Wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen

freeIk krijg nog steeds veel reacties op mijn blog ‘Je hebt helemaal geen budget om voor niks te werken!’. Freelancers zijn het helemaal zat om onder het mom van ‘gratis publiciteit’ hun werk onbetaald uit te moeten voeren. Ze sturen mij afbeeldingen – zoals deze hiernaast –  of voorbeelden uit hun eigen praktijk, zoals Sanne Roemen die schreef:

‘Uit mijn hart gegrepen dit stuk. Ik doe het ook niet. Ook niet “eens informeel sparren” of “een informele ontmoeting”. Dat draait namelijk altijd uit op gratis advies en coaching. Klanten die zeggen dat het voor acquisitie is, of voor de toekomst zeg ik: “oké, dan betaal je gewoon mijn factuur en dan kan ik je een korting geven op een eventueel vervolg”. Zijn ze meteen stil.’

Een sterk staaltje van ‘voor de publiciteit’ kwam recent van de NS die illustrators vroeg een trein te illustreren. In ruil voor de rechten kon je zowaar een enkeltje (!) Berlijn winnen. Illustrator Suzanne de Riet schreef er het blog ‘NS ontwerpwedstrijd. Schaam je diep, NS!’ over.

Maar mag je dan nooit voor niks werken?

Tuurlijk wel! Zoals Erwin Blom schreef op mijn Facebookpagina: ‘Wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen.’

Maar wat doe je dan wel voor niks? Nou, bijvoorbeeld:

1. Vrijwilligerswerk

medewerkers_pandVrijwilligerswerk is altijd erg belangrijk geweest in mijn leven. Toen ik begin twintig was en werkeloos, werkte ik in het Luxor Theater in Zutphen. In ruil voor kaartjes scheuren en bier tappen, mocht ik zoveel films zien als ik wilde. Het was enorm dankbaar werk. Het theater draaide prachtige arthousefilms waar commercieel geen markt voor was. Daarnaast gaf het mij (en vele anderen) een gevoel van vervulling. Wat wij deden was belangrijk, wij waren belangrijk, zelfs al zat er verder niemand op ons te wachten. Hoe belangrijk, realiseerde ik mij toen ik een paar weken geleden op de reünie van het Luxor Theater was. 25 jaar bestond het theater inmiddels en ik was één van de eersten die er werkten.

Wow.

Ook tijdens mijn werkende leven heb ik er altijd vrijwilligerswerk naast gedaan. En toen ik mijn cd-romwinkel ‘De Schijfwereld’ opende, was ik blij met de drie 16-jarige jongens die mij dagelijks assisteerden met de verkoop, in ruil voor het ‘alles mogen spelen wat ze wilden’.

Tegenwoordig heb ik wat minder tijd voor vrijwilligerswerk, maar toch. Ik zit in de MR van de school van mijn kinderen, draai diensten op ons eigen Schimmelplein, help mee op school, enz. Zonder vrijwilligerswerk is het leven m.i. niet compleet, dan draait het alleen nog maar om jou. En wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen.

2. Fantastische, geweldige waanzinnige plannen.

2003-12-05-cinemarathonOm ons heen zijn er duizenden mensen bezig met fantastische, waanzinnige plannen. Plannen die bestaan bij de gratie van mensen die daar belangeloos aan mee werken. Dat deden ze voor mij, toen ik de Cinemarathon organiseerde en dat doe ik voor anderen die hun geweldige projecten hebben. Is het een project waar je blij van wordt? Waar de wereld beter van wordt? Waar jij een cruciale bijdrage aan kan leveren? Doen dan! Want wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen.

3. Goede doelen.

Circle 4 life

Lezing ‘Waanzinnige Plannen’ voor Circle4Life

Als er een goed doel een beroep op mij doet, en ik kan daar enigszins aan bijdragen, dan doe ik dat graag. Gesigneerde boeken voor een bibliotheek of veiling, een lezing waarvan de opbrengst naar Kenia gaat, een optreden voor doodzieke kinderen: als ik er tijd voor heb, zeg ik ja. En dat zou jij ook kunnen/moeten/willen doen. Want wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen.

Heb je nog aanvullingen? Zet ze hieronder in de comments! |En voor al die andere situaties: laat je betalen voor je werk. En als je twijfelt, is er altijd nog de handige flowchart om raad te plegen: Should I work for Free?

Reacties

  1. Goed stuk, Marcel. Vrijwilligerswerk is ontzettend belangrijk én leuk! Ik heb het sinds mijn pubertijd ook altijd gedaan. Van bier tappen in een poppodium naar leiding voor kinderen met iets extra’s op vakantie, van de ouderraad van het kinderdagverblijf naar het bestuur van een buurttuin.

    Ons werk is ons werk. En commerciële bedrijven mogen daarin wat meer fairtrade in handelen.

  2. Dit is een belangrijk, precair onderwerp!

    Ik ben Magda van Tilburg, dit jaar vier ik mijn 30-jarige jubileum als illustrator, en in al die tijd heb ik met moeite een minimuminkomen bij elkaar kunnen schrapen. Door chronische pijnen kon ik niet meer netwerken en vorig jaar ben ik in een uitkering beland. Echter, mijn tekentalent is niet aangetast, en het deed me pijn dat ik er niemand mee kon verblijden. Ook was de zin van mijn bestaan weggevallen, zonder de mogelijkheid om iets te creëren.

    Nee, ik ben niet bij de pakken neer gaan zitten. Daarom heb ik vorig jaar een complete verhalen/voorleeswebsite opgezet (als -voormalig digibeet- webmaster én contentmaker).

    http://www.booxalive.nl

    De leeftijdsklassen zijn: mini (1-5jr) / midi (5-10jr) / maxi (10-100jr)
    Booxalive is niet commercieel, dus gratis. Immers, het ontwikkelen van taalplezier & leesbevordering inéén is voor onze toekomstige generatie van essentieel belang en mag geen enkele drempel hebben.

    Ik doe de hele site onbezoldigd in m’n eentje: het bouwen van de structuur, de sfeer, het grootste deel van de content, het vinden van mede-auteurs, en ook een klein deeltje PR als er nog tijd over is. Het enige dat beperkt wordt door mijn chronische pijnen, is mijn energie-level en de mogelijkheid mijn huis te verlaten. Maar ik werk er elke dag aan – als het ware als ’n ‘waanzinnig plan’, want zoiets groots onderneem je niet gauw alleen. Voor het UWV geldt het als ‘hobby’. In nov. 2014 moet ik opnieuw gekeurd worden, om te kijken of ik eindelijk eens kan gaan solliciteren (dan ben ik 60!).

    Met mijn onbetaalde werk voorkom ik hoogstwaarschijnlijk een zware depressie, maar wat het belangrijkste is: ik kan mijn talenten nog beter inzetten dan toen ik in opdracht werkte – en zo een bijdrage leveren aan de samenleving. Én er middenin staan! Dat is onbetaalbaar.

    Vriendelijke groetjes,
    Magda van Tilburg

  3. Miriam Wesselink zegt:

    Inderdaad Marcel, wie alleen dingen voor geld doet, doet verkeerde dingen. Je schrijft immers je boeken en je blogposts ook niet alleen maar voor het geld of de marketing, je doet dat ook omdat daarin je hart ligt. Mensen (en dieren) helpen, om niet dus, is de lijm van de samenleving. Wanneer je wel of niet voor niets moet werken, is een kwestie van gevoel, aangevuld met een tikkie gezond verstand.

  4. Blijft boeiend. Maar ook wat mij betreft een beetje een non-item: ‘In de markt’ mag iedereen vragen en aanbieden wat hij/zij wil. Iemand die weinig budget heeft mag best iemand vragen iets voor niks te doen. Met of zonder overtuigings-smoesje. Degene die gevraagd wordt bepaalt zelf of hij/zij daar wel of niet op ingaat. Blijkbaar (zoals ook blijkt uit dit blog) is er een schemerzone, vandaar dat het ‘probleem’ blijft bestaan. Maar het helpt denk ik om het niet al probleem te zien: Er is een vraag en er is een antwoord. Dat antwoord bepaal jij. Wil je tegen deze voorwaarden een NS-ding ontwerpen? Het antwoord is Ja of nee. Simpel. Dat is aan jou

    • Marcel van Driel zegt:

      Te makkelijk, helaas. Want velen zeggen wel ‘ja’ op dit soort vragen en dat heeft effect op de mensen die graag betaald willen worden voor hun werk. En gezien het feit dat er enorm veel blogs over geschreven worden de laatste tijd, is er sprake van een omslagpunt, een kentering. Vaak zeggen mensen maar ‘ja’ terwijl ze eigenlijk ‘nee’ willen zeggen en door er over te praten en te bloggen helpen we elkaar een standpunt in te nemen en voor elkaar op te komen. Zelfs als moet ieder voor zich uiteindelijk zelf bepalen op iets een ‘ja’ of een ‘nee’ wordt.

      • Miriam zegt:

        Inderdaad. Je eigen standpunten worden niet puur door jezelf bepaald maar worden beïnvloed van wat je peers vinden en doen. De normen en waarden van je (deel-)cultuur hebben daar zeer zeker mee te maken. Dus goed om erover te discussiëren.

  5. Dit jaar schijf ik een verhaal voor het Kinderkamp Kralingen Crooswijk.. Tientallen vrijwilligers zetten zich in om kinderen die anders niet met vakantie kunnen een week op kamp te laten gaan. Aan de hand van het verhaal gaan de kinderen vier dagen lang een avontuur beleven. Op de eerste dag mag ik het openen door het eerste stuk voor te lezen wat door acteurs wordt uitgebeeld.
    Mijn bijdrage valt volledig in het niet in vergelijking met wat de andere vrijwilligers doen. Het geld voor het kamp wordt verdiend met allerlei acties die door het hele jaar heen opgezet worden. En ieder jaar weer hebben ze net genoeg om het kamp te organiseren.
    ‘Krijgen jullie hier iets voor?’ vroeg ik aan één van de vrijwilligers. ‘Nee joh,’ zei ze lachend. ‘Wij worden betaald met het gelach en de vrolijkheid van kinderen die een wereldtijd hebben. Daar kan geen geld tegenop.’
    Tjakka.

  6. Absoluut mee eens. Ik ben ook opgegroeid met vrijwilligerswerk. Als begeleider bij een zomerkamp of weekendactiviteiten, theater voor jongeren en nu een online mentortraject met nog 15 fantastische ondernemers die het graag ondersteunen en meewerken, helemaal belangeloos.
    Vrijwilligerswerk is voor mij ook een speeltuin. Dat is vaak waar je de ruimte hebt om te experimenteren, juist omdat er geen druk is om geld mee te verdienen.

  7. Ik ben werkloos. Al bijna drie jaar. Maar ik werk ook bij de bibliotheek. Ik kom er nu al bijna een jaar als vrijwilliger en daarvoor als klant. Ik zie mijzelf ook als schrijver, hoewel ik erg langzaam ben en pas op een volledige roman zit, een klein prentenboekje en illustraties bij een A-boekjes (bieb-term).
    Ik kwam en kom graag bij die bieb omdat het mijn depressie tegenhoudt en omdat ik daar het gevoel heb dat ik een echte schrijver wil worden. Thuis heb ik dat gevoel minder. Ik heb een dochter en een vrouw en die willen aandacht. Dus dat geef ik. Daarnaast val ik elke keer om van de slaap, zeer waarschijnlijk weer de depressie die de kop op steekt. Maar ik blijf doorgaan met mijn vrijwilligerswerk. Ik vind het leuk. Eigenlijk zelfs zo leuk dat ik een beetje baal van het feit dat ik de voorgaande jaren mij op minder leuke banen heb geconcentreerd. Maar goed, ik ben er nu, en ik help de klanten. Ze zijn dankbaar. Ik help ook, waar ik kan, de ‘grote’ schrijvers die ik ken door ze een klein podium te geven. En ik voel mij daar goed bij.
    Doe ik gratis dingen? Ja. Veel te veel. Maar ik vind het leuk. Ik vind mensen helpen leuk. Zal ik de NS helpen? Nee, dat niet. Ik ga voor de mensen en niet de commercie. Berlijn ben ik al geweest. Gelukkig een retourtje, maar ik heb genoeg gezien.

  8. “Wat schuift het?” als eerste en enige vraag is bepaald geen goede binnenkomer in het spel van bieden en gunnen. Zo iemand wordt al snel niets meer gegund. Als jij voor alles wat je doet geld vraagt en de rest je niet boeit, zul je ook nooit meer iets gratis krijgen. Althans niet van mij.

Laat wat van je horen

*