De onzichtbare hand van de redacteur

Niemand die een beetje kan tekenen, zal zich aanbieden als illustrator van een kinderboek. Niemand die wel eens een camera in zijn of haar handen houdt, zal zomaar een dure videoclip gaan maken. Niemand die een beetje kan programmeren zal zich meteen aanmelden als programmeur bij Google.

Toch denkt iedereen die woorden achter elkaar aan kan rijgen tot een zin, dat hij kan schrijven.

Ik heb het al zo vaak meegemaakt, mensen die knullige persberichten, oubollige flapteksten of aanbevelingen vol hyperbool schrijven en ervan overtuigd zijn dat alles wat ze aan het papier toevertrouwen briljant is. Ze denken dat er geen noodzaak is om een professional in te huren, en al helemaal niet om de teksten ná te laten kijken door een professional: een redacteur.

Inmiddels ben ik er wel achter dat je de echte schrijver herkent aan de redacteur. Pas als je weet hoe moeilijk het is om een verhaal goed te vertellen, realiseer je je, dat je dat niet alleen kan. Dat geldt niet alleen voor aanstormende talenten, maar net zo goed voor de gerenommeerde schrijvers.

Eén van de mooiste voorbeelden komt van Stephen King. Hij wilde het commentaar logenstraffen dat zijn boeken zo dik zijn omdat hij te beroemd is om naar een kritische redacteur te luisteren. Daarom plaatste hij een  tiental pagina’s achterin één van zijn boeken, mét aantekeningen van zijn redacteur. Hij had meer rode strepen in zijn tekst staan dan ik ooit heb gezien in mijn teksten …

1 oktober ben ik begonnen met dit blog en ik mag niet klagen over het aantal lezers en de kwaliteit van de reacties. Maar ik weet zeker dat ik heel andere respons zou hebben gekregen, als niet ieder blog voor publicatie gelezen en gecorrigeerd werd door mijn ‘onzichtbare’ redacteur Caryn ’t Hart.

Je moest eens weten wat zij er allemaal uit haalt.

Hele alinea’s worden omgegooid, taalfouten worden gecorrigeerd, suggesties worden gedaan om de tekst leesbaarder te krijgen, de zinnen korter te maken, de boodschap beter over te brengen.

Of het nu gaat om een boek, een vertaling of een blog, de redacteur is degene die, onzichtbaar en achter de schermen, ervoor zorgt dat wij schrijvers er goed uit komen te zien.

Nu nog iemand vinden die mijn tweets nakijkt …

Volg NIET je hart en al helemaal NIET je gevoelens (een blog voor wie echt wat wil bereiken)

Mensen verbazen zich regelmatig als ik vertel dat ik dertig boeken heb geschreven in minder dan tien jaar. Vooral als ze zich realiseren dat ik dat niet eenzaam op een zolderkamertje deed. In de afgelopen tien jaar heb ik twee kinderen gekregen, ben ik getrouwd en werkte ik – tot drie jaar geleden – fulltime in mijn eigen bedrijf. En toch lukte het mij om te schrijven: ’s avonds, ’s nachts, op vakantie en in de verloren uurtjes.

Dat is natuurlijk omdat ik mijn hart heb gevolgd, omdat ik doe wat mijn passie is. Toch?

Nee, dus.

Ik vond schrijven in het begin verschrikkelijk. Het heeft mij minstens vijf boeken gekost voordat ik een beetje lol kreeg in het proces. Daarvoor was ik alleen maar blij met het eindresultaat. Ik vond het vooral fijn geschreven te hebben. Als schrijven mijn passie al is, dan is dat pas veel later gekomen. Ik raakte gepassioneerd doordát ik ben gaan schrijven, raakte geïnspireerd door wát ik schreef, zeker niet andersom.

Maar als het niet mijn passie was die mij dreef, hoe is het mij dan gelukt zoveel te produceren (en uit te laten geven) in tien jaar? Ben ik beter dan de rest? Koppiger? Ben ik iemand die altijd alles afmaakt waar hij aan begint?

Niet echt.

Tien jaar geleden stond ik er juist om bekend dat ik niets afmaakte. Banen, relaties, vriendschappen …  alles duurde gemiddeld twee jaar voordat ik er mee kapte. Ik ben opgeleid tot supermarktmanager maar heb de opleiding (2x) niet afgemaakt. Ik heb een winkel gehad die ik na anderhalf jaar met grote schulden sloot. Ik begon met een eigen bedrijf dat cd-roms produceerde, stopte om een baan aan te nemen bij ECI als Multimedia Manager, nam ontslag om een boek te schrijven, ging weer werken, nam ontslag, enz. enz. Ondertussen ruilde ik iedere twee jaar mijn vriendin in (of zij mij) omdat de relatie teveel moeite kostte. Ik volgde mijn hart, deed wat mijn gevoelens mij dicteerden en bereikte helemaal niets.

Is er iets mis met gevoelens? Nee. Maar als je iets wilt bereiken, moet je er niet teveel mee doen. Als je naar je gevoelens luistert, dan kom je de helft van de week ’s ochtends je bed niet uit, omdat je moe bent, slecht geslapen hebt, boos, bang of verdrietig bent om iets dat iemand heeft gezegd/gedaan/niet gezegd/niet gedaan. Als je naar je gevoelens luistert, dan stop je op moment dat iets moeilijk wordt, op het moment dat er écht een beroep wordt gedaan op je doorzettingsvermogen. Als je naar je gevoelens luistert, ren je iedere twee maanden achter een andere man of vrouw aan, in plaats van je tijd en energie te steken in je huidige relatie.

Topsporters, succesvolle ondernemers, visionairs als Einstein, Mandela, Ghandi, schrijvers als Harry Mulisch en Stephen King (die iedere dag schrijven of schreven, van negen tot vijf, of ze nou zin hadden of niet), kunstenaars, politici, leerkrachten die iedere dag voor de klas staan, allemaal hebben ze één ding gemeen: ze laten zich leiden door hun commitments.

Een commitment is meer dan een belofte, het is een creatie. Het is een toekomstbeeld dat je neerzet met specifieke details. Het is een beeld met een Wat en een Wanneer erin. Het is een creatie die je communiceert met jezelf en deelt met anderen. Iets waar je je hard voor maakt, ongeacht de gevoelens die je erbij hebt. Want ook helden als Ghandi, Mandela en Einstein twijfelden. Ook schrijvers als Stephen King, Paul Auster en Marcel van Driel (maar waarschijnlijk niet Mulisch) denken soms dat wat ze schrijven bagger is, dat ze er maar beter mee op kunnen houden, dat ze de vorige keer geluk hebben gehad en dat ze het sowieso te druk hebben. Iedereen twijfelt. So What?

Wat ga jij creëren? Hoe ziet jouw creatie eruit? Maak het specifiek! Wanneer is het af? Wie ga jij er bij betrekken? Wat ga jij veroorzaken?