JE HEBT HELEMAAL GEEN BUDGET OM VOOR NIKS TE WERKEN!

FreeIk krijg bijna wekelijks een variatie op deze mail:

‘Geachte heer van Driel, wij van organisatie *** zijn een fan van uw werk en willen u graag vragen als spreker/schrijver/interviewer. We hebben helaas geen budget.’

Eigenlijk zeggen ze: ‘We willen u inhuren vanwege uw expertise, maar we willen u niet betalen voor uw expertise.’

Zo werd ik gevraagd door een commerciële uitgeverij of ik een Russische schrijver wilde interviewen. Maar wel voor niks, want ze waren pas net begonnen. ‘Er komt vast media-aandacht voor,’ zei de uitgever, ‘want het is een populaire schrijver.’

Voor wie zou de publiciteit zijn, denk je, voor mij of voor de Russische schrijver?

Foto Iris CompietMijn eigen uitgever Meulenhoff vroeg mij schrijver Neil Gaiman te interviewen. Dat kostte – naast de twee interviews en de reistijd, ook een dag om de vragen voor te bereiden. Twee dagen waarvoor ik keurig werd betaald. De publiciteit die het genereerde ging – terecht – naar Gaiman en niet naar mij.

Universiteiten, netwerkorganisaties, uitgevers, noem maar op, ze sturen allemaal dit soort mails. Als ik overal ja op zou zeggen, ben ik minimaal één dag per week onder de pannen.

Maar wel onbetaald.

Ik ben niet de enige die regelmatig het verzoek krijgt om voor niks te werken. Schrijvers, ontwerpers, filmmakers, vertalers, fotografen, sprekers, allemaal worden ze enorm gewaardeerd om hun kundigheid en inzet, maar niet altijd genoeg om er voor betaald te krijgen.

Daarom dit advies: doe het niet. Je hebt namelijk helemaal geen budget om gratis te werken! Gratis werken is alleen weggelegd voor mensen met genoeg tijd en geld.

designvalueNee, ook niet voor publiciteit. Publiciteit is namelijk geen wettig betaalmiddel.

(En ook niet ‘zodat je voor een volgend project wél betaald kan worden,’ want organisaties zonder geld, hebben ook volgende keer geen geld. Dan vragen ze gewoon de volgende sukkel om voor niks te werken en heb jij het nakijken.)

Mag je dan nooit ja zeggen tegen een gratis project? Tuurlijk wel! Ik doe het regelmatig. Maar wat mij opvalt is dat de organisatoren van fantastische evenementen heel ander soort mails sturen. Die leggen uit wat ze willen bereiken met het event, wie ze willen raken, wat voor waarde ze willen creëren, voor mij en voor anderen. Op dat soort mails ga ik wél in, mits ik er tijd voor heb. En dat kan ook, omdat ik betaald word voor alle andere evenementen.

Dus zeg gewoon ‘nee’ tegen gratis, net zolang tot je je het kan permitteren om ‘ja’ te zeggen tegen de gratis evenementen die je gewoon leuk vindt. Daar heb je dan ook gewoon wel tijd en budget voor.

Wil je mij inhuren voor een (huiskamer)lezing ‘Waanzinnige Plannen’ ga dan naar de site. Het is helemaal niet zo duur.

Een mooie aanvulling op dit blog komt van Hennie Tibben: ‘Voor gratis geven heb je een budget

GRATIS IS WAARDELOOS

 

Het hele jaar door bezoek ik scholen en bibliotheken in Nederland. Dat doe ik niet voor niets, voor vier groepen optreden kost de school gemiddeld drie- tot vierhonderd euro.  Daarvoor krijgt de school vier keer een uur een multimediale voorstelling waarin ik vertel, filmpjes laat zien, spelletjes speel, grappen maak en – uiteraard – veel voorlees.

Een paar keer per jaar word ik gevraagd om op een zaterdag of zondag naar een talentenmarkt of schoolbraderie te komen. Ik mag dan mijn boeken verkopen, voorlezen en signeren. Ik krijg niet betaald, maar dat hoeft ook niet. De opbrengsten van dit soort evenementen komen altijd ten goede aan de school en daar lever ik graag een bijdrage aan, ook al verkoop ik meestal niet meer dan een paar boeken.

Maar op de een of andere manier is gratis synoniem aan: onbelangrijk. Als ik normaal op een school verschijn, zijn de kinderen voorbereid op mijn komst, hebben ze mijn boeken gelezen, is er tijd en ruimte gemaakt voor mijn komst. Als het gratis is, mag ik blij zijn als er iemand op de hoogte is dat ik zou komen.

Ik was uitgenodigd om op een talentenmarkt te staan in het park naast de school. Bij slecht weer gingen we naar binnen. Bij aankomst ging het al mis. Vanwege het slechte weer stonden de kraampjes in de gymzaal. Op één na: die van mij.
‘Niet acceptabel,’ zei ik en ik kreeg een kraam naast het podium. Ik wierp een blik op het volle podiumprogramma. Daar stond van alles op, maar niet mijn naam. Mijn ‘optreden’ bleek in de minuscule buitentent te zijn, terwijl tegelijkertijd op het hoofdpodium twee kinderen hun danskunsten vertoonden. En sorry, hoor, maar dat doe ik niet.

Gelukkig werd er wel naar mij geluisterd en kon ik een uur later alsnog het podium op om voor te lezen en te zingen voor een groepje enthousiaste kinderen.

Ik wil absoluut niet de VIP-schrijver uithangen, ik heb daar echt helemaal niks mee. Maar zodra ik ergens onbetaald verschijn, lijken de inspanningen omgekeerd evenredig te zijn met het honorarium. En dat verbaast mij.

In New York bood iemand ooit gratis een workshop aan voor een duur softwarepakket. Er kwam niemand. Nadat hij de prijs verhoogde naar 500 dollar liep het storm.

Gratis is kennelijk voor veel mensen hetzelfde als waardeloos. Ik ga maar weer gewoon geld vragen. Dan krijg ik in ieder geval een fatsoenlijke ontvangst.