De PR-ramp die Polare heet

(Ontwerp: Villa Grafica)

(Ontwerp: Villa Grafica)

Blog Geupdate met reactie Centraal Boekhuis.

Met stomme verbazing heb ik de berichtgeving over de val van Polare gevolgd de afgelopen dagen. Verbazing over de uitspraken van de heren achter ProCures waarin ze alle schuld leggen bij uitgevers en Centraal Boekhuis, verbazing over de media die in veel gevallen het persbericht en de uitspraken van Polare klakkeloos publiceerden. En ik ben niet de enige. Achter de schermen van de Social Media verbazen uitgevers en boekhandelaren zich met mij mee.

‘Polare is willens en wetens de doodsteek toegebracht’, aldus Polare-woordvoerder Bart Maussen in de pers afgelopen dagen. Volgens de advocaat van ProCures, Arthur van der Kroef, is er zelfs sprake van een kartel.

Ik moest veel terugdenken aan de sluiting van mijn eigen winkel. Eind vorige eeuw opende ik De Schijfwereld, toen de grootste cd-romwinkel van Nederland. Na een jaar moest ik toegeven dat de markt minder groot was dan ik had ingeschat, dat ik niet tegen de aanbiedingen van mijn grootste concurrent Dynabyte op kon en dat met name de kosten voor huur en personeel te hoog waren om winst te kunnen maken. Mijn schulden waren inmiddels opgelopen tot 100.000 gulden.

PolareIk overlegde met leveranciers en maakte een reddingsplan. Sommige werkten mee, anderen wilden alleen nog maar onder rembours leveren. Dat laatste begreep ik. Ik kon van niemand eisen dat ze me zouden ondersteunen, ik kon het alleen maar vragen.

Volgens Arthur van der Kroef zijn het gebrek aan wil (van het CB en de uitgevers) en de disfunctionerende markt de oorzaak van dat Polare de eindstreep niet gaat halen. Geen woord over het eigen functioneren. Commissaris Cor Molenaar denkt zelfs aan een complot: ‘Als de marktleider gekilled wordt, dan kunnen de uitgevers met de zelfstandige boekhandels onderhandelen. Als je in een stad er één dood maakt, dan hebben de andere boekhandels vrij spel.’ Zijn medecommissaris Carel Bikkers zegt: ‘In alle gremia van het boekenvak zie je dezelfde personen. Het is een gesloten markt.’

Een half jaar later sloot ik alsnog De Schijfwereld. De schuld bedroeg inmiddels ruim anderhalve ton. Ik had mijn ambities niet waar kunnen maken. We gingen in onderhandeling met de schuldeisers. Ik verkocht mijn huis (dat kon toen nog) en maakte 60.000 gulden winst (dat kon toen nog). We boden de schuldeisers een afkoopsom aan van 1/3. Iedereen ging uiteindelijk akkoord. Na anderhalf jaar was ik schuldenvrij en een ervaring rijker. Maar nog veel belangrijker: ik kon iedereen recht in de ogen kijken. Een jaar later werkte ik met nagenoeg iedereen weer samen, toen ik bij ECI in dienst trad als Multimedia manager.

ECIECI is inmiddels failliet. Polare staat op het punt van omvallen. En het enige dat de eigenaren en directeuren doen is met hun vinger wijzen. Het ligt aan de markt. Het ligt aan de uitgevers. Het ligt aan het Centraal Boekhuis. Het ligt zelfs aan de gemeente Utrecht: ‘Zo strandde het plan om van Polare Utrecht het vlaggenschip te maken op tegenwerking van de gemeente Utrecht. Om onze nek bleven de dure panden hangen in gemeenten waar zowel een Selexyz- als een De Slegte-vestiging was. Die laatste zaten niet allemaal op A-locaties,’ aldus Molenaar in Boekblad.

Ondernemen is risico nemen. Als je de markt goed ingeschat hebt, je bedrijfsvoering goed is en je hebt geluk, dan verdien je geld. Zo niet, dan ga je dicht en neem je je verlies. Dat hoort bij het vak. Jij bent de ondernemer, jij bent verantwoordelijk voor je bedrijfsresultaat, niemand anders.

Polare‘We hebben fouten gemaakt, we hebben de markt niet goed ingeschat,’ zegt helemaal niemand van Polare. ‘We hebben geleerd van onze fouten en hopen dat personeel, publiek, uitgevers en Centraal Boekhuis ons een kans willen geven om te laten zien dat het wél kan,’ verklaart geen enkele commissaris. ‘En als we die kans niet krijgen, als we ons niet meer kunnen bewijzen, dan bedanken we iedereen voor het in ons gestelde vertrouwen en gaan we ons best doen een zo groot mogelijk deel van de schulden terug te betalen. We gaan zorgen dat ons personeel goed terecht komt. We nemen onze verantwoordelijkheid voor de situatie die wij veroorzaakt hebben, of op z’n minst niet hebben kunnen voorkomen.’

Zegt helemaal niemand.

CB-directeur Hans Willem Cortenraad verklaart op Boekblad.nl: ’Het gaat in de pers alleen maar over de vorm en niet over de inhoud. De inhoudelijke feiten die Polare meldt zijn onjuist. En wat dan wel de feiten zijn, dat ga ik niet nu uit de doeken doen. Zoals gezegd komen wij volgende week met het hele verhaal. Het verhaal van Maussen is heel suggestief. Ik kan nu alleen zeggen: wat hij vertelt klopt niet.’

De terughoudendheid van het CB valt deels te prijzen. Maar het boekenvak, het personeel en het publiek is gebaat met duidelijkheid, niet met beschuldigingen.

Het Centraal Boekhuis heeft inmiddels officieel gereageerd: ‘‘Polare heeft ons gevraagd een miljoenenschuld af te schrijven. Bovendien bleek uit een financiële analyse van het plan dat wij geen vertrouwen konden hebben in de toekomstige betalingen en aflossingen door Polare. Het financiële risico voor CB, en daarmee voor uitgevers en de sector als geheel, is ook naar de toekomst toe te groot. Daarnaast hebben verschillende uitgevers (zowel groot als klein) ons laten weten de leveringen aan Polare niet te willen hervatten,’ aldus het CB.

De verschillende beschuldigingen van Polare aan ons adres werpen wij ver van ons. Het spreekt voor zich dat CB – als logistiek dienstverlener – en de uitgevers belang hebben bij een zo groot en breed mogelijk afzetkanaal. Polare heeft echter al geruime tijd financiële problemen en een aanzienlijke betalingsachterstand bij CB. Wij vinden het dan ook spijtig dat het Polare niet gelukt is om tot een oplossing te komen die aan de positie van alle betrokken partijen recht doet.‘ Lees de volledige verklaring op Nu.nl.

Lees ook: ‘Polare: Het echte verhaal’

De teloorgang van Polare en het spook van de ontlezing

(Ontwerp: Villa Grafica)

(Ontwerp: Villa Grafica)

Ontlezing
‘Er wordt steeds minder gelezen
,’ zei Susan Smit gisteravond bij Pauw en Witteman. ‘Dat is een feit.’

Er worden in Nederland steeds minder boeken verkocht. Dát is een feit. Maar worden ze ook minder gelezen?

Ik betwijfel het.

DVDmarkt
In 2013 daalde de omzet op de dvd-markt met meer dan 20%. ‘Er wordt in Nederland steeds minder film en televisieseries gekeken!´ Riep helemaal niemand. Uiteraard niet! Je hoeft de gesprekken maar te volgen op Twitter, Facebook of bij de koffiemachine. Iedereen heeft een mening over de laatste acht afleveringen van Breaking Bad, ondanks dat de VPRO ze pas vanaf maart 2014 uitzendt, de dvdbox nog niet verschenen is en ze nog niet op Netflix staan. Als je iets wilt zien, dan kan dat, betaald of niet. Zou dat met lezen echt anders zijn?

Ik geloof er niets van.

Kobo_ereader_touch_black_frontEngelse boeken
Vroeger kocht ik mijn Engelse boeken bij Amazon.com. Mijn geld kwam niet in Nederland terecht. Een paar jaar later schafte ik ze aan bij The American Book Centre, bestelde ze bij Broese Kemink of via Bol.com. Dat is Nederlandse omzet. Inmiddels heb ik een Kindle en gaat mijn geld weer naar de USA. Sinds ik een e-reader heb, lees ik alleen maar meer, maar het geld dat ik uitgeef is niet zichtbaar in de Nederlandse boekenomzet.

Ben ik de enige? Vast niet.

Wel koop ik substantieel minder boeken om cadeau te geven. Hoe komt dat? Omdat ik steeds vaker te horen krijg: ‘die titel heb ik al op mijn iPad staan.’ ‘Heb je daar ook voor betaald?’ vraag ik dan voorzichtig.

Nee.

Polare
Vanaf vandaag zijn alle Polarewinkels gesloten. Volgens de directeur is dat tijdelijk. ‘De Polare-winkels blijven zo kort mogelijk dicht’, zei de directeur Jan van de Wouw bij Pauw & Witteman. ‘Ik hóóp dat ik ze morgen weer kan openen. Ze zijn gesloten om te voorkomen dat er beslag wordt gelegd.

Polare BolDe ‘schuld’ lag bij het Centraal Boekhuis en de uitgevers, zei hij impliciet, die geen drie miljoen wilden investeren in een prachtig winkelconcept. Op Twitter werd de man afgemaakt. ‘Manager van #polare lijkt net zo liefdeloos over boeken te praten als zijn winkels,’ zei Sywert van Lienden. ‘Die directeur heeft wel een slecht verhaal, leiderschap en visie ontbreekt,’ aldus JanHenk Bouman. ‘Gasten bij #penw reageren alsof we nog in voor internet tijdperk leven en niemand online kopen of illegaal e-books lezen,’ vulde Irene Vonkeman terecht aan.

Wie ontlezing met harde cijfers kan staven, is een held. Erover beginnen omdat ’n paar boekwinkels sluiten, vind ik een zwaktebod,’ twitterde mr. John Lapré. Toch kwamen alle clichés weer langs: het lag aan de iPad, aan de kinderen die hun aandacht over steeds meer media moeten verdelen.

Ontlezing
Maar lezen kinderen écht minder? Uit een onderzoek in 2006 bleek het tegendeel. Toen was er ook al internet, toen waren er ook al games. Ook toen waren er kinderen die lazen en kinderen die nooit een boek aanraakten. Zijn al die lezers ineens minder gaan lezen?

Ik geloof er niets van. En deze cijfers laten een heel ander verhaal zien:

leesplezier

Monitor/meting 2012-2013 ‘Lezen meten – een basis voor beleid’

Waarom vind ik het zo belangrijk om het spook van de ontlezing te benoemen? Omdat er tegen spoken niet te vechten valt! Zodra het woordje ‘ontlezing’ valt gooit de halve branche haar handen fatalistisch in de lucht. ‘Er wordt nou eenmaal minder gelezen, dat is een feit.’

De daling in verkoop is mijns inziens een verschuiving. Zoals Leander Tijdhof twitterde: ‘Ik begrijp commotie over voortbestaan van het boek niet helemaal. Iedereen weet toch dat mediagebruik al jaren verandert?’

foto(10)Precies. Er wordt nog volop gelezen, boeken bereiken de klanten wel degelijk. Er wordt alleen niet altijd voor betaald.’ Omdat ze ‘illegaal’ zijn gedownload. Of omdat ze tweedehands worden aangeschaft. En áls er voor betaald wordt, dan niet altijd in de boekwinkel en niet altijd in Nederland. Dáár ligt de uitdaging: zorgen dat de klanten onze boeken weer willen (en kunnen!) kopen. Bij ons, de uitgevers, schrijvers en (online) boekhandel.

Het gaat niet over ontlezing, maar over slecht geleide boekwinkels,’ twitterde Anneke Dirkx. Het had de kop van dit blog kunnen zijn.

Daan van der Valk, boekverkoper van het jaar 2012 en werkzaam bij H. de Vries Boeken in Haarlem, zegt er dit over: ‘Boeken verkopen is een vak, dat doe je met passie en kennis van zaken. Je luistert naar de markt en je klanten. Je bent niet bang voor nieuwe ontwikkelingen, je durft keuzes te maken. Het gaat meer dan om alleen maar geld, boekwinkels die vanuit een hoofdkantoor volgepropt worden en centraal gestuurd worden is niet meer van deze tijd! Een goed voorbeeld zag ik afgelopen jaar in de VS, de grote centrale ketens zijn omgevallen. In het afgelopen jaar zijn 400 nieuwe onafhankelijke zelfstandige boekhandels succesvol gestart waar ik echt goede voorbeelden van heb gezien: kleinschaliger, persoonlijker. Leve de zelfstandige onafhankelijke boekhandel!

Amen.

SUPERHELDEN.NL (BIJNA) UITVERKOCHT!

 

Update: Er zijn nog 274 exemplaren gevonden bij het Centraal Boekhuis die nog een 9,95 sticker kregen. Deel 1 is dus vanaf vandaag weer leverbaar! (Maar voor hoe lang, weet ik niet).

Begin dit jaar droogden de verkopen van Superhelden.nl langzaam op. We hadden er meer dan 5.000 van verkocht, dus we klaagden niet. En de laatste 1.000 kropen met enkele tientallen per maand het magazijn van het Centraal Boekhuis uit, dus ze kwamen vast wel een keer op.

Omdat deel twee pas na de kinderboekenweek zou verschijnen, besloot de uitgever om het eerste deel tijdelijk in prijs te verlagen. De verkopen stegen direct, maar niet enorm. Voorlopig hadden we nog wel voldoende voorraad.

En toen verscheen het tweede deel.

En toen werd deel 1 massaal nabesteld.

En toen kreeg ik berichtjes via Facebook van boekhandels waarom deel 1 tijdelijk niet leverbaar was.

En toen ging ik de uitgever bellen.

En toen bleek deel 1 uitverkocht.

Fuck.

‘Gefeliciteerd, man! Herinner me nog dat het nog maar een plan was…’ twitterde Wouter Nieuwenhuizen mij net. Ik zocht het net even op: dat was op 1 november 2010, iets meer dan twee jaar geleden.

Fuck.

Pardon my French.

En nu? De laatste paar honderd exemplaren liggen in de diverse boekhandels. De uitgever bekijkt of een herdruk rendabel is. Van het E-book zijn er nog genoeg [sic] en deel twee ligt overal in overvloed.

En ga ik verder met deel drie, als mij dat vandaag nog lukt.