PROEFLEZERS SUPERHELDEN

Hollywoodfilms worden vaak gescreend voor een testpubliek. Zo werd ik in Santa Monica van de straat geplukt voor een testscreening van Four Dogs Playing Poker met Forest Whitaker. ‘Saai’ vulde ik in op het formulier dat we uitgereikt kregen. De film haalde de bioscoop niet, maar kwam jaren later direct op dvd.

Ik heb ook proeflezers, maar nooit kinderen. Nooit de doelgroep. Eigenlijk vind ik dat de visie van de regisseur (of schrijver) moet prevaleren en niet die van de studio of het grote publiek. Seven met een happy ending? Magnolia zonder kikkers? Ik moet er niet aan denken. Daarom laat ik mijn manuscripten alleen lezen aan volwassen mensen die ik ken en vertrouw. Zij zeggen eerlijk wat er wel en niet werkt.

Toch deed ik afgelopen vrijdag ik een oproep op Twitter: “Heb je een kind van 11 of 12 dat DIT WEEKEND tijd heeft om Superhelden.nl te proeflezen? DM mij!”. Ook de vorige versie van het manuscript heb ik laten lezen door tieners. En wel om de doodeenvoudige reden dat de eerste 30 pagina’s van mijn boek niet werkten. Mijn echtgenote was de eerste die het zei: het boek komt te langzaam op gang en de eerste drie hoofdstukken zijn te ingewikkeld. Mijn redacteur en een tweede (volwassen) proeflezer gaven dezelfde boodschap: het boek is geweldig, maar het eerste stuk moet scherper, korter, beter. Om te weten of de doelgroep dezelfde mening had, besloot ik mijn reserves opzij te zetten en het manuscript aan drie Subrozafans te laten lezen.

De eerste lezer vond het boek geweldig, superspannend en kon niet wachten op deel 2. De tweede proeflezer had moeite om door de eerste hoofdstukken te komen en de derde gaf het na een paar bladzijdes zelfs op.

Ik had een probleem.

Stephen King zegt dat als iedereen met hetzelfde commentaar komt, je niet in discussie moet gaan maar je boek moet aanpassen.

Dus dat heb ik de afgelopen weken gedaan. In samenspraak met de redacteur heb ik de eerste dertig pagina’s ingekort, herschreven en duidelijker gemaakt. Daarna deed ik bovenstaande oproep. Binnen vijf minuten had ik zes proeflezers (en moest ik nee zeggen tegen de tientallen lezers die ook graag een voorproefje wilden). Ze hadden slechts één weekend om 300 pagina’s te lezen.

En dat deden ze. Dit waren de reacties:

Lot: ‘Ik vond het keileuk. En toen (GECENSUREERD) bijna doodging, hield ik wel even mijn adem in. Er waren geen dingen die ik niet leuk vond. Ik vond het nog leuker dan subroza.nl maar subroza2.nl vond ik niet zo leuk. Ik heb heel veel zin in Superhelden.nl’

Marijke: ‘Erg leuk boek, heel spannend. Eerst dacht ik ‘superhelden’, dat is vast saai. Daar heb ik niks mee. Maar het is een Supergaaf boek! Sommige stukken vond ik wel heel eng. Wat ik wel jammer vind is dat het vervolg er nog niet is. Het is afgesloten, maar nog niet af. Eigenlijk moet het nog beginnen.’

Noor: ‘Ik vond het boek erg leuk en spannend. (Je moet wel het boek nog even goed na kijken want er staan nog wat taalfoutjes in.) Het was eigenlijk gewoon het perfecte boek (voor mij). Ik kan niet wachten tot deel 2 uit komt!!!!!!!!’

Yme: ‘Goed boek, spannend en leuk. Spannendst: verdrinkingsscene en de scene met de spin! Niets is saai of te langdradig.’

Moeder en twee zonen: ‘Het is een machtig en magisch verhaal, vlot geschreven.’

Was er dan helemaal geen kritiek? Jawel, maar die bleek vaak heel persoonlijk te zijn. Zo vond één kind het maar raar dat er ‘nepscheldwoorden’ als ‘bloody hell’ werden gebruikt (bij ons op school zeggen ze gewoon “fuck”), terwijl de andere al rode oortjes kreeg van ‘shit’.  Een plotverrassing bleek voor de één verwarrend en voor de ander verrassend te zijn, en wat de één ‘heel erg eng’ vond, vond de ander juist ‘superspannend.’

Dat zijn dingen waar ik mee kan leven, geen schrijver kan het iedereen naar de zin maken (dat moet je ook niet willen.)

Zolang ze het maar niet saai vinden.

 

SCHRIJVEN IN SANTA MONICA

We hadden het er vaak over, mijn beste vriend en ik: drie maanden schrijven in Santa Monica. Het is één van mijn favoriete plekken op aarde: zon, zee, strand, een boulevard met grote boekhandels (waaronder eentje die de hele nacht open is), mooie mensen, een mall, twee bioscopen. En – erg belangrijk voor iemand zonder rijbewijs – alles is lopend af te leggen.

Het is er nooit van gekomen. De langdurige relaties kwamen. We kregen katten (hij) en kinderen (ik). Het idee om drie maanden van ons gezin weg te zijn om een boek te schrijven is nu absurd.

Achteraf vraag ik mij af of het gewerkt zou hebben. De verhalen zijn legio. Er zijn zoveel mensen die een periode vrij namen om te schrijven en alles deden behalve aan hun boek werken. Gebrek aan tijd is het meest gebruikte excuus om niet een boek te beginnen. Gebrek aan urgentie  is echter een veel groter probleem. Als er niemand op jou of jouw boek  zit te wachten, waarom zou je dan aan het werk gaan?

In de afgelopen drie maanden heb ik een boek geschreven van 65.000 woorden. Niet in Santa Monica, maar in Utrecht. Zonder boeken, bioscoop of boulevard. Met een gezin en verplichtingen. Waarom? Omdat ik een deadline had. 19 mei moet de laatste versie van het manuscript af zijn, anders ligt het in september niet in de winkel. Als dat geen urgentie is.

Hoe vaak denk jij: Als ik maar wat meer tijd had, dan schreef ik dat boek, maakte ik dat schilderij, begon ik mijn eigen bedrijf? In hoeverre maakt tijd bij jou echt het verschil? Of is er iets anders dat je tegenhoudt?

Ik weet het antwoord wel.