Wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen

freeIk krijg nog steeds veel reacties op mijn blog ‘Je hebt helemaal geen budget om voor niks te werken!’. Freelancers zijn het helemaal zat om onder het mom van ‘gratis publiciteit’ hun werk onbetaald uit te moeten voeren. Ze sturen mij afbeeldingen – zoals deze hiernaast –  of voorbeelden uit hun eigen praktijk, zoals Sanne Roemen die schreef:

‘Uit mijn hart gegrepen dit stuk. Ik doe het ook niet. Ook niet “eens informeel sparren” of “een informele ontmoeting”. Dat draait namelijk altijd uit op gratis advies en coaching. Klanten die zeggen dat het voor acquisitie is, of voor de toekomst zeg ik: “oké, dan betaal je gewoon mijn factuur en dan kan ik je een korting geven op een eventueel vervolg”. Zijn ze meteen stil.’

Een sterk staaltje van ‘voor de publiciteit’ kwam recent van de NS die illustrators vroeg een trein te illustreren. In ruil voor de rechten kon je zowaar een enkeltje (!) Berlijn winnen. Illustrator Suzanne de Riet schreef er het blog ‘NS ontwerpwedstrijd. Schaam je diep, NS!’ over.

Maar mag je dan nooit voor niks werken?

Tuurlijk wel! Zoals Erwin Blom schreef op mijn Facebookpagina: ‘Wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen.’

Maar wat doe je dan wel voor niks? Nou, bijvoorbeeld:

1. Vrijwilligerswerk

medewerkers_pandVrijwilligerswerk is altijd erg belangrijk geweest in mijn leven. Toen ik begin twintig was en werkeloos, werkte ik in het Luxor Theater in Zutphen. In ruil voor kaartjes scheuren en bier tappen, mocht ik zoveel films zien als ik wilde. Het was enorm dankbaar werk. Het theater draaide prachtige arthousefilms waar commercieel geen markt voor was. Daarnaast gaf het mij (en vele anderen) een gevoel van vervulling. Wat wij deden was belangrijk, wij waren belangrijk, zelfs al zat er verder niemand op ons te wachten. Hoe belangrijk, realiseerde ik mij toen ik een paar weken geleden op de reünie van het Luxor Theater was. 25 jaar bestond het theater inmiddels en ik was één van de eersten die er werkten.

Wow.

Ook tijdens mijn werkende leven heb ik er altijd vrijwilligerswerk naast gedaan. En toen ik mijn cd-romwinkel ‘De Schijfwereld’ opende, was ik blij met de drie 16-jarige jongens die mij dagelijks assisteerden met de verkoop, in ruil voor het ‘alles mogen spelen wat ze wilden’.

Tegenwoordig heb ik wat minder tijd voor vrijwilligerswerk, maar toch. Ik zit in de MR van de school van mijn kinderen, draai diensten op ons eigen Schimmelplein, help mee op school, enz. Zonder vrijwilligerswerk is het leven m.i. niet compleet, dan draait het alleen nog maar om jou. En wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen.

2. Fantastische, geweldige waanzinnige plannen.

2003-12-05-cinemarathonOm ons heen zijn er duizenden mensen bezig met fantastische, waanzinnige plannen. Plannen die bestaan bij de gratie van mensen die daar belangeloos aan mee werken. Dat deden ze voor mij, toen ik de Cinemarathon organiseerde en dat doe ik voor anderen die hun geweldige projecten hebben. Is het een project waar je blij van wordt? Waar de wereld beter van wordt? Waar jij een cruciale bijdrage aan kan leveren? Doen dan! Want wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen.

3. Goede doelen.

Circle 4 life

Lezing ‘Waanzinnige Plannen’ voor Circle4Life

Als er een goed doel een beroep op mij doet, en ik kan daar enigszins aan bijdragen, dan doe ik dat graag. Gesigneerde boeken voor een bibliotheek of veiling, een lezing waarvan de opbrengst naar Kenia gaat, een optreden voor doodzieke kinderen: als ik er tijd voor heb, zeg ik ja. En dat zou jij ook kunnen/moeten/willen doen. Want wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen.

Heb je nog aanvullingen? Zet ze hieronder in de comments! |En voor al die andere situaties: laat je betalen voor je werk. En als je twijfelt, is er altijd nog de handige flowchart om raad te plegen: Should I work for Free?

WAAROM POLARE & BRAVE NEW BOOKS WAANZINNIGE PLANNEN ZIJN

PolareEr gebeurt eindelijk iets in de boekenbranche en toch wordt er voornamelijk geklaagd. En dat is onterecht.

Het is een Waanzinnig Plan. Voeg een noodlijdende boekhandelsketen (Selexyz) samen met de bekendste tweedehandsboekenverkopers van Nederland (De Slegte) en laat ze samen oude én nieuwe boeken verkopen. Via winkels, via het internet en via een app. De combinatie van oude en nieuwe boeken is (offline) vrij ongewoon en niemand weet of het gaat lukken. Maar eigenaren ProCures durven tenminste te experimenteren.  En doet moet aangemoedigd worden.

En wat doen wij? Wij klagen over de naam.

Ja, ik maakte er ook een persiflage op. Grappen moeten altijd gemaakt worden, want zonder humor heeft het leven geen zin. Maar waarom zie ik geen serieuze analyses van het concept? Waarom gaat men niet in op de vernieuwende aspecten van Polare? Waarom laat NRC in hun artikel vooral mensen aan het woord die iets van de naam vinden?

Brave New BooksHet is een Waanzinnig Plan. Een bekende uitgever (Singel Uitgevers), de grootste online boekverkoper (Bol.com) en een self-publishing company (mijnbestseller.nl) bieden een concept aan waarbij auteurs hun eigen boeken op grote schaal zelf uit kunnen geven. Dat is op zich niets nieuws. Maar dit zijn grote spelers die erachter zitten! En dat gaat effect hebben. Komen er hierdoor meer boeken uit? You bet. Gaan er betere boeken verschijnen? Wie weet? Slechtere? Altijd. Maar het is voor het eerst dat (beginnende) auteurs op grote schaal hun waar aan kunnen bieden, zowel op papier als digitaal. Amazon is groot geworden met dat concept. En reken er maar op dat de eventuele fastsellers er door uitgeverij Singel snel uitgepikt gaan worden.

En wat doet de branche? Die klaagt over een teveel aan aanbod en een tekort aan kwaliteit. Erwin Blom schreef een uitstekende analyse en zette de zuurste reacties op een rij.

De branche klaagt al jaren dat er nu eindelijk iets moet gebeuren in het vak. Maar nu het zover is, is het niet goed genoeg. Want in ons hart willen we die veranderingen helemaal niet! Wij willen het liefst dat het allemaal hetzelfde blijft, want dat is veilig.

In mijn boek ‘Waanzinnige Plannen! – en hoe ze realiseren’ staat de volgende passage: “De onverzettelijke mens is degene die bergen verzet. Om urgentie in te brengen, is een zekere mate van koppigheid nodig. Om excellent te zijn én te blijven, moet je iets anders kunnen dan iedereen om je heen. Integer zijn betekent óók het gebrek aan integriteit bij anderen niet accepteren. Onverzettelijk zijn, roept reacties op bij anderen en die zijn niet alleen maar positief. Want mensen die geconfronteerd worden met hun eigen gebrek aan urgentie, excellentie of integriteit, worden soms heel boos. Op zichzelf, maar ook op jou. Want jij houdt ze een spiegel voor, dat het ook anders kan. Je krijgt te maken met jaloezie, met mensen die het beter weten. Mensen gaan je vertellen dat het best een stapje langzamer mag, dat het helemaal niet erg is als je project mislukt, dat je veel te veel hooi op je vork hebt genomen, dat het eigenlijk helemaal niet mogelijk is wat jij wilt. Sommige mensen zien je liever falen dan slagen.”

Weet je nou wat het mooie is? Dat Polare en Brave New Books zich helemaal niet storen aan al die reacties. Die kijken maar naar één ding en dat is de klant. En zo hoort het.