HOE BIED JE EEN BOEK AAN BIJ… SCRIPTUM

ScriptumDe vraag die mij het meest gesteld wordt is: ‘Hoe kan ik nou het beste mijn manuscript aanbieden bij een uitgever? Hoe val ik op tussen alle andere manuscripten?’ Hoe werkt dat nou? Daarom vroeg ik aan ‘mijn’ uitgevers, te weten Meulenhoff/Boekerij (voor de volwassenen romans), Uitgeverij Scriptum (voor de non-fictie), De Fontein (grote jeugdboekenuitgever) en David & Goliat (kleine kinderboekenuitgever) hoe zij het liefst manuscripten ontvangen. Vorige keren was het de beurt aan Meulenhoff/Boekerij, en kinderboekenuitgever David & Goliat. Deze keer geeft Tosca Ruijs van uitgeverij Scriptum – die mijn boek ‘Waanzinnige Plannen’ uitgeeft – de antwoorden:

Wat is de beste manier voor een schrijver of illustrator om een manuscript bij jullie aan te bieden?

Het liefst ontvangen we een manuscript of uitgewerkt boekvoorstel via de mail, met begeleidende informatie over de schrijver zelf, waarom hij/zij dit boek geschreven heeft en waarin het zich onderscheidt van de boeken die er wellicht al zijn op dat gebied. Soms bellen mensen van tevoren om zich te introduceren, maar mailen is effectiever. Via de telefoon kun je nog zo’n prettig gesprek hebben, als het manuscript daarna niet goed geschreven blijkt, houdt het op.

Waar moet een schrijver of illustrator rekening mee houden wanneer hij of zij een manuscript instuurt?

Dat het even duurt voor je een reactie op je manuscript/boekvoorstel krijgt. Wekelijks komen er nieuwe manuscripten binnen en het bekijken en beoordelen gebeurt tussen de bedrijven door. Gemiddeld duurt het een week of vier voor je te horen krijgt of je manuscript uitgegeven kan worden, maar in perioden van grote drukte kan het langer duren.

Wat zijn de meest gemaakte fouten van een schrijver die een manuscript instuurt?

Schrijf een nette mail waarin je jezelf voorstelt en zorg dat je manuscript er verzorgd uitziet. Klinkt afgezaagd, maar het wordt nog steeds vaak over het hoofd gezien. En stuur alleen manuscripten of boekvoorstellen die passen bij de uitgeverij. Dus stuur geen romans naar een uitgeverij die alleen non-fictie publiceert, het is echt zonde van je tijd, de kans dat we nét van plan waren om een fictiefonds te starten is vrij klein. Open deuren, maar ze willen maar niet dicht…

Hoe belangrijk is een agent voor jullie?

Niet heel erg belangrijk; alleen voor de buitenlandse vertalingen werken we veel met agenten. Met de Nederlandse auteurs verlopen de contacten veelal rechtstreeks. Wel of geen agent, je kunt altijd je manuscript/boekvoorstel insturen.

Wat is het beste advies dat je een schrijver kan geven die bij jullie uitgeven wil worden?

Kijk goed op onze site of je denkt dat het onderwerp echt past bij het soort boeken dat we uitgeven: uitsluitend non-fictie in de categorieën management, psychologie & opvoeding, foto/cadeau, mens & maatschappij en kunst. Zo ja, stuur je voorstel of manuscript dan met alle aanvullende informatie per mail. Vraag niet eerst om een gesprek waarbij je je ideeën toelicht, het ontbreekt ons aan tijd om met iedereen eerst in gesprek te gaan. Als blijkt dat we je voorstel/manuscript helemaal zien zitten, komt dat gesprek er vanzelf. En: laat je niet ontmoedigen door een afwijzing. Er spelen bij een uitgever ook altijd factoren mee als persoonlijke smaak, timing en een beperking in het aantal titels die jaarlijks kunnen worden uitgegeven. Zelf kan ik zo’n 10 psychologietitels per jaar uitgeven en dan wil ik niet dat 5 daarvan over mindfulness gaan, het moet een evenwichtige mix zijn. Een andere uitgever maakt weer andere afwegingen, dus geef niet op, kijk wat je kunt doen met eventuele feedback die je hebt gekregen, en probeer het nog eens.

Kijk voor meer informatie op de site van uitgeverij Scriptum.

 

 

IMPROVISEREN MOET JE PLANNEN

 

Waanzinnige PlannenIk had het zo mooi bedacht. Op 1 februari moest ik de eerste versie van mijn manuscript ‘Waanzinnige Plannen! – en hoe ze te realiseren’ inleveren bij uitgeverij Scriptum. Al mijn afspraken had ik keurig voor de week daarna gepland. Maar zoals het vaak gaat met plannen, liep het allemaal anders. Ik realiseerde mij namelijk dat de structuur van het boek niet klopte. Na overleg met de uitgever besloten we de volgorde van de hoofdstukken om te gooien en de deadline een maand te verschuiven.

Vol goede moed wilde ik aan de tweede versie beginnen, maar dat ging niet. Mijn week zat namelijk geheel volgepland met afspraken, verjaardagen, de Lira nieuwsjaarsborrel en de Paul Harlanddag waar ik in een panel zat. Ik (her)schreef geen woord. En daar baalde ik van. Ik wilde aan de slag!

‘Life is what happens to you while you’re busy making other plans,’ zei John Lennon al. Voor veel mensen is dat een reden om maar helemaal niets te plannen. Maar dat werkt in de meeste gevallen niet, niet als je echt iets wilt bereiken. Voor mijn uitgever is het belangrijk om te weten wanneer ze een manuscript krijgen. Ze moeten een redacteur vrijmaken, het boek ruim van te voren aankondigen in de folder en soms zelfs tijd reserveren bij een drukker. Als ze het boek ‘wel een keer krijgen’ dan werkt dat niet.

Maar ook voor mijzelf is een planning essentieel. 1 oktober moet ik de eerste versie van ‘Nachtmerrieman’ inleveren bij Meulenhoff Boekerij en dat betekent dat ik uiterlijk 1 maart aan de thriller ga beginnen. En dan moet ‘Waanzinnige Plannen’ wel af zijn.

Gelukkig ben ik een kei in improviseren. Ontmoetingen worden bel- of Skype-afspraken, deelprojecten worden verschoven of gedelegeerd en nieuwe (her)schrijftijd wordt ingepland. De grap is echter dat ik alleen maar kan improviseren omdat ik een plan heb om van af te wijken. Zonder planning is improvisatie waardeloos. Dan doe je maar wat en heb je veel minder controle over het eindresultaat. Acteur Christopher Walken zegt daarover: ‘Improvising is wonderful. But the thing is that you cannot improvise unless you know exactly what you’re doing.’

Kunstenaars die van de regels afwijken, zorgen ervoor dat ze regels eerst door en door kennen. Ze weten exact waar ze wanneer van af moeten wijken. Dat geldt ook voor Waanzinnige Plannenmakers. Je doel genereert een planning. Je planning is een blauwdruk. Daar kun je op punten vanaf wijken, zolang je einddoel maar leidend blijft. Je probeert tenslotte je einddoel te halen, niet perfect je planning uit te voeren. Je planning is niet je doel! Maar zónder planning, deadline of helder geformuleerd einddoel blijf je vaak hangen in goede bedoelingen. Dan kun je nog zo goed zijn in improviseren, je resultaten blijven uit.

Omdat ik inmiddels ervaring heb met verschuivende deadlines, heb ik voordat ik begon een maand tussen ‘Waanzinnige Plannen’ en ‘Nachtmerrieman’ gepland. In het gunstigste geval had ik een paar weken ‘vrij gehad. Nu heb ik ruim de tijd om het eerste boek af te maken, voordat ik aan het volgende begin. En om te improviseren. Want ook dat moet je plannen.