BULLSHITBINGO VOOR BOEKEN

Empty bookstoreHet boekenvak zit in zwaar weer. Voor veel uitgevers, boekhandels, schrijvers en bibliotheken is het code rood. En het waait voorlopig niet over. Om de week schijnt er een boekhandel te sluiten, e-books worden nauwelijks verkocht (maar wel gedownload), bibliotheken moeten het met minder filialen doen, schrijvers verkopen (veel) minder boeken of raken hun manuscripten niet meer kwijt.

Maar achter de wolken schijnt de zon en de crisis zorgt er ook voor dat mensen op zoek gaan naar andere mogelijkheden. Mijn eigen boek+game Superhelden.nl is daar een goed voorbeeld van, maar ook de apps van AW Bruna (Leesditboek), de bibliotheek (Vakantiebieb) en Books2Download (Timo en het Toverboek/-stokje) laten zien wat er wél kan.

Dat betekent echter niet dat er simpele oplossingen zijn. We zijn met z’n allen vooral op zoek, dingen aan het uitproberen, kijken wat er wel en wat er niet werkt. En dat betekent dat we er ook veel over praten, online, maar ook tijdens workshops, seminars en debatten over het boekenvak. En wat daar opvalt is dat iedereen altijd met dezelfde (tegen)argumenten komt.

‘1e keer dat ik op een bijeenkomst over digitale boeken kom,waar iemand niet zegt ‘het papieren boek zal niet verdwijnen’ geef ik een rondje,’ twitterde digitale uitgever Bert Vegelien.

‘En bij geen ‘geur van papier’ een ruime schaal borrelgarnituur?’ reageerde uitgeefster Marieke Hoogwout.

bullshitIk suggereerde om een Bullshit bingokaart voor boeken te maken. (Voor wie het niet kent, Bullshit of Buzzword Bingo is een spel waarbij je van te voren ‘jeukwoorden’ op een bingokaart zet. Iedere keer dat iemand het woord ‘Synergie,’ ‘out-of-the-box denken’ of ‘Iets 2.0’ kruis je de kaart aan, totdat je bingo hebt).

Marieke reageerde enthousiast en had meteen aanvullingen: ‘‘innovatie omarmen’, ‘denken in mogelijkheden’, ‘gewoon een nieuw businessmodel verzinnen’

Mijn persoonlijke favoriete zijn ‘Spotify for Books’ en ‘gewoon de prijzen voor e-books verlagen.’

Ze hebben allemaal één ding gemeen: ze leggen de discussie stil. Op het moment dat iemand roept dat ‘papier nooit zal verdwijnen’ als er over digitaal publiceren wordt gesproken, of voor de zoveelste keer ‘Spotify for e-books’ voorstelt als hét antwoord op de boekencrisis, wordt er niet meer nagedacht, geëxperimenteerd of gezocht naar daadwerkelijk nieuwe mogelijkheden. Want als papier nooit zou verdwijnen, hadden we nu geen crisis. En als Spotify for Books’ daadwerkelijk dé toverformule zou zijn voor het vak, dan was het er al. Want staat er iemand bij stil wat ‘Bookify’ zou betekenen voor de boekhandel en de bibliotheken, als we alle boeken voortaan digitaal lenen? Wat de gevolgen zijn voor de businessmodellen van de uitgever, auteurs en illustrators?

Ook het verlagen van de prijs van e-books is minder simpel dan het lijkt. De grootste kostenpost bij het maken van een boek is namelijk niet het drukken. De werkelijkheid is veel complexer. Zo zit er op e-books 21% BTW (tegen 6% voor exact dezelfde titel op papier) wat een e-book al meteen 15% duurder maakt. Hoewel ik de eerste ben die vind dat e-books te duur zijn, levert het structureel verlagen van de prijs meteen weer heel andere problemen op.

Er moet wat veranderen, daar zijn we het allemaal over eens. Wat er moet veranderen, daarover verschillen de meningen. Wat we in ieder geval moeten doen is blijven innoveren. Niet door te roepen dat we ‘innovatie moeten omarmen’ (BINGO!) maar door het daadwerkelijk te doen. Door kinderboeken in een cloud te zetten, zoals Boekenwolk doet, en te kijken wat er gebeurt. Door te experimenteren, online maar zeker ook offline, zoals deze week met Schrijvers op Tournee. En niet door maar wat te roepen en ondertussen alles in stand te houden. Want dan roepen we heel hard: BULLSHIT!

Wie maakt die kaart?

p.s. Timo Boezeman bleek ook al eens wat Bullshit Bingokaarten uit het boekenvak in een blog te hebben geplaatst, die weer andere aspecten van het vak belichten.

CRISIS OP DE BEURSVLOER VAN HET BOEKENVAK

Stand LibrisIk maakte gisteren mijn opwachting op de inkoopbeurs van Libris. Op deze beurs kunnen boekhandelaren die aangesloten zijn bij de organisatie aanschuiven bij de stands van de diverse uitgevers. Vertegenwoordigers laten de boeken zien die net verschenen zijn, of binnenkort uitkomen en noteren orders. Daarna schudden ze elkaar de hand en nemen afscheid van elkaar. Op naar de volgende.

Er staan normaal geen auteurs.

Uitgeverij Scriptum – die mijn boek Waanzinnige Plannen uitgeeft – vroeg of ik een dagje mee wilde draaien. Ze lieten een mooie poster maken en ik kreeg een apart tafeltje. Ze maakten een flyer (waarop boekhandels werden uitgenodigd om mij te boeken voor een lezing) en legden stapels van mijn boek neer. Ik vroeg of ik ook mijn Superhelden.nlboeken en het net verschenen prentenboek ´Billy de Kip´ mocht laten zien.

´Natuurlijk!´ zei de uitgever.

Zo´n antwoord was tien jaar geleden ongehoord geweest.

Spandoek BillyEven verderop was de stand van David en Goliat, waar Billy zijn eigen spandoek had. Net uit het zicht prezen de mensen van De Fontein hun fonds aan, waaronder de beide Superhelden.nltitels. En aan de andere kant van de beurs vertelde Meulenhoff over ´Het Oceaan aan het Eind van het Pad´ van Neil Gaiman, (waarbij ze er meestal bij vertelden, dat ik hem geïnterviewd had en volgend jaar bij hen als met een boek voor volwassenen debuteer.)

Het was een beetje een surrealistisch ervaring. Drie jaar geleden wist nog niemand wie ik was, en nu lag ik overal.

De bezoekers schoven aan bij Scriptum en het eerste dat mij opviel is dat iedereen kent, soms al tientallen jaren. Het titelaanbod werd doorgenomen en er werden aantallen genoteerd.

Bescheiden aantallen.

Aan het eind van het gesprek introduceerde de uitgever mijn boek en mij en schoven de boekhandelaren een tafeltje op. Ze schudde mij de hand en bekeken ‘Waanzinnige Plannen’. En dan gebeurde er steevast hetzelfde.

‘O, jij bent van Superhelden.nl!’

Waanzinnige PlannenWe spraken over Waanzinnige Plannen (het boek, maar ook hun eigen plannen voor de boekhandel) en ik gaf ze een gesigneerd leesexemplaar. Ze vroegen wanneer Superhelden3.nl verscheen, want daar was veel vraag naar.

We namen afscheid.

Tussendoor hobbelde ik naar de stand van David & Goliat om te vertellen over Billy. De vertegenwoordiger vertelde de boekhandels verbaasd dat de bestellingen al binnenkwamen, vóórdat de folder verstuurd was, omdat men als kennisgemaakt had met onze kip via Facebook. ‘En niet alleen twee of drie stuks,’ zei de vertegenwoordigster, ‘maar soms ook twintig of dertig!’

Externe prijzenDe catering was dramatisch. Mijn broodje Tex-Mex smaakte naar hondenvoer. Misschien kwam dat omdat de prijzen extern waren.

Het was niet druk. Veel boekhandels hebben het zwaar en nieuwe boeken inkopen kosten geld. Geld dat sommige winkels niet hebben. Dus komen ze niet naar de beurs en bestellen ze geen nieuwe titels.

Maar de crisis bood ook kansen. Ik hoorde van meerdere boekhandelaren dat ze muziek waren gaan verkopen, nadat de lokale cd-winkel failliet was gegaan. Een aantal winkels had hun oppervlak recent uitgebreid met horeca, andere gingen daar binnenkort mee beginnen. De Koperen Tuin in Goes had de horeca er juist uitgegooid en meer ruimte gegeven aan de kinderboeken. En met succes.

Er waren zelfs boekhandels die hun uitbreiding hadden gecrowdfund omdat hun klanten wél bereid waren om te investeren, in tegenstelling tot de bank. Er werden steeds meer activiteiten georganiseerd, lezingen gehouden.

Die winkels floreerden.

Ik kreeg een kijkje achter de schermen van het boekenvak, sprak gedreven, hardwerkende mensen die ondanks deze moeilijke tijd nog steeds hun hart en ziel in dit vak staken, die durfden te innoveren, die nieuwe titels inkochten – waaronder die van mij – om zich te onderscheiden van hun concurrenten. Ik zag mensen die als een kind zo blij werden van ‘Billy de Kip’, boekhandelaren die ‘Waanzinnige Plannen’ meenamen, niet alleen voor de winkel, maar ook voor zichzelf, omdat het bij hun ook bruiste. Ik sprak verkopers die een (gesigneerd) leesexemplaar van Superhelden.nl halen kwamen halen voor hun neefje, zoon of buurmeisje.

Het boekenvak heeft het moeilijk, maar is nog lang niet dood.

POLARE – EEN IJZINGWEKKENDE THRILLER OVER HET BOEKENVAK

Polare-Marcel-van-DrielOntwerp: Villa Grafica

Lees meer over de roman op de site van Boekenbijlage.