Vier redenen waarom het goed is als je manuscript wordt afgewezen

rejection-slips-lol-kittehDe meeste schrijvers balen er ontzettend van als een uitgever hun manuscript niet wil hebben. Dat is onterecht. Het is juist een goede zaak dat ze het niet publiceren. Ik leg je uit waarom.

Er zijn meerdere redenen waarom een uitgever een manuscript weigert. Dit zijn de belangrijkste:

  1. Het boek is niet goed genoeg.

De meest voorkomende reden waarom een uitgever een manuscript afwijst is overal hetzelfde: het is niet goed genoeg. Het is slecht geschreven, onorgineel, saai of allemaal tegelijk. Het staat vol spelfouten, bevat ongeloofwaardige karakters, heeft bizarre plotwending, kromme zinnen of het boeit gewoonweg niet.

survey

Een goeie uitgever of redacteur weet meestal al binnen tien of twintig pagina’s wat voor vlees zij in de kuip heeft. (Meestal al na één pagina, maar je wilt iemand nog een kans geven om op gang te komen). En dat manuscript dat niet goed genoeg is, kan dus heel goed dat van jou zijn.

Jouw manuscript

Je hebt een jaar aan je manuscript gewerkt, of misschien nog wel langer. Je hebt het laten beoordelen door proeflezers, herschreven, laten liggen, nog een keer herschreven en nog een keer en nog een keer. Je hebt de allerlaatste spelfouten eruit gehaald en een keurige begeleidende brief of mail opgesteld. Je hebt uitgezocht hoe de uitgever het manuscript aangeleverd wil krijgen. Daarna deed je het eindelijk op de post, of verstuurde je het via de mail: jouw kindje, waar je zo hard aan gewerkt hebt. Het enige dat je nog kan doen is wachten.

En dan komt eindelijk die brief of die mail. Misschien moest je drie maanden wachten, misschien nog wel langer.

Afgewezen, staat er. We willen het niet hebben.

snoopy_paper2Het gebeurde met mijn boek ‘De Werelddromer’. Het was mijn allereerste manuscript en het was – achteraf gezien – niet heel erg goed. Maar dat wist ik toen nog niet. Pas toen ik de afwijzingsbrief van Uitgeverij De Fontein kreeg, zag ik wat er allemaal niet aan klopte. De uitgever (nu mijn uitgever van ‘Superhelden.nl’) had de tijd genomen om de eerste zestig pagina’s te becommentariëren. En geloof me, de kritiek was niet mals.

Ik realiseerde mij dat ik geen idee had hoe je een boek schreef. Ik had een jaar aan ‘De Werelddromer’ gewerkt, maar na de afwijzing ging ik terug naar de basis. Ik las boeken over structuur, over de opbouw van karakters, ik herlas boeken die ik mooi vond en probeerde te ontleden wat er zo goed aan was. En van boeken die ik slecht vond, probeerde ik te achterhalen wat er niet werkte.

Ik begon, kortom, het vak te leren.

Na ‘De Werelddromer’ is er nooit meer een manuscript van mij afgewezen.

Nu had ik geluk dat De Fontein de moeite nam om mijn manuscript (deels) te beoordelen. Meestal gebeurt dit niet en krijg je slechts een afwijzing. Daarin staat soms dat ze het niet mooi vonden. Wordt dan niet boos. Ga niet roepen dat ze je werk niet hebben begrepen, maar ga wat doen met de kritiek. De grootste bestsellers zijn soms tientallen keren afgewezen, herschreven en opnieuw opgestuurd. Net zolang tot er een uitgever hapte.

Wees blij dat deze uitgever jouw slechte manuscript niet uitgeeft, maar je wijst op de tekortkomingen. Daar wordt je boek en jij alleen maar beter van.

Soms staat er ook iets anders:

2. Het boek past niet in ons fonds.

Die zin kan twee dingen betekenen. Ten eerste dat ze je boek een prul vonden, maar dat niet willen/durven te zeggen. Het kan ook zijn dat het manuscript daadwerkelijk niet in het fonds past. Bijvoorbeeld omdat ze het soort boek dat jij schreef niet uitgeven. In dat geval heb jij je huiswerk niet goed gedaan. Het heeft geen enkele zin om een thriller te sturen naar een literaire uitgever. Of een literair kinderboek naar de uitgever van G. Stilton. Dan kan je boek nog zo goed zijn, het hoort er gewoon niet thuis.

Het kan ook zijn dat ze juist teveel van dit soort boeken hebben. Een uitgever van Nicci French zit waarschijnlijk helemaal niet te wachten op een vergelijkbare thriller en wil iets heel anders. Ook in dat geval moet je blij zijn dat de uitgever geen ja heeft gezegd. Jouw boek en deze uitgever zijn dan gewoon een slechte match. Jouw boek krijgt dan ook niet de juiste aandacht, die gaat namelijk naar de boeken die al goed verkopen.

Er kan ook een andere reden zijn voor de afwijzing:

3. Het boek is niet commercieel genoeg.

Soms krijg je van een uitgever te horen dat ze je boek geweldig vinden, maar dat ze niet denken dat er een markt voor is. In dat geval zijn er twee mogelijkheden:

  1. Ze hebben gelijk.
  2. Ze hebben ongelijk.

In het eerste geval moet je blij zijn dat ze je boek niet uitgeven. Want waarom zou jij een boek willen uitgeven dat niemand wil hebben? Ik heb er verschillende op mijn naam staan en hoewel ik trots ben op de inhoud, vind ik het heel jammer dat ze hun publiek niet hebben bereikt.

rejection letterIn het tweede geval moet je blij zijn dat deze uitgever je boek niet uit wil geven. Want als zij niet denken dat het een succes wordt, dan gaan ze er ook hun best niet voor doen. En dan is ook deze uitgever niet de juiste match.

In 2015 verschijnen de eerste twee delen van Superhelden.nl in Duitsland. Eerder was er een andere Duitse uitgever geïnteresseerd in de boeken en wilde ze graag uitgeven. Alleen het sales team wilde niet. Ze vonden het concept teveel op The Hunger Games lijken.

Ik baalde in eerste instantie, maar later was ik blij. Als het sales team het boek niet ziet zitten, dan wordt het waarschijnlijk een flop. Die mensen gaan niet hun best voor je doen.

Moet je niet willen.

Dan is er nog een belangrijke reden waarom jouw boek wordt geweigerd door een uitgever:

4. De uitgever ziet de potentie niet van het boek.

RejectionHarry Potter, The Beatles, de voorbeelden zijn legio: bestsellers die geweigerd zijn. De vraag is: zouden ze ook succesvol zijn geworden als ze wél waren uitgegeven door de sceptici?

Misschien wel niet. Want als jouw uitgever niet in jou gelooft, waarom zou hij het boek dat de juiste aandacht geven, de juiste cover, de juiste marketing?

Moet je niet willen.

Wat veel mensen vergeten is dat je een relatie hebt met een uitgever. Het is geen gunst die ze je verlenen, wanneer ze besluiten jouw boek te publiceren. Het is een zakelijke deal waar je allebei beter van moet worden. Financieel, maar ook artistiek. Daarom moet je alleen maar uitgegeven willen worden door een uitgever die niet alleen achter jou en je boek staat, maar waar jij op jouw beurt ook achter de uitgever staat.

Zou je willen trouwen met een persoon die jou niet interessant vindt? Zich voor je schaamt, je niet ziet zitten? Nee, toch? Waarom willen sommige schrijvers dan toch koste wat kost uitgegeven worden door uitgevers die geen fan van jou zijn?

Omdat het boek anders op de plank blijft liggen?

Verkeerde reden.

Dus de volgende keer dat je een afwijzing krijgt, overweeg dan:

  1. dat het boek (nog) niet goed genoeg is.
  2. dat je niet in het fonds past.
  3. dat de uitgever er geen markt in ziet.
  4. dat je uitgever jou of je boek niet snapt.

En ga dan herschrijven. Of schrijf een nieuw boek. Of geef het zelf uit (maar dan wel goed). Of stuur het op naar een andere uitgever die het wel snapt.

Succes.

HOE BIED JE EEN BOEK AAN BIJ… SCRIPTUM

ScriptumDe vraag die mij het meest gesteld wordt is: ‘Hoe kan ik nou het beste mijn manuscript aanbieden bij een uitgever? Hoe val ik op tussen alle andere manuscripten?’ Hoe werkt dat nou? Daarom vroeg ik aan ‘mijn’ uitgevers, te weten Meulenhoff/Boekerij (voor de volwassenen romans), Uitgeverij Scriptum (voor de non-fictie), De Fontein (grote jeugdboekenuitgever) en David & Goliat (kleine kinderboekenuitgever) hoe zij het liefst manuscripten ontvangen. Vorige keren was het de beurt aan Meulenhoff/Boekerij, en kinderboekenuitgever David & Goliat. Deze keer geeft Tosca Ruijs van uitgeverij Scriptum – die mijn boek ‘Waanzinnige Plannen’ uitgeeft – de antwoorden:

Wat is de beste manier voor een schrijver of illustrator om een manuscript bij jullie aan te bieden?

Het liefst ontvangen we een manuscript of uitgewerkt boekvoorstel via de mail, met begeleidende informatie over de schrijver zelf, waarom hij/zij dit boek geschreven heeft en waarin het zich onderscheidt van de boeken die er wellicht al zijn op dat gebied. Soms bellen mensen van tevoren om zich te introduceren, maar mailen is effectiever. Via de telefoon kun je nog zo’n prettig gesprek hebben, als het manuscript daarna niet goed geschreven blijkt, houdt het op.

Waar moet een schrijver of illustrator rekening mee houden wanneer hij of zij een manuscript instuurt?

Dat het even duurt voor je een reactie op je manuscript/boekvoorstel krijgt. Wekelijks komen er nieuwe manuscripten binnen en het bekijken en beoordelen gebeurt tussen de bedrijven door. Gemiddeld duurt het een week of vier voor je te horen krijgt of je manuscript uitgegeven kan worden, maar in perioden van grote drukte kan het langer duren.

Wat zijn de meest gemaakte fouten van een schrijver die een manuscript instuurt?

Schrijf een nette mail waarin je jezelf voorstelt en zorg dat je manuscript er verzorgd uitziet. Klinkt afgezaagd, maar het wordt nog steeds vaak over het hoofd gezien. En stuur alleen manuscripten of boekvoorstellen die passen bij de uitgeverij. Dus stuur geen romans naar een uitgeverij die alleen non-fictie publiceert, het is echt zonde van je tijd, de kans dat we nét van plan waren om een fictiefonds te starten is vrij klein. Open deuren, maar ze willen maar niet dicht…

Hoe belangrijk is een agent voor jullie?

Niet heel erg belangrijk; alleen voor de buitenlandse vertalingen werken we veel met agenten. Met de Nederlandse auteurs verlopen de contacten veelal rechtstreeks. Wel of geen agent, je kunt altijd je manuscript/boekvoorstel insturen.

Wat is het beste advies dat je een schrijver kan geven die bij jullie uitgeven wil worden?

Kijk goed op onze site of je denkt dat het onderwerp echt past bij het soort boeken dat we uitgeven: uitsluitend non-fictie in de categorieën management, psychologie & opvoeding, foto/cadeau, mens & maatschappij en kunst. Zo ja, stuur je voorstel of manuscript dan met alle aanvullende informatie per mail. Vraag niet eerst om een gesprek waarbij je je ideeën toelicht, het ontbreekt ons aan tijd om met iedereen eerst in gesprek te gaan. Als blijkt dat we je voorstel/manuscript helemaal zien zitten, komt dat gesprek er vanzelf. En: laat je niet ontmoedigen door een afwijzing. Er spelen bij een uitgever ook altijd factoren mee als persoonlijke smaak, timing en een beperking in het aantal titels die jaarlijks kunnen worden uitgegeven. Zelf kan ik zo’n 10 psychologietitels per jaar uitgeven en dan wil ik niet dat 5 daarvan over mindfulness gaan, het moet een evenwichtige mix zijn. Een andere uitgever maakt weer andere afwegingen, dus geef niet op, kijk wat je kunt doen met eventuele feedback die je hebt gekregen, en probeer het nog eens.

Kijk voor meer informatie op de site van uitgeverij Scriptum.

 

 

JE MANUSCRIPT OPPOETSEN

Je manuscript schoonmaken vereist precisieIn de filmwereld noemen ze het een ‘script polish’. Dat is iets anders dan herschrijven. Herschrijven doe je nadat je de eerste versie hebt afgerond en je (eindelijk) ziet wat er wel en wat er niet in het (manu)script thuishoort. Je verplaatst scènes (of gooit ze gewoon weg), je voegt personages samen, verandert je einde, of gooit de complete structuur om.

Tijdens het herschrijven mag alles nog! Bij Superhelden2.nl schrapte ik maar liefst 35.000 van de 65.000 woorden, omdat ze niet in deel twee maar in deel drie thuishoorden. Daarna schreef ik een compleet nieuw begin, herschreef het hele manuscript en begon toen pas aan de ‘polish’. (Dat ik daardoor drie maanden langer aan het boek bezig was en de kinderboekenweek op een haar na miste, was betreurenswaardig, maar helaas noodzakelijk. De kwaliteit van het boek moet wat mij betreft altijd leidend zijn.)

Bij een polish blijft de basis van je (manu)script intact. Wat je doet is scènes inkorten (en een enkele keer uitbreiden), expositie verwijderen (waar de schrijver of één van de karakters op een onhandige manier het plot probeert uit te leggen), thema’s benadrukken en kijken of alle zinnen wel lekker lopen.

Eén van mijn favoriete handelingen tijdens het oppoetsen van een manuscript, is ‘punching up the dialogue’. (Net als bij een script polish ken ik daar eigenlijk geen goeie Nederlandse term voor). Maar wat je op zo’n moment doet als schrijver, is de soms al te letterlijke dialogen veranderen in teksten waardoor je personages gaan praten als echte mensen. Het kan zijn dat ze juist het tegenovergestelde gaan zeggen van wat ze bedoelen. Sarcastische personages worden vaak nog sarcastischer, onzekere personages handelen nog meer naar hun karakter. Met soms maar een paar simpele wijzigingen, krijgen de karakters reliëf en het boek meer diepgang.

De afgelopen twee weken heb ik niets anders gedaan dan het manuscript van Superhelden3.nl oppoetsen. En dat is vreemd voor mij om te doen in dit stadium, want ik moet het einde nog schrijven. Maar omdat het hier om het laatste deel van de trilogie gaat, is het essentieel dat iedereen in het boek handelt en praat zoals ik dit wil. Mr. Oz, Iris, Alex, Fiber, Justin en YunYun, allemaal hebben ze een pad afgelegd (dat soms al begon voor het eerste deel), en eindigt in dit laatste. Daarom lees en poets ik, kort ik in en scherp ik de conflicten tussen de personages aan. A.s. zondagavond moet ik daar helemaal mee klaar zijn. En dan – op maandagochtend klokslag negen uur – begin ik aan het laatste deel van het laatste deel. De schaakstukken staan op het bord. De zetten zijn uitgedacht. Het eindspel kan beginnen.

En ik heb geen idee wie er wint.

Superhelden3.nl verschijnt in november 2013.

HOE BIED JE EEN BOEK AAN BIJ… DAVID & GOLIAT?

Uitgeverij David & GoliatDe vraag die mij het meest gesteld wordt is: ‘Hoe kan ik nou het beste mijn manuscript aanbieden bij een uitgever? Hoe val ik op tussen alle andere manuscripten?’ Hoe werkt dat nou? Daarom vroeg ik aan ‘mijn’ uitgevers, te weten Meulenhoff/Boekerij (voor de volwassenen romans), Uitgeverij Scriptum (voor de non-fictie), De Fontein (grote jeugdboekenuitgever) en David & Goliat (kleine kinderboekenuitgever) hoe zij het liefst manuscripten ontvangen. Vorige week was het de beurt aan Meulenhoff/Boekerij, deze keer zijn de antwoorden van uitgeefster Carolien Vader van David & Goliat:

Wat is de beste manier voor een schrijver of illustrator om een manuscript bij jullie aan te bieden?

Wij zijn als uitgever van voornamelijk prentenboeken vooral erg visueel ingesteld. We kijken dus liever naar illustraties, dan naar teksten. Bij een goede illustratie zie je meteen of je talent in handen hebt of niet. Als dat het geval is, dan zoeken we bij de illustrator een geschikte auteur, of begeleiden we de illustrator zelf om teksten helemaal perfect te krijgen. Onze ervaring leert dat tekst nu eenmaal makkelijker is aan te passen, dan illustraties.

Het komt zeker ook voor dat een aangeboden tekst zo in de smaak valt, dat we er een illustrator bij zoeken om er een prentenboek van te maken.

Voorstellen behandelen we het liefst per mail. Ons advies aan schrijvers en illustratoren is om nooit originele werken op te sturen. Die kunnen zoekraken in de post en dat is zonde.

Waar moet een schrijver of illustrator rekening mee houden wanneer hij of zij een manuscript instuurt?

Wij kijken alleen naar kant-en-klare boekvoorstellen in tekst, beeld of een combinatie van beiden. We nemen maar zelden portfolio’s aan. Alle teksten worden gelezen. We kijken vooral naar de verhaallijn, naar de manier waarop de fantasie zich ontvouwt en naar de manier waarop de spanning in het verhaal zich ontwikkelt.

Bij illustraties kijken we naar de stijl, het kleurgebruik en naar de manier waarop er karakter zit in de afgebeelde figuren. Dit is vooral een kwestie van smaak. Wij zoeken hoofdzakelijk naar eigenwijze, hippe en niet alledaagse illustraties. Wij doen bijvoorbeeld niet aan schattig bij David en Goliat. Daar is al genoeg van op de markt en wij geloven sterk dat er genoeg ouders zijn die hun kinderen naast leuke verhalen ook willen trakteren op prachtig visueel design.

Waar schrijvers en illustratoren vooral rekening mee moeten houden is het feit dat de markt momenteel erg moeilijk is. De boekenbranche verkeert in crisis en de verkoopcijfers zijn laag. Alle uitgevers zijn daarom voorzichtiger geworden in hun keuzes. Dat betekent dat 95% van alles dat wordt ingestuurd, wordt afgewezen.

Wat is het beste advies dat je een schrijver kan geven die bij jullie uitgeven wil worden?

Wij zijn een kleine uitgeverij en publiceren maar enkele boeken per jaar. De concepten die we lanceren moeten aan een aantal criteria voldoen. Ten eerste moeten de verhalen en illustraties samen een prachtig prentenboek opleveren. Maar het concept moet ook interessant genoeg zijn om er meer mee te doen. We maken van onze boeken ook voorleesfilmpjes voor YouTube, lespakketten en zijn nu bezig met e-books. We kijken dus ook of er educatieve of interactieve elementen inzitten.

Daarnaast kijken we ook naar de persoon die het concept aanlevert. Is iemand echt heel enthousiast over het werk? Zal hij of zij ook actief meewerken aan de verkoop ervan? Onze meest succesvolle boeken zijn de boeken van auteurs of illustratoren, die zelf een groot deel van de oplage verkopen. Bijvoorbeeld op markten, beurzen, via scholen, via social media of een eigen webwinkel. We hebben in onze auteurscontracten ook een clausule opgenomen waarin eigen verkoop meer royalties oplevert.  De bereidheid om er samen een succes van te maken wordt steeds belangrijker.

Volgende week: Uitgeverij Scriptum (non-fictie)

HOE BIED JE EEN BOEK AAN BIJ … MEULENHOFF/BOEKERIJ?

Meulenhoff BoekerijDe vraag die mij het meest gesteld wordt is: ‘Hoe kan ik nou het beste mijn manuscript aanbieden bij een uitgever? Hoe val ik op tussen alle andere manuscripten?’ Ik moet het antwoord schuldig blijven, omdat ik mijn boeken verkoop voordat ik ze schrijf. De laatste keer dat ik ongevraagd een manuscript opstuurde is tien jaar geleden (en dat boek is nooit uitgegeven). Maar het is natuurlijk een hele legitieme vraag! Hoe werkt dat nou? Daarom vroeg ik aan ‘mijn’ uitgevers, te weten Meulenhoff/Boekerij (voor de volwassenen romans), Uitgeverij Scriptum (voor de non-fictie), De Fontein (grote jeugdboekenuitgever) en David & Goliat (kleine kinderboekenuitgever) hoe zij het liefst manuscripten ontvangen.

Maaike le Noble is uitgever bij Meulenhoff en Hajnalka Bata bij Meulenhoff Boekerij. Zij gaven de volgende antwoorden:

Wat is de beste manier voor een schrijver om een manuscript bij Meulenhoff/Boekerij aan te bieden?

We krijgen een manuscript graag aangeboden via het redactie-emailadres van De Boekerij of dat van Meulenhoff. Hier staan wat richtlijnen, zoals: doe er altijd een goede synopsis bij. Maar belangrijk is ook dat we meteen zien wat voor genre het manuscript is (dan weten we naar welke redacteur het moet), dat de schrijver realistische verwachtingen heeft (dus niet: mijn roman heeft 800 blz. en moet liefst fullcolour geïllustreerd worden, en nog voor de zomer verschijnen). Je hoeft niet meteen het hele manuscript te sturen, een heel goed eerste hoofdstuk nodigt uit tot vragen om meer!

Waar moet een schrijver rekening mee houden wanneer hij of zij een manuscript instuurt?

Wat schrijvers natuurlijk liever niet horen: dat het wel even kan duren voordat ze een reactie ontvangen! We krijgen ontzettend veel manuscripten binnen, zowel via ons e-mailadres als via andere schrijvers en bijvoorbeeld recensenten. We proberen iedereen binnen een aantal maanden te antwoorden, maar heel veel sneller is het vaak niet.

Wat zijn de meest gemaakte fouten van een schrijver die een manuscript instuurt?

Wat echt niet helpt: alvast je eigen omslagontwerp meesturen. En hoewel we dol zijn op cadeautjes, krijg je niet eerder een contract als je iets moois of lekkers meestuurt…

Hoe belangrijk is een agent voor jullie?

Dat kan belangrijk zijn; een agent kent vaak goed het fonds van onze uitgeverij dus stuurt alleen maar manuscripten die bij ons kunnen passen. Maar het is absoluut geen must, je kan je ook zelf verdiepen in de uitgeverijen waar je je manuscript naar stuurt, en zo je kans op een positieve reactie vergroten.

Wat is het beste advies dat je een schrijver kan geven die bij jullie uitgegeven wil worden?

Laat zien wat je kan, stuur geen te vroege versie, maar (een deel van) je manuscript waar je echt tevreden over bent. Kijk goed naar de richtlijnen van de diverse uitgeverijen, je maakt het makkelijker om beoordeeld te worden. EN; maak geen spelfouten in je begeleidende brief…

Volgende week: Uitgeverij David & Goliat

DEADLINESTRESS

 

Ik heb niet vaak last van deadlinestress. Integendeel, ik raak vooral in paniek als ik niet weet wanneer ik iets af moet hebben of wat precies de target is. Pas als ik een helder doel heb – 65.000 woorden in vier maanden bijvoorbeeld – kan ik een planning maken en kan ik bijhouden of ik achterloop of niet.

Dat is niet altijd zo geweest. Mijn eerste paar bij boeken bij uitgeverij Zwijsen waren bijna allemaal te laat, omdat ik nog te weinig controle had over mijn vak. Ik kon er niet op vertrouwen dat ik op ieder moment kwaliteit kon leveren en was veel meer afhankelijk van inspiratie. Maar na 35 boeken en tien jaar schrijverschap ben ik niet zo bang meer voor writer’s block.

Afleiding zoeken, dat is mijn grootste valkuil. Vooral als ik onrustig ben (vaak door drukte met het gezin, financiële perikelen, ziekte of een combinatie daarvan) heb ik de neiging om iets anders te doen met mijn schaarse schrijftijd.

24 maart moet ik de eerste versie van Superhelden2.nl inleveren en ik zit redelijk op schema. Doordat ik een paar weken ziek ben geweest, liep ik behoorlijk achter, maar inmiddels heb ik die achterstand bijna ingehaald. Maar de komende weken moet ik hard werken om de afgesproken deadline te halen. (Het verhaal hoeft dan gelukkig nog niet perfect te zijn. Tot eind mei gaan de uitgeverij en ik met het manuscript aan de slag om er een geweldig boek van te maken).

Dit is voorlopig mijn laatste blog. Sinds oktober 2010 schreef ik gemiddeld drie blogs per week, vakanties uitgezonderd. Dat is zo’n 1.500 woorden per week. Die woorden ga ik de komende tijd aan het tweede deel van Superhelden.nl besteden. Het stoppen heeft geen deadline, zodra ik weer wat ruimte in mijn agenda en hoofd heb, ben ik weer terug. Mocht je in de tussentijd de blogs missen, dan kun je altijd weer vooraan beginnen.