‘Illegale’ e-books is niet het probleem. Wij zijn het probleem.

superhelden-nlIk kreeg een melding dat ‘Superhelden.nl’ ‘gratis’ te downloaden was op een torrentsite. ´Moet ik daar nou wat mee doen?’ vroeg ik aan mijn echtgenote. ‘Nee, hoor,’ was haar antwoord, ‘je boek is nu kennelijk bekend genoeg om ook illegaal aangeboden te worden, dat is een compliment.’

Dat was een verfrissende reactie.

De afgelopen week is actie ‘Ik lees legaal’ begonnen. En ik krijg daar jeuk van. En ik ben niet de enige. ‘Jarenlang is er alles aan gedaan om het e-book zo impopulair mogelijk te maken en als we zien dat mensen hun eigen weg vinden naar gratis boeken, gaan we jammeren en met het vingertje wijzen,’ schrijft digitaal uitgever Bert Vegelien op in uitstekende blog. Ook informatiespecialist Raymond Snijders doet een terechte duit in het zakje op zijn blog ‘Over illegale e-books, legaal lezen en veel drogredenen.’

Het is hun reactie op een onderzoek waaruit blijkt dat er voor slechts 10% van de e-books op een e-reader is betaald.

Goh, hoe zou dat nou komen? Misschien omdat de prijzen torenhoog zijn? Misschien omdat lezers van legale e-books meer technische problemen tegenkomen dan de lezers van de ‘gratis’ versie?

Superhelden kost op papier € 9,99 en als e-book 6,99. Ik wéét waarom de prijs zo hoog is (en voor wie dat niet snapt, legt Timo Boezeman het hier nog een keer uit). Maar ik weet ook dat ik deze prijs er zelf nooit voor zou betalen.

Nooit.

Ik koop gemiddeld twee Engelstalige e-books per maand, op mijn Kindle via Amazon.com. Principieel betaal ik niet meer dan 10 dollar. Dat is € 7,35 per boek. Is het e-book duurder (wat bij nieuwe titels de laatste tijd steeds vaker voorkomt), dan wacht ik tot de prijs is gezakt, of ik koop de papieren versie. Die kan ik tenminste na het lezen nog weggeven.

Ik lees legaal.

Maar ga ik de campagne nou ondersteunen? Nee. Ten eerste: Gratis downloaden mag in Nederland, dus je leest altijd legaal, ook als je niet voor het boek betaald hebt. Alleen uploaden mag niet. Ten tweede: het levert helemaal niets op, deze actie, alleen een goed gevoel. Een ‘kijk mij eens legaal lezen’-gevoel. Ondertussen lacht de rest van Nederland zich rot en leest gewoon lekker verder op hun e-reader.

Vind ik het dan oké dat er voor e-books niet betaald wordt? Nee, natuurlijk niet. Maar de branche heeft maar één keuze en dat is het probleem aanpakken bij de bron. Kijk naar de muziekindustrie. Het sluiten van Napster versnelde het downloadprobleem maar. Pas met Spotify en iTunes werd er weer geld verdiend. Hoe?

Lage prijzen en gebruikersgemak.

netflixFilmindustrie: zelfde verhaal. Netflix en Video-on-Demanddiensten (VOD) waren het enige dat de niet-betaalde downloads wisten te remmen.

Lage prijzen en gebruikersgemak.

Het tegenovergestelde van hoe e-books in Nederland worden aangeboden. Collega Astrid Harrewijn is wel een fan van de ‘Ik lees legaal’-actie, maar daarom niet minder kritisch. ‘Dat de boekenbranche roomboter op zijn hoofd heeft, lijkt me duidelijk. Dat het systeem in zijn huidige vorm geen bestaansrecht heeft, staat buiten kijf,’ schrijft ze in haar blog. Volgens een vage kennis is het zelfs gratis publiciteit dat haar boek op een USB-stick terecht is gekomen. ‘Het is toch een eer dat je daar tussen mag staan?’ zegt hij.

Superhelden.nl is nu ‘gratis’ te downloaden. Het is een bedenkelijke eer. Ik heb liever dat je het koopt. Maar mocht je toch kiezen voor de torrentversie, dan wens ik je alsnog veel leesplezier. Het wijzende vingertje bewaar ik voor onze branche: Wanneer gaan we de consument nou eens wat anders aanbieden dan e-books met hoge prijzen en laag gebruikersgemak?

Graag voordat de e-markt helemaal instort, aub.

Originaliteit verkoopt niet

wtf-happened-to-movie-posters-video-presentationVia de filmsite Dark Horizons kwam ik bij dit geweldige filmpje terecht. Het heet ‘WTF Happened to Movie Posters?’ en laat zien hoe filmposters steeds meer op elkaar gaan lijken. Bij sommige posters is het bijna niet meer te bepalen voor welke film ze zijn, zo generiek zijn ze.

In het filmpje worden verschillende posters van films met verschillende genres naast elkaar gelegd. En wat blijkt: ontwerp, kleurgebruik, plaats van de letters, alles komt overeen! Kijk zelf maar.

Circus Patz

Ik zette het filmpje op Facebook en kreeg meteen een reactie van Patz van der Sloot van Circus Patz. ‘Bij boekomslagen zie je het ook steeds meer,’ stelde hij.’Daarom ben ik zo trots op deze.’

Kick FearlessPatz is terecht blij, want de Circus Patz boeken onderscheiden zich van de concurrentie met hun prachtige vormgeving. En daarin zijn ze een behoorlijke uitzondering, want, zoals uitgever Timo Boezeman (A.W. Bruna) opmerkte: ‘Bestsellers worden gekopieerd. Niet alleen in omslagen ook in plots. Linda van Rijn lijkt wel erg op Suzanne Vermeer. Qua omslagen, plots, genres en pseudoniem,’ aldus Timo.

Superhelden3.nlSuperhelden.nl

Ik zal de laatste zijn om te ontkennen dat het stramien van de Superhelden.nl-trilogie geïnspireerd is door filmposters. Toch is het mijns inziens geen generiek boekomslag. Wél laat het in één klap zien wat voor soort boek je kunt verwachten. Zoals Edgar Kruize op Twitter zei: ‘Ik vind los van de originaliteit dat het daar (Superhelden.nl – MvD) juist bijdraagt aan het ‘gezicht’ van de reeks.’

Ik ben het daar uiteraard mee eens. En gezien de verkopen van Superhelden.nl (de vijfde druk van deel 1 en de derde druk van deel 2 werd vanmorgen aangekondigd!) heeft ontwerper Wil Immink de perfecte balans gevonden tussen vertrouwd en onderscheidend.)

Originaliteit verkoopt niet

Maar verkoopt originaliteit ook? Een poster, of boekomslag moet in een fractie van een seconde informatie over zien te brengen. En originaliteit kan dat behoorlijk in de weg zitten. Ik werkte ooit bij Dutch FilmWorks en zag een geweldige en heel originele poster voor een film met Robert De Niro. ‘Die gebruiken we alleen voor het dvd-omslag als de film een bioscoophit is geweest,’ zei mijn baas. ‘Zo niet, dan komt gewoon het hoofd van Robert De Niro op de voorkant, anders verkopen we geen exemplaar.’

De commentaarstem aan het eind van het bovenstaande filmpje claimt dat het gebrek aan originaliteit bij de filmposters een budgetprobleem is. Ik geloof daar niks van. Ik denk dat ‘vertrouwd’ gewoon beter verkoopt. En misschien is dat precies het probleem is waarom prachtige boeken als onze eigen ‘Billy de Kip’ zoveel moeilijker te slijten zijn dan generieke boeken.

Of is het allemaal niet waar wat ik beweer? Wat denk jij?

BULLSHITBINGO VOOR BOEKEN

Empty bookstoreHet boekenvak zit in zwaar weer. Voor veel uitgevers, boekhandels, schrijvers en bibliotheken is het code rood. En het waait voorlopig niet over. Om de week schijnt er een boekhandel te sluiten, e-books worden nauwelijks verkocht (maar wel gedownload), bibliotheken moeten het met minder filialen doen, schrijvers verkopen (veel) minder boeken of raken hun manuscripten niet meer kwijt.

Maar achter de wolken schijnt de zon en de crisis zorgt er ook voor dat mensen op zoek gaan naar andere mogelijkheden. Mijn eigen boek+game Superhelden.nl is daar een goed voorbeeld van, maar ook de apps van AW Bruna (Leesditboek), de bibliotheek (Vakantiebieb) en Books2Download (Timo en het Toverboek/-stokje) laten zien wat er wél kan.

Dat betekent echter niet dat er simpele oplossingen zijn. We zijn met z’n allen vooral op zoek, dingen aan het uitproberen, kijken wat er wel en wat er niet werkt. En dat betekent dat we er ook veel over praten, online, maar ook tijdens workshops, seminars en debatten over het boekenvak. En wat daar opvalt is dat iedereen altijd met dezelfde (tegen)argumenten komt.

‘1e keer dat ik op een bijeenkomst over digitale boeken kom,waar iemand niet zegt ‘het papieren boek zal niet verdwijnen’ geef ik een rondje,’ twitterde digitale uitgever Bert Vegelien.

‘En bij geen ‘geur van papier’ een ruime schaal borrelgarnituur?’ reageerde uitgeefster Marieke Hoogwout.

bullshitIk suggereerde om een Bullshit bingokaart voor boeken te maken. (Voor wie het niet kent, Bullshit of Buzzword Bingo is een spel waarbij je van te voren ‘jeukwoorden’ op een bingokaart zet. Iedere keer dat iemand het woord ‘Synergie,’ ‘out-of-the-box denken’ of ‘Iets 2.0’ kruis je de kaart aan, totdat je bingo hebt).

Marieke reageerde enthousiast en had meteen aanvullingen: ‘‘innovatie omarmen’, ‘denken in mogelijkheden’, ‘gewoon een nieuw businessmodel verzinnen’

Mijn persoonlijke favoriete zijn ‘Spotify for Books’ en ‘gewoon de prijzen voor e-books verlagen.’

Ze hebben allemaal één ding gemeen: ze leggen de discussie stil. Op het moment dat iemand roept dat ‘papier nooit zal verdwijnen’ als er over digitaal publiceren wordt gesproken, of voor de zoveelste keer ‘Spotify for e-books’ voorstelt als hét antwoord op de boekencrisis, wordt er niet meer nagedacht, geëxperimenteerd of gezocht naar daadwerkelijk nieuwe mogelijkheden. Want als papier nooit zou verdwijnen, hadden we nu geen crisis. En als Spotify for Books’ daadwerkelijk dé toverformule zou zijn voor het vak, dan was het er al. Want staat er iemand bij stil wat ‘Bookify’ zou betekenen voor de boekhandel en de bibliotheken, als we alle boeken voortaan digitaal lenen? Wat de gevolgen zijn voor de businessmodellen van de uitgever, auteurs en illustrators?

Ook het verlagen van de prijs van e-books is minder simpel dan het lijkt. De grootste kostenpost bij het maken van een boek is namelijk niet het drukken. De werkelijkheid is veel complexer. Zo zit er op e-books 21% BTW (tegen 6% voor exact dezelfde titel op papier) wat een e-book al meteen 15% duurder maakt. Hoewel ik de eerste ben die vind dat e-books te duur zijn, levert het structureel verlagen van de prijs meteen weer heel andere problemen op.

Er moet wat veranderen, daar zijn we het allemaal over eens. Wat er moet veranderen, daarover verschillen de meningen. Wat we in ieder geval moeten doen is blijven innoveren. Niet door te roepen dat we ‘innovatie moeten omarmen’ (BINGO!) maar door het daadwerkelijk te doen. Door kinderboeken in een cloud te zetten, zoals Boekenwolk doet, en te kijken wat er gebeurt. Door te experimenteren, online maar zeker ook offline, zoals deze week met Schrijvers op Tournee. En niet door maar wat te roepen en ondertussen alles in stand te houden. Want dan roepen we heel hard: BULLSHIT!

Wie maakt die kaart?

p.s. Timo Boezeman bleek ook al eens wat Bullshit Bingokaarten uit het boekenvak in een blog te hebben geplaatst, die weer andere aspecten van het vak belichten.