GEEN E-BOOKS IN DE E-BIEB

E-book sin de bieb

De E-bieb gaat schrijvers kosten’ blogde ik eerder. Dit was naar aanleiding van de plannen van staatssecretaris Zijlstra om een digitale bibliotheek te starten. Ik maakte mij daar zorgen over, net als mijn collega Ted van Lieshout. Gisteren werd er een brief van minister Bussemaker gepubliceerd waaruit blijkt dat bibliotheken het recht niet hebben om e-books uit te lenen.  Wat Zijlstra wilde, blijkt helemaal niet te mogen.

Een fikse streep door de rekening voor de bibliotheken, maar voor de branche is het misschien wel een geschenk.

Natuurlijk zijn wij niet tegen het uitlenen van e-books door bibliotheken. Lezen verschuift tenslotte van papier naar digitaal, zelfs de meest traditionele schrijvers en uitgevers ontkennen dat niet (meer). In Amerika lag het marktaandeel van e-books eind 2012 op 22% en het is niet onwaarschijnlijk dat we hier op niet al te lange termijn op een vergelijkbare verhouding uitkomen. En een deel van die digitale boeken zal gelezen worden via de bibliotheek, net zoals dat nu met papieren boeken het geval is. En dat is een goede zaak.

Toch is er een verschil tussen het lenen en kopen van een papieren boek enerzijds, en het lenen en kopen van een e-book anderzijds. Een papieren boek lees je, zet je in je kast of geef je cadeau. Een geleend boek breng je weer terug naar de bibliotheek. Bij e-books ligt dat anders: een gekocht e-book staat in de cloud, een geleend e-book ook. Als het prijsverschil tussen een geleend en een gekocht e-book net zo groot is als bij papieren boeken nu, dan koopt nooit meer iemand iets. Waarom zou je 15 euro neertellen om een digiboek te licenceren (je hebt een e-book namelijk niet in je bezit) als je bij de bibliotheek dubbeltjes betaalt voor exact hetzelfde digitale exemplaar? Ik zou het wel weten!

Maar als iedereen leent in plaats van koopt, gaat het huidige businessmodel van schrijvers, uitgevers en boekhandels onderuit. Dan kunnen boekhandels én webwinkels wel sluiten, uitgevers zichzelf opdoeken en schrijvers een andere baan gaan zoeken. Want van dubbeltjes kan niemand leven.

Ontwikkelingen hou je niet tegen, hoor ik vaak. Dat klopt. Maar veel ontwikkelingen zijn het gevolg van marktwerking. Buurtsupers verdwijnen, grote supermarktketens verschijnen. Boekhandels sluiten, webwinkels komen op. Dat is in sommige gevallen erg jammer, maar ook een teken van een veranderende maatschappij. Jammer, maar helaas. Maar daar was in dit geval geen sprake van! Het plan van de bibliotheken had niets met marktwerking te maken, het was gesubsidieerd plan waar maar liefst 30 miljoen euro tegenaan werd gegooid. Geld waar de uitgevers en schrijvers geen cent van gingen zien, om het nog niet eens te hebben over de boekwinkels.

Nogmaals, bibliotheken hebben een functie en dat is het beschikbaar stellen van boeken aan een groot publiek. Dat geldt óók voor e-books. Er moet dus een oplossing gevonden worden die werkt voor zowel de bibliotheken, de lezers, de uitgevers én de schrijvers. Misschien dat er nu gepraat kan worden, met bijvoorbeeld de Lira, over een systeem waar iedereen blij van wordt, in plaats van dat de branche voor een voldongen feit wordt geplaatst.

Ook Ted van Lieshout schreef vandaag een blog over het nieuws.

BLOGS OVER DE E-BIEB

Schrijver en collega Ted van Lieshout heeft een vervolgblog geschreven, dat – in navolging van alle grote blockbusters in de bioscoop – De bibliotheek gaat digitaal (2) heet. Daarin vertelt hij onder andere dat de VVL (Vereniging van Letterkundigen) hierover in gesprek is met de LIRA (zeg maar de BUMA/STEMRA van de boeken). Het blog is een vervolg op zijn grote hit De bibliotheek gaat digitaal waarop een flinke discussie gaande is.

Waar ook fiks gediscusieerd wordt, is op mijn eigen blog E-bieb gaat schrijvers kosten waarop sommige mensen het zelfs – gulp! – niet met mij eens zijn! Het moet niet veel gekker worden.

Een andere collega van mij is Netty van Kaathoven. Zij doet mee aan de pilot van de digitale bibliotheek en schrijft daarover op haar blog Mijn boeken in de digibieb. Een aanrader om ook de andere kant van de zaak te lezen.

Inmiddels zijn er ook kamervragen over gesteld.

Als er nog meer mensen over dit project schrijven, dan hoor ik dat graag, dan zet ik ze hierbij.