De teloorgang van Polare en het spook van de ontlezing

(Ontwerp: Villa Grafica)

(Ontwerp: Villa Grafica)

Ontlezing
‘Er wordt steeds minder gelezen
,’ zei Susan Smit gisteravond bij Pauw en Witteman. ‘Dat is een feit.’

Er worden in Nederland steeds minder boeken verkocht. Dát is een feit. Maar worden ze ook minder gelezen?

Ik betwijfel het.

DVDmarkt
In 2013 daalde de omzet op de dvd-markt met meer dan 20%. ‘Er wordt in Nederland steeds minder film en televisieseries gekeken!´ Riep helemaal niemand. Uiteraard niet! Je hoeft de gesprekken maar te volgen op Twitter, Facebook of bij de koffiemachine. Iedereen heeft een mening over de laatste acht afleveringen van Breaking Bad, ondanks dat de VPRO ze pas vanaf maart 2014 uitzendt, de dvdbox nog niet verschenen is en ze nog niet op Netflix staan. Als je iets wilt zien, dan kan dat, betaald of niet. Zou dat met lezen echt anders zijn?

Ik geloof er niets van.

Kobo_ereader_touch_black_frontEngelse boeken
Vroeger kocht ik mijn Engelse boeken bij Amazon.com. Mijn geld kwam niet in Nederland terecht. Een paar jaar later schafte ik ze aan bij The American Book Centre, bestelde ze bij Broese Kemink of via Bol.com. Dat is Nederlandse omzet. Inmiddels heb ik een Kindle en gaat mijn geld weer naar de USA. Sinds ik een e-reader heb, lees ik alleen maar meer, maar het geld dat ik uitgeef is niet zichtbaar in de Nederlandse boekenomzet.

Ben ik de enige? Vast niet.

Wel koop ik substantieel minder boeken om cadeau te geven. Hoe komt dat? Omdat ik steeds vaker te horen krijg: ‘die titel heb ik al op mijn iPad staan.’ ‘Heb je daar ook voor betaald?’ vraag ik dan voorzichtig.

Nee.

Polare
Vanaf vandaag zijn alle Polarewinkels gesloten. Volgens de directeur is dat tijdelijk. ‘De Polare-winkels blijven zo kort mogelijk dicht’, zei de directeur Jan van de Wouw bij Pauw & Witteman. ‘Ik hóóp dat ik ze morgen weer kan openen. Ze zijn gesloten om te voorkomen dat er beslag wordt gelegd.

Polare BolDe ‘schuld’ lag bij het Centraal Boekhuis en de uitgevers, zei hij impliciet, die geen drie miljoen wilden investeren in een prachtig winkelconcept. Op Twitter werd de man afgemaakt. ‘Manager van #polare lijkt net zo liefdeloos over boeken te praten als zijn winkels,’ zei Sywert van Lienden. ‘Die directeur heeft wel een slecht verhaal, leiderschap en visie ontbreekt,’ aldus JanHenk Bouman. ‘Gasten bij #penw reageren alsof we nog in voor internet tijdperk leven en niemand online kopen of illegaal e-books lezen,’ vulde Irene Vonkeman terecht aan.

Wie ontlezing met harde cijfers kan staven, is een held. Erover beginnen omdat ’n paar boekwinkels sluiten, vind ik een zwaktebod,’ twitterde mr. John Lapré. Toch kwamen alle clichés weer langs: het lag aan de iPad, aan de kinderen die hun aandacht over steeds meer media moeten verdelen.

Ontlezing
Maar lezen kinderen écht minder? Uit een onderzoek in 2006 bleek het tegendeel. Toen was er ook al internet, toen waren er ook al games. Ook toen waren er kinderen die lazen en kinderen die nooit een boek aanraakten. Zijn al die lezers ineens minder gaan lezen?

Ik geloof er niets van. En deze cijfers laten een heel ander verhaal zien:

leesplezier

Monitor/meting 2012-2013 ‘Lezen meten – een basis voor beleid’

Waarom vind ik het zo belangrijk om het spook van de ontlezing te benoemen? Omdat er tegen spoken niet te vechten valt! Zodra het woordje ‘ontlezing’ valt gooit de halve branche haar handen fatalistisch in de lucht. ‘Er wordt nou eenmaal minder gelezen, dat is een feit.’

De daling in verkoop is mijns inziens een verschuiving. Zoals Leander Tijdhof twitterde: ‘Ik begrijp commotie over voortbestaan van het boek niet helemaal. Iedereen weet toch dat mediagebruik al jaren verandert?’

foto(10)Precies. Er wordt nog volop gelezen, boeken bereiken de klanten wel degelijk. Er wordt alleen niet altijd voor betaald.’ Omdat ze ‘illegaal’ zijn gedownload. Of omdat ze tweedehands worden aangeschaft. En áls er voor betaald wordt, dan niet altijd in de boekwinkel en niet altijd in Nederland. Dáár ligt de uitdaging: zorgen dat de klanten onze boeken weer willen (en kunnen!) kopen. Bij ons, de uitgevers, schrijvers en (online) boekhandel.

Het gaat niet over ontlezing, maar over slecht geleide boekwinkels,’ twitterde Anneke Dirkx. Het had de kop van dit blog kunnen zijn.

Daan van der Valk, boekverkoper van het jaar 2012 en werkzaam bij H. de Vries Boeken in Haarlem, zegt er dit over: ‘Boeken verkopen is een vak, dat doe je met passie en kennis van zaken. Je luistert naar de markt en je klanten. Je bent niet bang voor nieuwe ontwikkelingen, je durft keuzes te maken. Het gaat meer dan om alleen maar geld, boekwinkels die vanuit een hoofdkantoor volgepropt worden en centraal gestuurd worden is niet meer van deze tijd! Een goed voorbeeld zag ik afgelopen jaar in de VS, de grote centrale ketens zijn omgevallen. In het afgelopen jaar zijn 400 nieuwe onafhankelijke zelfstandige boekhandels succesvol gestart waar ik echt goede voorbeelden van heb gezien: kleinschaliger, persoonlijker. Leve de zelfstandige onafhankelijke boekhandel!

Amen.

OVER NETFLIX, 11 SEPTEMBER EN DE IRONIE VAN ONLINE PRIVACY

Terms and Conditions11 september. De avond ervoor had ik al een account aangemaakt op het net in Nederland gelanceerde Netflix, maar ik had nu pas tijd om het aanbod echt te bekijken en de functionaliteit te testen. Ik keek een oude aflevering van Dr. Who (‘The Doctor’s Wife’, altijd voor herhaling vatbaar) en de documentaire ‘Terms And Conditions May Apply’ over hoe makkelijk we onze online privacy weggeven door overal op  ‘I Agree’ te klikken.

De ironie ontging mij niet. Want ook om van Netflix gebruik te maken, moet je akkoord gaan met een hele reeks aan voorwaarden en bepalingen. En die had ik natuurlijk niet gelezen.

De documentaire gaat uitgebreid in op hoeveel privacygevoelige informatie wij bewust en onbewust weggegeven en hoe met name de Amerikaanse overheid gretig gebruik maakt van de Big Data die Google, Facebook en andere (sociale) netwerken verzamelen. En het geeft een aantal voorbeelden van hoe het mis kan gaan: een jongen die twee dagen vastzat omdat hij ‘Let’s destroy America’ twitterde (hij ging feestvieren). Een komiek die de politie aan zijn deur kreeg omdat hij een Fightclub quote op Facebook plaatste, een schrijver van CSI die online van plan leek om zijn vrouw te vermoorden.

Ik pakte mijn iPad erbij en raadde de documentaire aan op Facebook. Opnieuw ontging de ironie mij niet.

AgreeIk vond de documentaire niet schokkend en dat was misschien nog wel het meest schokkende. Ik ben mij volledig bewust wat er online allemaal over mij verzameld wordt, en kan daar kennelijk mee leven. Wel was het vreemd om op 11 september een documentaire te kijken die om de haverklap naar dezelfde datum verwees, nu twaalf jaar geleden. De dag dat alles veranderde, zeker op het gebied van privacywetgeving.

Zelf kwam ik er op 9/11/2001 achter dat ik geen tv kon kijken. Bij werkzaamheden voor de deur hadden de stratenmakers een kabel geraakt, waardoor ik zonder kabeltelevisie kwam te zitten. Dat bleek al weken zo te zijn, maar ik wist van niets. Ik keek alleen Dvd’s of zat op internet. Online keek ik de schokkerige beelden van de vliegtuigen die zich in de torens van New York boorden. Schokkerig, omdat mijn internetverbinding nauwelijks snel genoeg was om de beelden op postzegelformaat door te geven.

Via datzelfde internet kijk ik nu twaalf jaar later probleemloos streaming naar een documentaire over internetprivacy op Netflix. In HD kwaliteit.

netflixDe voorlopige conclusie over Netflix NL: het filmaanbod is om te huilen, maar qua series valt er behoorlijk wat te genieten, vooral als je zoals ik lang niet alles gezien hebt wat er de afgelopen jaren verschenen is. Ben jij volledig bij op tv-gebied, dan heb je er voorlopig niets te zoeken. Maar voor 7,99 per maand kan ik in ieder geval een tijdje vooruit. De streamingkwaliteit is goed, zowel op TV als op de iPad. De ondertiteling daarentegen is abominabel. Verkeerd spatiegebruik (oftewel, de Engelse Ziekte), slecht vertaalde zinnen en zelfs complete spelfouten. En geen mogelijkheid om te schakelen naar Engelse titels.

Maar vanavond zit ik lekker weer te genieten van ‘The Thick of It’ waar de nieuwe Dr. Who Peter Capaldi als Malcolm Tucker tekeer gaat als een bootwerker met het syndroom van Gilles de la Tourette. Die data wordt natuurlijk weer verzameld en samengevoegd met mijn blog over het woord ‘FUCK’ en mijn uitlatingen op Facebook. Ik ben benieuwd wanneer de politie hier voor de deur staat. Een kinderboekenschrijver die vloekt, dat moet ergens een rode vlag opleveren.

De website van ‘Terms And Conditions May Apply’ vind je overigens hier. Je moet wel eerst op ‘I Agree’ klikken om de trailer te mogen bekijken.

Humor.

Een proefabonnement op Netflix neem je hier.

MARCEL DE AUTEUR VERSUS MARCEL DE CONSUMENT

Als auteur wil ik twee dingen: zoveel mogelijk lezers en zoveel mogelijk geld verdienen aan mijn boeken. Als consument wil ook twee dingen: zo eenvoudig mogelijk toegang tot media, voor zo min mogelijk geld. Daarom ben ik als consument ook zo blij met initiatieven als Spotify (voor muziek) en Netflix (voor series en films), of de BBC iPlayer (voor BBC series).

[Lees meer…]