Recensie: The art of Neil Gaiman

9781781571392Goeie biografie met misleidende titel.

Iedere week lees ik een boek in het kader van #boekperweek. Lees hier meer over het initiatief.

Ik zeg niet dat ik geen schrijver was geworden zonder Neil Gaiman – die eer komt waarschijnlijk aan Stephen King toe – maar hij is absoluut van invloed geweest op mijn carrière. Deels omdat hij in de comcicreeks The Sandman liet zien dat je genres gerust dwars door elkaar heen kon laten lopen, maar vooral omdat hij vanaf het begin af aan heeft geweigerd zich in een genre- of mediumhokje te laten stoppen. Tv-series, filmscripts, romans, graphic novels, gedichten, songteksten en de eerder genoemde comics; Gaiman schrijft alles. Daarnaast is hij ook geenszins gebonden aan één genre, al zou je veel van zijn werk om onder de grote gemene deler ‘fantasy’ kunnen scharen.

In dit overzicht van zijn werk legt uit Gaiman uit waarom hij zo divers is. Begonnen als journalist, een vak waar hij naar eigen zeggen niet in uitblonk, mocht hij (aankomende) grootheden als Douglas Adams, Clive Barker en Bob Silverberg interviewen. Dat deed hij vooral om van hen het vak te leren. En één van de klachten die hij keer op keer hoorde, was dat deze schrijvers van hun uitgevers zelden carte blanche kregen om iets anders uit te proberen. Ze voelden zich in een keurslijf gedwongen waar ze niet uitkwamen. Gaiman hoorde het aan, besloot dat hem niet hetzelfde ging overkomen en zorgde ervoor dat hij iedere keer met iets anders kwam, zodat nooit iemand kon roepen: jij bent een comicschrijver, jij mag geen romans schrijven.

(Daar kan ik mij als spreker, kinderboeken-, roman-, en non-fictieschrijver met film- en stripplannen uiteraard uitstekend in vinden).

Death81De titel is misleidend (en de reden waarom ik het rijk geïllustreerde boek in eerste instantie liet liggen) omdat het suggereert dat het vooral een plaatsjesboek is met ‘art’ uit zijn strips en films. Maar het is toch echt een biografie die ingaat op zijn comics, filmscripts, boekverfilmingen, romans, graphic novels en mislukte of uitgestelde project. De tekst is deels samengesteld uit bestaande interviews, aangevuld met gesprekken die schrijfster Hayley Campbell (dochter van tekenaar en Gaimancollaborateur) Eddy Campbell.

‘The art of Neil Gaiman’ is een must read voor Gaimanfans en een aanrader voor een ieder die geïnteresseerd is in genre fiction, hoe de comic- en filmindustrie werkt of gewoon wil weten hoe een succesvolle auteur het vak leerde met vallen en opstaan. En bluffen.

In 2013 interviewde ik Neil Gaiman voor De Boekerij. Het filmpje staat hierboven, het verslag vind je hier.

THE WRITER AT THE END OF THE WORLD

Neil Gaiman (foto Jet Poelman)(Nederlands hieronder/Dutch below)

He was smaller than I remembered him, maybe because as a writer he is larger-than-life. He was still dressed in black, just as he was ten years ago, when I first met him at the Elf Fantasy Fair. A metal Cyberman stared at me from the lapel of his jacket, probably as a reminder of the Doctor Who episode he wrote. His hair was a little less black then before and he looked older, but only a little.

We shook hands.

He was tired. Even if I hadn’t read his blog, explaining why, I could see it in his eyes. They were drowning in fatigue, weary from the traveling and the talking and the signing.

Oh, the signing.

Imagine signing a piece of paper with your autograph, adding a little doodle, meanwhile talking to the person in front of you, who’s saying ‘thank you’ in many different ways, sometimes even in a different language, or at least with a different accent. Then imagine doing this for 1.700 people, each with at least two of your books in their hand, al saying that they love you, that they love your work, that you are their favourite author.

(c) Ron van RuttenIn his blog, Neil Gaiman wrote: ‘I went on a tour. Sometimes I was on a bus, and sometimes I wasn’t. I didn’t get a lot of sleep, and I signed many many thousands of books for many thousands of really astonishingly nice and patient people.’

He wrote this right before he came to The Netherlands to talk about his astonishing new book ’The Ocean at the End of the Lane’. Or should I say ‘De Oceaan aan het Einde van het Pad’ because he was here to promote the beautiful Dutch version of the book, which even has a Dutch introduction.

Coming to The Netherlands was a happy accident, not unlike the creation of the book itself. Gaiman thought his wife – rockchicksingersongwriter Amanda Palmer – was attending Lowlands this year. When he was asked to speak at Lowlands, he didn’t hesitate. It was only after he said yes he found out that the concert wasn’t happening. Amanda had just forgotten to remove it from the calendar.

It’s fitting, in a way, because the book is here because of Amanda too. It started out as a short story he wrote for her because he missed her. She was recording her new album in Melbourne and he was writing about the ocean and the end of the lane. The short story became a novelette, the novelette became a novella. The novella became a novel and the novel became a best selling book all over the world.

(c) Ron van RuttenMy first novel for adults, called ‘Nightmare Man’ is going to be published by Meulenhoff Boekerij, next year. They knew I was a big fan of Gaiman, so they asked me if I wanted to interview him in two Dutch bookstores.

Three problems: I was supposed to on holidays in France that week. And I was a fan boy, and an interviewer should have some distance from the subject he’s interviewing and not be fawning all over him. And I had never interviewed anyone in front of a live audience.

So I said yes.

I decided not to be a fan boy. I was there solely to let him speak, to let him shine. I asked questions about his new book and how it came to be.

I didn’t ask him anything about The Sandman.

When we finished, Neil started to sign the first of a few hundred copies of The Ocean and I read my tweets, anxious to now what the audience thought of our conversation.

‘You’re such a fan boy,’ the first tweep said.

O, well.

The highlight of the first interview was when I asked him about feeling insecure when writing. ‘The Ocean at the End of the Lane, I just wrote for Amanda,’ he said. ‘But when writing the prelude to The Sandman, I feel like 25 million people are reading over my shoulder, saying: ‘Nah, that’s not good enough.’

‘So, you don’t wake up looking in the mirror, saying: “I’m fucking Neil Gaiman!”, write awesome stuff and then, at the end of the day, you go on … hugging Amanda?’ I asked.

‘So, you say, in the morning I’m fucking Neil Gaiman,’ he said, ‘and in the evening I’m fucking Amanda Palmer?’ he added.

Foto Nora SinnemaThe audience was in stitches.

I learned some new things. I learned about him and Terry Pratchett plotting a sequel to Good Omens in 1988 in a hotel in America (where they shared a room to cut back in the costs). I found out who his companion would be, if he was The Doctor for one day.

Neil makes a pictureMe and Neil before the ABCWe had lunch and we talked. We paid a surprise visit to the ABC Bookstore who designed a beautiful window in his honour. We took a picture of him and two of the booksellers – all of them dressed in black – and Neil said: ‘We are a conspiracy of black.’ And I thought: if that was the title of a book, I would buy it.

I did buy ‘’Neil Gaiman’s ‘Make Good Art’ speech’ there, as a book, because it’s one of the most inspiring things I’ve ever read. You can watch it for free online, or read the transcript, but I bought the book, because I want this on my desk when I write and because it’s so beautifully designed.

Neil signed some copies of some of his books that were for sale at the bookshop and then we left.

And we talked some more.

I said, even though he is very nice and accessible and a real human being instead of this larger-than-life writer, it was still weird for me to be here and talk and have lunch, because I grew up with his writing for the last 25 years.

He said: ‘I know. I was talking to Stephen King some time ago and I experienced the same thing. I grew up with him and now here he was with me.’

We also talked a little in the office of the book store, just before the first interview. We talked about our fathers and  how proud they are of us, about how being on stage was completely different for him than for his wife Amanda. I showed him the first copy of my new picture book ‘Billy the Kip’ and he thought the artwork was amazing. And it is.

We sat and we didn’t talk for a while and played with our phones, tweeting and texting and waiting for the first interview to start.

UtrechtThe second day we did again, in Utrecht.

We made a joke about Gaimangate. We talked, on stage, in front of 275 people. They listened, they laughed. Neil read a chapter from my English version of The Ocean, which was dripping with water, because it had unknowingly been lying in a pool of water spilled from my glass.

I thought it was fitting. We just brought the ocean with us.

My wife was in the audience this time and she enjoyed herself, which was important to me.

We finished. The audience applauded. Neil stood up from his easy chair and left the stage to do the signing. He signed my copies of the books – and one for my father who turned 74 this week. We said our goodbyes and I left.

Signed by NeilAfter the signing he went on a bus with his family to do the whole thing again on Lowlands. And then he took a plane to Portsmouth where they named a street after ‘The Ocean at the End of the Lane’. I was not there. I read about it from his tweets and from the tweets from the people who were at Lowlands or at the newly named lane, like everybody else.

I went to bed and couldn’t sleep and wrote this blog.

And read his book. Again.

 

 

DE SCHRIJVER AAN HET EIND VAN DE WERELD

Hij was kleiner dan ik mij herinnerde, misschien omdat hij als schrijver ‘larger-than-life’ is. He was in het zwart gekleed, net zoals tien jaar geleden toen ik hem voor het eerst ontmoette op de Elf Fantasy Fair. Een metalen Cyberman sierde de revers van zijn jas, waarschijnlijk als een herinnering aan de episode van Doctor Who die hij schreef. Zijn haar was iets minder zwart dan voorheen, en hij zag er iets ouder uit, maar niet veel.

We gaven elkaar een hand.

Foto Thomas Olde HeuveltHij was moe. Zelfs als ik zijn blog niet gelezen had, waarin hij uitlegde waarom, dan had ik het nog aan zijn ogen kunnen zien. Ze verdronken haast in vermoeidheid, moe van het reizen en het praten en het signeren.

O, het signeren.

Stel je voor dat je een stuk papier signeert, er een tekeningetje bijzet, terwijl de persoon voor je op verschillende manieren ‘dank je wel, ‘zegt, soms zelfs in een andere taal of in ieder geval met een ander accent. Stel je nu voor dat je dat doet met 1.700 mensen die allemaal minimaal twee boeken van jou bij zich hebben, die allemaal zeggen dat ze van je houden, dat je hun favoriete auteur bent.

Op zijn blog schreef Neil Gaiman: ‘Ik was op tournee. Soms zat ik in een bus en soms niet. Ik sliep niet veel en ik signeerde vele vele duizenden boeken voor vele duizenden ontzettend aardige en geduldige mensen.’

Hij schreef dit vlak voordat hij naar Nederland kwam om te praten over de Nederlandse editie van zijn prachtige boek ‘De oceaan aan het einde van het pad’, waarvoor hij zelfs een voorwoord schreef.

Eigenlijk was het een ongeluk dat hij naar Nederland kwam, net zoals het boek ook een gelukkig toeval was. Gaiman dacht dat zijn vrouw, de rockzangeres Amanda Palmer, naar Lowlands zou komen. Toen hij gevraagd werd om op Lowlands wilde spreken, zij hij meteen ja. Pas daarna kwam hij erachter dat het concert van Amanda niet doorging, maar dat ze de datum was vergeten door te strepen op de kalender.

Ergens past dat wel, want het ontstaan van het boek kwam ook door Amanda. Hij schreef het als een kort verhaal voor haar, omdat hij haar miste. Zij nam haar nieuwe album op in Melbourne en hij schreef voor haar over de oceaan aan het einde van het pad. Het korte verhaal werd een novelle, de novelle een roman en de roman een bestseller over de hele wereld.

Nachtmerrieman, mijn eerste boek voor volwassenen, komt volgend jaar uit bij dezelfde uitgeverij en zij vonden het een goed idee als ik Neil Gaiman zou interviewen in twee boekhandels. Ze wisten dat ik een grote fan was, tenslotte.

Twee problemen: Ik was die week op vakantie in Frankrijk en ik was een fan. En een interviewer moet een zekere afstand zien te bewaren tot zijn onderwerp, en niet over hem heen kwijlen tijdens het gesprek.

Dus ik zei ja.

Ik besloot om mij niet als een fan te gedragen. Ik was er slechts om hem te laten stralen. Ik stelde vragen over zijn nieuwe boek en hoe het was ontstaan.

Ik vroeg niets over ‘The Sandman’.

Toen we klaar waren, begon Neil met het signeren, las mijn tweets, benieuwd naar wat het publiek van ons gesprek had gevonden.

‘Wat ben je toch een fan,’ twitterde de eerste.

Ach ja.

Foto Iris CompietHet hoogtepunt van het eerste interview was toen ik hem vroeg of hij ook wel eens onzeker was wanneer hij schreef. ‘De oceaan aan het einde van het pad schreef ik voor Amanda,’ antwoordde hij. ‘Maar bij het schrijven van de prelude voor The Sandman heb ik constant het gevoel dat 25 miljoen lezers over mijn schouder meelezen en roepen ‘Nee, dat is niet goed genoeg’.

‘Dus,’ zei ik. ‘Je staat niet op, kijkt in de spiegel, zegt: I’m fucking Neil Gaiman!’gaat iets fantastisch schrijven en dan … knuffel je Amanda?’

‘Dus ’s morgens ben ik ‘fucking Neil Gaiman’ en ’s avonds fuck ik Amanda Palmer?’ bedoel je?

Het publiek kwam niet meer bij.

Ik leerde ook nieuwe dingen. Hij vertelde dat hij en Terry Pratchett al in 1988 een vervolg op ‘Hoge Omens’bedachten, in een hotelkamer in Amerika, waar ze samen een kamer deelden om kosten te sparen. En we kwamen erachter wie zijn assistent zou zijn, als hij voor één dag De Doctor zou zijn.

We lunchten en we spraken over het vak. Als verrassing bezochten we The American Book Centre, die een prachtige etalage had ingericht met zijn boeken. We namen een foto van hem en twee verkopers, alle drie in het zwart gekleed, en Neil zei: ‘We are a conspiracy of black.’ En ik dacht: een boek met die titel, ik zou het kopen.

Wat ik kocht was een exemplaar van ‘Make Good Art’, een speech die je gratis online kan kijken. Het is een van de meest inspirerende dingen die ik ooit las en ik wilde een kopie van de speech op mijn bureau hebben. En het boekje is ook nog eens prachtig vormgegeven.

Neil signeerde een aantal boeken die er lagen en we vertrokken weer.

Onderweg spraken we verder.

(c) Ron van RuttenIk zei dat, hoe aardig en hoe toegankelijk hij ook is, het toch raar was voor mij om met hem te praten. Hij is een schrijver waar ik al 25 jaar alles van lees en nu hebben we ineens een gesprek, al wandelend door Amsterdam.

Hij zei dat hij het herkende. ‘Ik zat laatst tegenover Stephen King en ik had precies hetzelfde,’ zei hij. ‘Ik ben met hem opgegroeid en daar zat hij.’

We spraken over onze vaders en hoe trots ze op ons zijn en over hoe op het toneel staan voor hem compleet anders is dan voor zijn vrouw. Ik liet hem het eerste exemplaar van mijn nieuwe prentenboek ‘Billy de Kip’ zien en hij zei hoe mooi hij de tekeningen vond. (En dat zijn ze)

We zaten stil en we spraken een tijdje niet. We speelden met onze telefoon, twitterden, stuurden sms’jes en wachtten af totdat het eerste interview begon.

De volgende deden we het nog een keer in Utrecht.

We maakten een grap over ‘Gaimangate’. We hadden een conversatie op het toneel voor bijna 400 mensen. Er werd gelachen en geluisterd. Neil las voor uit de Engelse editie van De Oceaan, een drijfnat exemplaar omdat het boek in een plas water bleek te liggen, gemorst uit mijn glas. Ergens klopte het wel, we hadden gewoon de oceaan met ons meegenomen.

Mijn echtgenote zat in het publiek en vermaakte zich, wat weer belangrijk voor mij was.

We beëindigden ons gesprek. Neil kreeg een groot applaus en stond op om te gaan signeren. Hij signeerde een exemplaar voor mij en voor mijn vader die een paar dagen daarvoor 74 was geworden. We namen afscheid van elkaar en ik vertrok.

OceanNaderhand stapte Neil op een bus met zijn schoonfamilie en reisde af naar Lowlands om het allemaal nog een keer te doen. Daarna pakte hij het vliegtuig naar Portsmouth waar ze een straat naar zijn boek hadden genoemd. Ik was er niet bij. Ik las erover via zijn tweets, net als ieder ander.

Ik ging naar bed en kon niet slapen en schreef dit blog.

En ik las zijn boek nog een keer.

LAAT MIJ NEIL GAIMAN JOUW VRAAG STELLEN

Oceaan aan het eind van het padUPDATE: ROTTERDAM IS VOL! VOOR UTRECHT MOET JE TOCH RESERVEREN!

Deze zomer komt schrijver Neil Gaiman naar Nederland om zijn nieuwe boek ‘De oceaan aan het eind van het pad’ te promoten. Behalve op Lowlands, geeft hij acte de presence in twee Nederlandse boekhandels, waar hij uit zijn nieuwe roman voorleest en door mij geïnterviewd zal worden. En jij kan daar bij zijn!

Van het vijftal schrijvers dat mij direct beïnvloed heeft, is Gaiman de enige die ik ooit ontmoette. Ik was één van de fans die tijdens de Elf Fantasy Fair in de rij stond voor een handtekening, een praatje met hem maakte en naar zijn lezing luisterde. Gaiman staat bekend als een van de meest sympathieke schrijvers uit het vak en daar bleek geen woord van gelogen. Hij nam voor iedere fan de tijd en nam zelfs zonder gene mijn debuut ‘Een elfje in de sneeuw’ in ontvangst dat ik voor hem meegenomen had.

Ik was nog jong.

Zijn nieuwe boek ‘De oceaan aan het eind van het pad’ is werkelijk prachtig! Het is een behoorlijk introvert verhaal, de terugblik van een naamloze volwassene die zich zijn bijzondere (en soms verschrikkelijke) jeugd herinnert. Het is literaire fantasy, ergens tussen zijn eigen boek Coraline en de boeken van John Green en David Mitchell in. Het slot is één van de mooiste eindes die ik de afgelopen jaren las.

De Nederlandse editie van het boek is een hele bijzondere! Niet alleen schreef Gaiman een exclusief voorwoord (met een verwijzing naar Utrecht!) , het boek bevat ook een deel van de handgeschreven versie van het oorspronkelijke manuscript. Het boek is vanaf 12 augustus in de boekhandel te vinden.

Neil signeert OceaanOp vrijdagavond 16 augustus interview ik Gaiman in boekhandel Polare Rotterdam (voorheen Donner) om 19.00 uur en op zaterdagmiddag zijn we in Polare Utrecht (voorheen Broese) om 12.00 te zien. Toegang is gratis, maar reserveren is noodzakelijk. Gaiman leest uiteraard ook voor en signeert zijn nieuwe boek.

De nadruk in de interviews komt te liggen op zijn nieuwe roman, maar ik stel zeker ook vragen over zijn andere werk, zoals zijn magnum opus The Sandman (waar dit jaar een vervolg/prequel op komt), zijn jeugdboeken of zijn boekverfilmingen.

Maar misschien heb jij ook een prangende vraag die je dolgraag zou willen stellen aan de meester? Zet hem in dat geval hieronder in het commentaar. De beste/leukste/origineelste vragen neem ik mee. Ik kan niet garanderen dat ik ze stel – ik weet van te voren ook niet hoe zo’n gesprek verloopt – maar ik ga er zeker mijn best voor doen!

Ik hoop je de 16e of de 17e te kunnen begroeten!

WAANZINNIGE FLOP I: DE SPEELFILM

WAANZINNIGE FLOP I: DE SPEELFILM

Dat een Waanzinnig Plan niet automatisch een Waanzinnig Succes oplevert, weet ik helaas uit ervaring. De komende tijd zet ik mijn grootste flops op een rijtje, ter lering ende vermaak. Vandaag DE SPEELFILM

Al jaren droomde ik van een carrière als filmregisseur. Ik had een viertal zelfgeschreven en -geregisseerde kortfilms op mijn naam staan en vond dat ik klaar was voor het grotere werk. Ik schreef een scenario op basis van mijn favoriete comic The Sandman, wist meer dan vijftig mensen te enthousiasmeren om deel uit te maken van de crew, de acteurs of het productieteam, kreeg 3.000 gulden subsidie van het Prins Bernardfonds, regelde een repetitieruimte en liet special effects maken. We maakten een folder om fondsen te werven en ik stuurde een brief naar DC Comics waarin ik om toestemming vroeg om de strip als basis te gebruiken.

Maanden later ging het project als een nachtkaars uit. Ondanks de wekelijkse repetities, de poppen en mechanische wezens die we hadden gebouwd en het enthousiasme van iedereen die eraan meewerkte. Waarom? Omdat ik de basisvoorwaarden niet had geregeld. We maakten een film, maar hadden nauwelijks budget. We planden draaidagen, maar hadden geen apparatuur. We gebruikten een comic als basis, maar hadden de rechten niet. Enkele weken voordat we zouden gaan filmen besloten we de stekker uit het filmproject te trekken. De film – die ging over dromen – bleef zelf een droom.

Ik leerde een harde les. Enthousiasme alleen is niet goed. Iedereen die jou en in het project gelooft ook niet. Het is de kunst te dromen alsof het al zover is én iedere dag te checken wat de realiteit is.

Vanaf het moment dat ik mijn Waanzinnige Plan bedacht voor Superhelden.nl, heb ik dat gedaan. Of het boek een succes wordt, weet niemand, maar de realisatie van het boek, de game en de trailer zijn minutueus voorbereid, de resultaten zijn van dag tot dag meetbaar geweest.

Daarom heb ik ook geen seconde spijt van mijn mislukte speelfilm. Niet alleen leerde ik de basis van projectmanagement, maar er gebeurde ook nog iets anders onvoorziens: de cameraman werd namelijk verliefd op de actrice en ze hebben nu twee fantastische kinderen.