderdaad.

  11. Ik hoop dat mijn zoon straks niet uitblinkt op school, geen stoornis heeft en dus een rugzak krijgt, maar gewoon een ‘normale’ leerling zal zijn. En tegelijkertijd ben ik er erg bang voor.

  12. Zeer mooi gezegd!!
    Dank je wel, voor de brok in mijn keel en voor de extra handvatten in mijn praktijk. Ik krijg beide soorten kinderen: de kinderen die van zich laten horen, en de kinderen die de stille kracht zijn (waarvan een deel vervolgens thuis uit elkaar klapt en er weer hele andere problemen ontstaan)
    Ik denk dat er wel ouders zijn aan wie ik dit ga laten lezen. Groetjes, Sabine

  13. Beste Marcel,

    Eindelijk begrijp ik die moeder, die op school wanhopig riep dat ze niet wilde dat haar kind de dupe werd van zoveel probleemgevallen in de klas.
    Ik vond het toen wat egoïstisch, maar achteraf ben ik het volledig met haar eens.
    Heel mooi geschreven, ik zit hier te janken achter mijn computer.

    CorrieGM

  14. Vera Vandervesse zegt:

    Beste Marcel,

    Het raakt me zeer en doet me denken aan het “stille”kind dat ik ooit was. Een stil kind zijn heeft mij veel pijn gekost. Hoe anders zou mijn leven geweest zijn, denk ik soms.
    Dank je wel voor jouw verhaal.

    Warme groet, Vera

  15. Kippevel en emotie Marcel, dank voor je verhaal, ben even helemaal stil.
    Thea Gerritsen

  16. Marcel, herkenbaar, ook voor derde jaars deeltijd studenten als ik. Mocht je nu eens wat willen lezen over niet de gedragsstoornis maar een boek waar instaat wat het met jou doet en wat je mogelijk zou kunnen doen lees dan het (dunne) boekje “Orde houden zonder tranen” en de opvolger “Ordehouden met verstand”. Ik heb er baat bij in de praktijk. Het is niet alles oplossend maar eerder een handreiking.

  17. Hai Marcel,

    Dit is zeker herkenbaar! Ik heb het ook weleens meegemaakt, al vonden destijds de docenten dat het ‘nou eenmaal’ groep zeven was en lieten het hele uur mislopen terwijl ze ernaar keken en een kopje koffie dronken.
    Gelukkig waren er je tweeps om je op te vangen. 😉

    Liefs, Nanda

  18. Wat een mooie blog. En zo waar. Want de stille en lawaaierige kinderen worden later volwassenen en dan gebeurt precies hetzelfde in een werksituatie. En hoewel ik vroeger niet per sé één van de stilste kinderen was, ben ik nu wel de stillere collega geworden op mijn werk. Er zijn gewoon te veel schreeuwers. En dat maakt ze zeker niet tot mindere goede collega’s, maar ik ben stiekem heel erg blij met mijn mede hardwerkende stille(re) collega’s.

  19. Wat een prachtig verhaal, Marcel. Ik kreeg er tranen van in mijn ogen. Wat een uitdaging om in de klas daar zorgvuldig en adequaat mee om te gaan. Petje af voor alle leerkrachten. En petje af voor de ruggengraat-kids.

  20. Whow, marcel, dat is werkelijk een ontroerend verhaal.
    Ik vrees dat ik vroeger zo’n jongetje was dat de boel flink verpestte voor de rest van de klas. Er komt nu een herinnering naar boven dat de meester een repetitie voor de schoolmusical abrupt afbrak, uit pure nijd over mijn storende gedrag. Ik weet nog goed dat ik, toen we terug liepen naar de klas, zelf ook verbaasd was over mijn handelen. Dat de meester me heel duidelijk had gewaarschuwd, en dat ik tóch doorging. Niet om moedwillig te etteren, maar omdat de informatie blijkbaar niet voldoende tot me doorgedrongen was.
    Hmm.
    Nogmaals, mooi stuk, Marcel!
    warme groet, david

  21. Blogposts met een ziel, daar hou ik van. Ik kan alleen maar wow zeggen. Thx

Trackbacks

  1. […] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door fannykoerts, MarcelvanDriel, MarcelvanDriel, MarcelvanDriel, Cathelijne vdBercken en anderen. Cathelijne vdBercken heeft gezegd: RT @MarcelvanDriel: Blog over mijn ervaringen in Limburg en over stille kinderen als ruggegraat van een klas. http://bit.ly/d3j12u RT = LIEF […]

Laat wat van je horen

*