De PR-ramp die Polare heet

(Ontwerp: Villa Grafica)

(Ontwerp: Villa Grafica)

Blog Geupdate met reactie Centraal Boekhuis.

Met stomme verbazing heb ik de berichtgeving over de val van Polare gevolgd de afgelopen dagen. Verbazing over de uitspraken van de heren achter ProCures waarin ze alle schuld leggen bij uitgevers en Centraal Boekhuis, verbazing over de media die in veel gevallen het persbericht en de uitspraken van Polare klakkeloos publiceerden. En ik ben niet de enige. Achter de schermen van de Social Media verbazen uitgevers en boekhandelaren zich met mij mee.

‘Polare is willens en wetens de doodsteek toegebracht’, aldus Polare-woordvoerder Bart Maussen in de pers afgelopen dagen. Volgens de advocaat van ProCures, Arthur van der Kroef, is er zelfs sprake van een kartel.

Ik moest veel terugdenken aan de sluiting van mijn eigen winkel. Eind vorige eeuw opende ik De Schijfwereld, toen de grootste cd-romwinkel van Nederland. Na een jaar moest ik toegeven dat de markt minder groot was dan ik had ingeschat, dat ik niet tegen de aanbiedingen van mijn grootste concurrent Dynabyte op kon en dat met name de kosten voor huur en personeel te hoog waren om winst te kunnen maken. Mijn schulden waren inmiddels opgelopen tot 100.000 gulden.

PolareIk overlegde met leveranciers en maakte een reddingsplan. Sommige werkten mee, anderen wilden alleen nog maar onder rembours leveren. Dat laatste begreep ik. Ik kon van niemand eisen dat ze me zouden ondersteunen, ik kon het alleen maar vragen.

Volgens Arthur van der Kroef zijn het gebrek aan wil (van het CB en de uitgevers) en de disfunctionerende markt de oorzaak van dat Polare de eindstreep niet gaat halen. Geen woord over het eigen functioneren. Commissaris Cor Molenaar denkt zelfs aan een complot: ‘Als de marktleider gekilled wordt, dan kunnen de uitgevers met de zelfstandige boekhandels onderhandelen. Als je in een stad er één dood maakt, dan hebben de andere boekhandels vrij spel.’ Zijn medecommissaris Carel Bikkers zegt: ‘In alle gremia van het boekenvak zie je dezelfde personen. Het is een gesloten markt.’

Een half jaar later sloot ik alsnog De Schijfwereld. De schuld bedroeg inmiddels ruim anderhalve ton. Ik had mijn ambities niet waar kunnen maken. We gingen in onderhandeling met de schuldeisers. Ik verkocht mijn huis (dat kon toen nog) en maakte 60.000 gulden winst (dat kon toen nog). We boden de schuldeisers een afkoopsom aan van 1/3. Iedereen ging uiteindelijk akkoord. Na anderhalf jaar was ik schuldenvrij en een ervaring rijker. Maar nog veel belangrijker: ik kon iedereen recht in de ogen kijken. Een jaar later werkte ik met nagenoeg iedereen weer samen, toen ik bij ECI in dienst trad als Multimedia manager.

ECIECI is inmiddels failliet. Polare staat op het punt van omvallen. En het enige dat de eigenaren en directeuren doen is met hun vinger wijzen. Het ligt aan de markt. Het ligt aan de uitgevers. Het ligt aan het Centraal Boekhuis. Het ligt zelfs aan de gemeente Utrecht: ‘Zo strandde het plan om van Polare Utrecht het vlaggenschip te maken op tegenwerking van de gemeente Utrecht. Om onze nek bleven de dure panden hangen in gemeenten waar zowel een Selexyz- als een De Slegte-vestiging was. Die laatste zaten niet allemaal op A-locaties,’ aldus Molenaar in Boekblad.

Ondernemen is risico nemen. Als je de markt goed ingeschat hebt, je bedrijfsvoering goed is en je hebt geluk, dan verdien je geld. Zo niet, dan ga je dicht en neem je je verlies. Dat hoort bij het vak. Jij bent de ondernemer, jij bent verantwoordelijk voor je bedrijfsresultaat, niemand anders.

Polare‘We hebben fouten gemaakt, we hebben de markt niet goed ingeschat,’ zegt helemaal niemand van Polare. ‘We hebben geleerd van onze fouten en hopen dat personeel, publiek, uitgevers en Centraal Boekhuis ons een kans willen geven om te laten zien dat het wél kan,’ verklaart geen enkele commissaris. ‘En als we die kans niet krijgen, als we ons niet meer kunnen bewijzen, dan bedanken we iedereen voor het in ons gestelde vertrouwen en gaan we ons best doen een zo groot mogelijk deel van de schulden terug te betalen. We gaan zorgen dat ons personeel goed terecht komt. We nemen onze verantwoordelijkheid voor de situatie die wij veroorzaakt hebben, of op z’n minst niet hebben kunnen voorkomen.’

Zegt helemaal niemand.

CB-directeur Hans Willem Cortenraad verklaart op Boekblad.nl: ’Het gaat in de pers alleen maar over de vorm en niet over de inhoud. De inhoudelijke feiten die Polare meldt zijn onjuist. En wat dan wel de feiten zijn, dat ga ik niet nu uit de doeken doen. Zoals gezegd komen wij volgende week met het hele verhaal. Het verhaal van Maussen is heel suggestief. Ik kan nu alleen zeggen: wat hij vertelt klopt niet.’

De terughoudendheid van het CB valt deels te prijzen. Maar het boekenvak, het personeel en het publiek is gebaat met duidelijkheid, niet met beschuldigingen.

Het Centraal Boekhuis heeft inmiddels officieel gereageerd: ‘‘Polare heeft ons gevraagd een miljoenenschuld af te schrijven. Bovendien bleek uit een financiële analyse van het plan dat wij geen vertrouwen konden hebben in de toekomstige betalingen en aflossingen door Polare. Het financiële risico voor CB, en daarmee voor uitgevers en de sector als geheel, is ook naar de toekomst toe te groot. Daarnaast hebben verschillende uitgevers (zowel groot als klein) ons laten weten de leveringen aan Polare niet te willen hervatten,’ aldus het CB.

De verschillende beschuldigingen van Polare aan ons adres werpen wij ver van ons. Het spreekt voor zich dat CB – als logistiek dienstverlener – en de uitgevers belang hebben bij een zo groot en breed mogelijk afzetkanaal. Polare heeft echter al geruime tijd financiële problemen en een aanzienlijke betalingsachterstand bij CB. Wij vinden het dan ook spijtig dat het Polare niet gelukt is om tot een oplossing te komen die aan de positie van alle betrokken partijen recht doet.‘ Lees de volledige verklaring op Nu.nl.

Lees ook: ‘Polare: Het echte verhaal’

Ontlezing is een feit

NRCOntlezing
‘Feit is: we lezen steeds minder boeken,’
staat er op de voorpagina van de NRC Next. Feit. Dat is iets anders dan een aanname. Feiten zijn gebaseerd op cijfers. Bewijst de krant vandaag mijn ongelijk? Zat ik er met mijn blog van vorige week helemaal naast?

Maar in de krant blijkt het alleen over gedrukte media te gaan. ‘De tijd die Nederlanders besteden aan het lezen van gedrukte media daalt,’ schrijft NRC. De cijfers zijn op basis van het aantal verkochte (algemene) boeken dat al jaren daalt.

Geen woord over e-books.

Ex-lezer
Wie niet leest, leeft maar een keer,’ schrijft Christiaan Weijts in het hoofdartikel in de krant. ‘Ik gun het [lezen] vooral de niet-lezers of ex-lezers.’ En: ‘Waarom zijn steeds minder mensen bereid zo’n relatieve geringe inspanning te leveren die hun leven onmiskenbaar verrijkt.

Mooie woorden, die mij als lezer en schrijver raken. Maar is het waar? Wordt er echt minder gelezen?

Verderop in de krant – in een stuk over Polare – schrijft Maarten Asscher (directeur Athenaeum boekhandel): ‘Het aandeel e-books in de omzet bedroeg slechts 3,2 procent. Na jaren van optimistisch gepraat van digitale goeroes ziet het er nog steeds niet naar uit dat Nederland massaal overstag gaat voor het digitale lezen, laat staan dat er op dit punt van een revolutie sprake kan zijn. Ook dit kan het acute probleem niet zijn.’

spotify-logo-primary-vertical-light-background-rgbWat er mist in dit betoog, is het woordje ‘betaalde’ – als in ‘betaalde e-books’ en ik moet meteen denken aan de muziekindustrie: De muziekindustrie stortte namelijk niet in elkaar door betaalde downloads, maar door onbetaalde. En pas nu – door iTunes en Spotify – begint de business weer uit het dal te klimmen.

Meerdere mensen uit mijn omgeving – veellezers! – hebben al jaren geen boeken meer gekocht of geleend omdat ze deze ‘gratis’ krijgen. Nederlandse literatuur, alle ‘Game of Thronesboeken,’ zelfs ‘Joyland’ van Stephen King, een boek dat officieel niet eens als e-book verkrijgbaar is. Deze mensen lezen meer dan ooit! Maar niet betaald…

Ook over de tweedehandsmarkt wordt met geen woord gerept in de krant. Maar sinds Bol.com met succes tweedehands boeken verkoopt via de site, gaat het slecht met De Slegte. Is dat toeval? Marktplaats, boekwinkeltjes.nl, wat is de impact van deze sites op de handel?

Ik weet het niet. Maar ik weet wel dat deze omzet niet terecht komt in de algemene cijfers.

tweedehands boekenIn een Wired artikel uit 2012, zegt Sam Missingham, co-founder van Future Book: ‘Amazon’s second hand market has revolutionized the way people buy second hand books. There’s almost no book I can’t buy now if I want a copy — 10 years ago I could have taken a year scouting through second hand shops and still not have found what I want. Now one five-second search on Amazon and you can have it delivered to your door.’

Zou dat in Nederland zo heel erg anders zijn? Zou een deel van de omzet niet verschuiven naar tweedehands, als gevolg van de crisis? En wat dacht je van al die ongelezen boeken in de kast? Uit een onderzoek uit 2012 blijkt dat er veel meer boeken worden gekocht dan gelezen. Is het mogelijk dat – om geld te besparen – de ongelezen boeken nu tevoorschijn worden gehaald?

Ik weet het niet. Uit het zelfde onderzoek blijkt overigens dat er al jaren een dalende trend is qua lezen. Maar eentje die geen gelijke tred houdt met de verkoop van boeken. Zou dat er aan de hand zijn? Wordt er al jaren minder gelezen, maar blijft men stug boeken kopen die op de plank liggen te verstoffen en zijn we daar nu mee opgehouden?

Zelf lees ik steeds meer. Ik betaal ook voor mijn boeken. Maar ja, wel aan Amazon die ze in enkele seconden op mijn Kindle zet. Daar heeft de Nederlandse boekhandel ook niks aan.

dvdsFeit is dat er steeds minder dvd’s worden verkocht, maar er wordt niet minder gekeken. Er wordt steeds minder voor muziek betaald, maar niet minder geluisterd. Maar wanneer de omzet van algemene boeken daalt, wordt er volgens krant en boekenbranche automatisch minder gelezen, dat is kennelijk een feit.

Waarom blijf ik hier zo op hameren? Ben ik de Don Quixote van het boekenvak, strijdend tegen de windmolens van de ontlezing? Waarom wil ik de onderste steen boven hebben wat betreft de oorzaak van de terugval in verkoop van boeken?

Omdat het cruciaal is voor de toekomst van ons vak! Als er daadwerkelijk minder gelezen wordt, dan moet de branche een andere strategie volgen. Dan moeten we de lezer terug zien te halen, boeken en verhalen weer interessant maken, bibliotheken openen in plaats van sluiten, lezen (nog) belangrijker maken op scholen.

1276_books_everyone_should_readMaar als het lezen verschuift van gedrukt naar digitaal, van betaald naar onbetaald, dan moeten we inzetten op meer e-books met lagere prijzen, op lezen in de cloud. Dan moeten we de grote boekhandels weer aantrekkelijk maken voor de consument, met het juiste aanbod en de beste service. Dan gaat het om beschikbaarheid en betaalbaarheid, zowel online als offline. Dan gaat het er om dat we de consument weer laten betalen voor onze content. Zodat het leuk én rendabel blijft voor schrijvers, uitgevers en boekhandelaren om prachtige boeken te maken, te verkopen en daarmee het leven van de lezer te verrijken.

WAAROM POLARE & BRAVE NEW BOOKS WAANZINNIGE PLANNEN ZIJN

PolareEr gebeurt eindelijk iets in de boekenbranche en toch wordt er voornamelijk geklaagd. En dat is onterecht.

Het is een Waanzinnig Plan. Voeg een noodlijdende boekhandelsketen (Selexyz) samen met de bekendste tweedehandsboekenverkopers van Nederland (De Slegte) en laat ze samen oude én nieuwe boeken verkopen. Via winkels, via het internet en via een app. De combinatie van oude en nieuwe boeken is (offline) vrij ongewoon en niemand weet of het gaat lukken. Maar eigenaren ProCures durven tenminste te experimenteren.  En doet moet aangemoedigd worden.

En wat doen wij? Wij klagen over de naam.

Ja, ik maakte er ook een persiflage op. Grappen moeten altijd gemaakt worden, want zonder humor heeft het leven geen zin. Maar waarom zie ik geen serieuze analyses van het concept? Waarom gaat men niet in op de vernieuwende aspecten van Polare? Waarom laat NRC in hun artikel vooral mensen aan het woord die iets van de naam vinden?

Brave New BooksHet is een Waanzinnig Plan. Een bekende uitgever (Singel Uitgevers), de grootste online boekverkoper (Bol.com) en een self-publishing company (mijnbestseller.nl) bieden een concept aan waarbij auteurs hun eigen boeken op grote schaal zelf uit kunnen geven. Dat is op zich niets nieuws. Maar dit zijn grote spelers die erachter zitten! En dat gaat effect hebben. Komen er hierdoor meer boeken uit? You bet. Gaan er betere boeken verschijnen? Wie weet? Slechtere? Altijd. Maar het is voor het eerst dat (beginnende) auteurs op grote schaal hun waar aan kunnen bieden, zowel op papier als digitaal. Amazon is groot geworden met dat concept. En reken er maar op dat de eventuele fastsellers er door uitgeverij Singel snel uitgepikt gaan worden.

En wat doet de branche? Die klaagt over een teveel aan aanbod en een tekort aan kwaliteit. Erwin Blom schreef een uitstekende analyse en zette de zuurste reacties op een rij.

De branche klaagt al jaren dat er nu eindelijk iets moet gebeuren in het vak. Maar nu het zover is, is het niet goed genoeg. Want in ons hart willen we die veranderingen helemaal niet! Wij willen het liefst dat het allemaal hetzelfde blijft, want dat is veilig.

In mijn boek ‘Waanzinnige Plannen! – en hoe ze realiseren’ staat de volgende passage: “De onverzettelijke mens is degene die bergen verzet. Om urgentie in te brengen, is een zekere mate van koppigheid nodig. Om excellent te zijn én te blijven, moet je iets anders kunnen dan iedereen om je heen. Integer zijn betekent óók het gebrek aan integriteit bij anderen niet accepteren. Onverzettelijk zijn, roept reacties op bij anderen en die zijn niet alleen maar positief. Want mensen die geconfronteerd worden met hun eigen gebrek aan urgentie, excellentie of integriteit, worden soms heel boos. Op zichzelf, maar ook op jou. Want jij houdt ze een spiegel voor, dat het ook anders kan. Je krijgt te maken met jaloezie, met mensen die het beter weten. Mensen gaan je vertellen dat het best een stapje langzamer mag, dat het helemaal niet erg is als je project mislukt, dat je veel te veel hooi op je vork hebt genomen, dat het eigenlijk helemaal niet mogelijk is wat jij wilt. Sommige mensen zien je liever falen dan slagen.”

Weet je nou wat het mooie is? Dat Polare en Brave New Books zich helemaal niet storen aan al die reacties. Die kijken maar naar één ding en dat is de klant. En zo hoort het.

POLARE – EEN IJZINGWEKKENDE THRILLER OVER HET BOEKENVAK

Polare-Marcel-van-DrielOntwerp: Villa Grafica

Lees meer over de roman op de site van Boekenbijlage.

BOEKRECENSIE: THE SHINING GIRLS – LAUREN BEUKES

The Shining GirlsEnglish below

Het zijn van die boeken waarvan de roem zich al vooruit snelt. Vorig jaar was dat ‘De Bijzondere Kinderen Van Mevrouw Peregrine’ en in 2011 ‘Het Nachtcircus’. Dit jaar gaat iedereen het hebben over ‘The Shining Girls’ van Lauren Beukes.

Beukes is een Zuid-Afrikaanse schrijfster die naam maakte met de cyberpunkroman ‘Moxyland’ en de Arthur C. Clarke Award won voor haar opvolger ‘Zoo City,’ (een boek dat op het punt stond om ‘out-of-print’ te raken, toen ze de prijs won). In eerste instantie hoorde ik over haar, omdat ik de volgende quote tegenkwam op internet en gebruikte in mijn boek ‘Waanzinnige Plannen’:

‘Maar de waarheid is dat de prijs van succes net zo hoog is als die van mislukken: het schrijven van dat verdomde boek.’

De quote kwam uit een recent interview met Beukes. Nadat haar boek ‘Zoo City’ de prestigieuze Arthur C. Clarke Award won, werd er door verschillende uitgevers druk geboden op haar nieuwe manuscript ‘The Shining Girls’ over een tijdreizende seriemoordenaar. (Zo’n idee waarvan ik als schrijver denk: waarom heb ík dat niet bedacht?) Ze verkocht haar boek aan HarperCollins voor een behoorlijk bedrag en schreef een blog over haar hectische week. Lauren eindige haar betoog met de volgende woorden: ‘Ik hield er rekening mee dat er nu Heel Erge Dingen zouden gebeuren. Ik bedoel, tegenover dit alles moet toch wel een verschrikkelijke prijs staan? Maar de waarheid is dat de prijs van succes net zo hoog is als die van mislukken: het schrijven van dat verdomde boek. Dat is het enige wat telt. Dat is het enige wat ertoe doet. En het is nog steeds hard werken.’ Lees het hele interview hier.

Ik herkende dat. Aan ‘De Sprookjesspeurders’ (een boek dat bij De Slegte eindigde) heb ik net zo hard (en met net zoveel plezier) gewerkt als aan het veel succesvollere Superhelden.nl. Wat ik er van leerde, was dat je maar het beste plezier kunt hebben in wat je doet, ongeacht het eindresultaat. Dat is het enige waar je toch geen invloed op kan uitoefenen.

Zodra ‘The Shining Girls’ verscheen, downloadde ik het op mijn Kindle. En de afgelopen weken las ik tussen het schrijven door over seriemoordenaar Harper Curtis en heldin Kirby Mazrachi.

Het is een geweldig uitgangspunt: een tijdreizende seriemoordenaar. Maar in de handen van een mindere schrijver wordt zoiets al snel een gimmick. Gelukkig is Lauren Beukes geen gewone schrijver en The Shining Girls geen gewoon boek. Het is een aangrijpend verhaal, met het beste vrouwelijke personage sinds lange tijd. Kirby is iemand waar je verliefd op wordt. Nadat zij een aanval van Harper ternauwernood overleefd, gaat zij zelf op zoek naar haar bijna-moordenaar. Kirby is grappig, sterk, kwetsbaar en imperfect. Seriemoordenaar Harper is minder origineel, net als het einde van het boek, maar dat zijn slechts kleine bezwaren. ‘The Shining Girls’ is een van de beste boeken van 2013 en een absolute aanrader.

Het boek is nu verkrijgbaar in het Engels en verschijnt 13 juni in de Nederlandse vertaling bij Uitgeverij Cargo/Bezige Bij onder de titel ‘Stralende meisjes.’

BOOK REVIEW: THE SHINING GIRLS – LAUREN BEUKES

There are those kind of books which fame precedes them. Last year it was “The Special Children Of Mrs. Peregrine’ and in 2011: ‘The Night Circus’. This year’s most discussed book will be ‘The Shining Girls’ by Lauren Beukes.

Beukes is a South African writer who made her name with the cyberpunk novel ‘Moxyland’ and won an Arthur C. Clarke Award for her successor ‘Zoo City’. (a book that was about to go out-of-print, when she won the prize).

The first time I learned of Beukes was when I came across the following quote on-line (which I used in my book ‘Waanzinnige Plannen”:

“But the truth is that success comes at the same price as failure: writing the damn book.”

The quote comes from a recent interview with Beukes. After her book ‘Zoo City’ won the prestigious Arthur C. Clarke Award, several publishers made offers for her new manuscript ‘The Shining Girls’ about a time-traveling serial killer. (An idea of which I ask myself: Why didn’t I think of that?)

She sold her book to HarperCollins for a decent amount and wrote a blog about her hectic week. Lauren ended her blog with the following sentence:

“I’ve been waiting for Very Bad Things to happen. I mean, this all has to come at a terrible price right? But the truth is that success comes at the same price as failure: writing the damn book. That’s what counts. That’s all that matters. And it’s still hard work. ” Read the whole interview here.

I can echo this statement. I worked just as hard (and had just as much fun) while writing ‘Sprookjes Speurders’ (which ended up in a sale) as when I wrote the much more successful Superhelden.nl. What I learned was that you at least should take pleasure from doing what you do, regardless of the endresult is successful or not. Which is something you can’t (really) control.

Once ‘The Shining Girls’ was published, I downloaded it on my Kindle. And the past few weeks, in between my own writing projects, I’ve been reading about serial killer Harper Curtis and heroine Kirby Mazrachi.

It’s a great concept: a time-traveling serial killer. But in the hands of a lesser writer this can quickly turn into a gimmick..

Fortunately, Lauren Beukes is no ordinary writer and The Shining Girls is no ordinary book. It is a gripping story, with the best written female character in a long time. Kirby is someone you fall in love with. After she narrowly survives an attack by Harper, she goes looking for her almost-killer. Kirby’s funny, strong, vulnerable and imperfect. Serial killer Harper is less original, as is the the ending of the book, but those are just minor complaints. ‘The Shining Girls’ is one of the best books of 2013 and an absolute must-read.

The book is available now in English in regular old-tree version and the digital variety and will be published in The Netherlands on june 13th at Cargo/Bezige Bij.

Translation by Calliope den Ouden