IMPROVISEREN MOET JE PLANNEN

 

Waanzinnige PlannenIk had het zo mooi bedacht. Op 1 februari moest ik de eerste versie van mijn manuscript ‘Waanzinnige Plannen! – en hoe ze te realiseren’ inleveren bij uitgeverij Scriptum. Al mijn afspraken had ik keurig voor de week daarna gepland. Maar zoals het vaak gaat met plannen, liep het allemaal anders. Ik realiseerde mij namelijk dat de structuur van het boek niet klopte. Na overleg met de uitgever besloten we de volgorde van de hoofdstukken om te gooien en de deadline een maand te verschuiven.

Vol goede moed wilde ik aan de tweede versie beginnen, maar dat ging niet. Mijn week zat namelijk geheel volgepland met afspraken, verjaardagen, de Lira nieuwsjaarsborrel en de Paul Harlanddag waar ik in een panel zat. Ik (her)schreef geen woord. En daar baalde ik van. Ik wilde aan de slag!

‘Life is what happens to you while you’re busy making other plans,’ zei John Lennon al. Voor veel mensen is dat een reden om maar helemaal niets te plannen. Maar dat werkt in de meeste gevallen niet, niet als je echt iets wilt bereiken. Voor mijn uitgever is het belangrijk om te weten wanneer ze een manuscript krijgen. Ze moeten een redacteur vrijmaken, het boek ruim van te voren aankondigen in de folder en soms zelfs tijd reserveren bij een drukker. Als ze het boek ‘wel een keer krijgen’ dan werkt dat niet.

Maar ook voor mijzelf is een planning essentieel. 1 oktober moet ik de eerste versie van ‘Nachtmerrieman’ inleveren bij Meulenhoff Boekerij en dat betekent dat ik uiterlijk 1 maart aan de thriller ga beginnen. En dan moet ‘Waanzinnige Plannen’ wel af zijn.

Gelukkig ben ik een kei in improviseren. Ontmoetingen worden bel- of Skype-afspraken, deelprojecten worden verschoven of gedelegeerd en nieuwe (her)schrijftijd wordt ingepland. De grap is echter dat ik alleen maar kan improviseren omdat ik een plan heb om van af te wijken. Zonder planning is improvisatie waardeloos. Dan doe je maar wat en heb je veel minder controle over het eindresultaat. Acteur Christopher Walken zegt daarover: ‘Improvising is wonderful. But the thing is that you cannot improvise unless you know exactly what you’re doing.’

Kunstenaars die van de regels afwijken, zorgen ervoor dat ze regels eerst door en door kennen. Ze weten exact waar ze wanneer van af moeten wijken. Dat geldt ook voor Waanzinnige Plannenmakers. Je doel genereert een planning. Je planning is een blauwdruk. Daar kun je op punten vanaf wijken, zolang je einddoel maar leidend blijft. Je probeert tenslotte je einddoel te halen, niet perfect je planning uit te voeren. Je planning is niet je doel! Maar zónder planning, deadline of helder geformuleerd einddoel blijf je vaak hangen in goede bedoelingen. Dan kun je nog zo goed zijn in improviseren, je resultaten blijven uit.

Omdat ik inmiddels ervaring heb met verschuivende deadlines, heb ik voordat ik begon een maand tussen ‘Waanzinnige Plannen’ en ‘Nachtmerrieman’ gepland. In het gunstigste geval had ik een paar weken ‘vrij gehad. Nu heb ik ruim de tijd om het eerste boek af te maken, voordat ik aan het volgende begin. En om te improviseren. Want ook dat moet je plannen.